Die komma bij de vorige EP van Bon Iver stond daar dus niet zomaar. SABLE bleek een opmaat naar iets veel groters. Opnieuw een transformatie, fABLE, een langspeler die hier nu zalmroze ligt te kleuren in de lentezon.
Die zalm is trouwens belangrijk voor Justin Vernon, de man achter Bon Iver. Zo belangrijk dat er een aparte sticker met een zalm op bij de plaat komt. En iedereen die van de Denderstreek komt, weet: kom nooit tussen een baardige man en zijn vis. In ieder geval, SABLE, fABLE is in duidelijke kleuren afgebakend. Met eerst SABlE, een zwart deel op de vinylhoes, de eerste drie nummers op de plaat. Een laatste blik op vroeger, een laatste keer wentelen in de tristesse van de blokhut in het bos. Hier omarmt Vernon veilig en zonder schaamte de persona Bon Iver zoals vele luisteraars die herkennen van “Skinny Love”, hoeveel autotune Vernon ook op zijn stem heeft gezet in het anderhalf decennium sinds zijn debuut. Daarna komt fABLE: zalmroze hoes, warme synths, een nieuwe Vernon die eindelijk lief voor zichzelf is. Nog maar eens.
Want wacht eens, hadden we dat laatste al niet gehad op het bij momenten euforische, spirituele i,i? Blijkbaar toch nog niet ten gronde. Tijdens de lockdown en vooral de tours die bij die laatste plaat uit 2019 hoorden, begonnen de oude angsten en paniekaanvallen weer de kop op te steken bij de zanger. Tot Vernon besefte dat keuzes er zijn om te maken. In 2023 werd alle livegear verkocht of weggegeven, rond dit eerste album in zes jaar zijn er nog geen concerten gepland. Vernon ging in L.A. de zon opzoeken en hangen met Danielle Haim. Een nieuwe liefde kwam – en is momenteel ingewikkeld als we de gespecialiseerde pers mogen geloven. Maar het bracht Vernon wel veel rust en nieuwe inzichten. Ook muzikaal: fABLE is opnieuw een ander vat Bon Iver dat aangesproken wordt. Het is een acquired taste geworden.
Maar eerst dus de EP SABLE die nu eindelijk een fysieke release krijgt. Wij hebben ons in de herfst bij enola al eens gewenteld in dit verlegen drieluikje, met “SPEYSIDE” als absolute uitschieter. Fans van Bon Iver in zo ongeveer elke incarnatie van de band zullen zich hier wel in kunnen vinden – de productiehipsters die enkel naar de b-sides van 22, A Million luisteren niet inbegrepen. SABLE is koffie met een oude vriend: haar wat grijzer, wat trekken in het gezicht gekregen, maar wel een dankbaar en gezellig weerzien. In de groeven klinkt melancholie en levenswijsheid, het besef dat je ook weleens de slechterik kan zijn in het leven. Dat tristesse en verloren liefdes bronnen van inspiratie kunnen zijn, maar dat je misschien ook wel eens mag zeggen tegen iemand: “Oh just take my hand/ And place it on your blame/ And let it wash away/ With you I will remain.”
Die zin komt uit “Awards Season”, waar wij in de herfst nog een terugkeer naar het eightiesgeluid van “Beth/Rest” (Bon Iver, Bon Iver uit 2011) in hoorden. Nu op SABLE fABLE volgt, snap je die sfeer en dat slotnummer van de EP nog meer. Van bij “Short Story”, een niemendalletje dat als overgang en eerste kennismaking moet dienen, word je namelijk ondergedompeld in een bad van synths, drumcomputers en basklanken die soms rechtstreeks uit dat decennium lijken te komen. Vernon liet in interviews vallen dat dit een sexy plaat is. SABLE fABLE opleggen in de slaapkamer zouden wij nu ook weer niet meteen aanraden – maar wie zijn wij, probeer het vooral zelf eens en laat het ons weten in de commentaren. Of wacht neen, laat het ons misschien toch vooral niet weten in de commentaren – maar fABLE schurkt inderdaad soms wat tegen Prince of George Michael aan. Lichtjes ongemakkelijk schurken weliswaar, schoolfuifgewijs.
“Everything Is Peaceful Love”, single en echte start van deel fABLE, is na het sombere SABLE Bon Iver die de luiken opengooit en aan iedereen die het horen wilt, uitroept hoe graag hij in een boom klimt en het leven viert. Een prominente lapsteel zorgt voor een countrysfeertje, maar dan wel op z’n jaren ’80. Hoezeer Vernon en zijn band hun best ook doen, op “Everything Is Peaceful Love” en het rustigere tweelingbroertje “Walk Home” overtuigt hij toch nog niet helemaal. Goed om de gordijnen eens open te doen, maar de soundtrack is toch net iets te kitsch om echt van het zonlicht te genieten. Ook “From” klinkt te gratuit. En de mooie zanglijn van Vernon verdient beter dan het knullige “No need to hurry/ Give me your worry”, hoe welgemeend ook. Met “I’ll Be There” toont hij nochtans hoe hij het zelf beter kan: met meer dynamiek, een gezonde tegendraadsheid en, toegegeven, zwoele koortjes en sexy saxofoonuithalen die niet te suikerig klinken. “Keep the sad shit off the phone” bezweert Vernon, en je gelooft hem.
Beter dan het suikerige optimisme soms, werken de samenwerkingen met Flock of Dimes (oftewel Jenn Wasner van Wye Oak, die ook al jaren als bandlid van Bon Iver zit) en Danielle Haim, die allebei wat meer leven in fABLE blazen. “Day One” is een spannend schimmenspel van Vernon met zijn eigen imago (“I told you to be patient/ I swore that I was wrong”) dat door de knisperige elektronica soms wat aan i,i doet denken. Niet voor het eerst dachten wij hier trouwens aan de latere platen van Wye Oak. Bon Iver trekt zijn zalmroze sound helemaal open. “Can I get a rewind? Just this once if you don’t mind?” Zeker dat, Justin. Op het prachtige “If Only I Could Wait” met het middelste zusje Haim komt de weifelende Vernon toch weer bovendrijven. Danielle Haim is geen troostende schouder maar die vriend die je rechthoudt met rustig advies. Hun stemmen vlechten in elkaar tot een ontroerend geheel, een warm bad van troost.
Ook op het mooie “There’s A Rhythmn” slaat Vernon toch weer aan het tobben, en stiekem hoor je hem zo het liefst. Toch is er iets veranderd: de melancholie overheerst, maar nergens word je erdoor platgeslagen. “There’s A Rhythmn” kabbelt eerder dan dat het uitbarst, zelfs niet onderhuids. Je hoort een emotionele Vernon, maar ook iemand die kan relativeren en ouder geworden is. Een mooi vrouwenkoortje zorgt voor tegengewicht voor het gepeins van de frontman. Niet elke tegenslag is een kloof om jezelf in te gooien, “there are miles and miles to go”. Je bekijkt, denkt na, en wandelt dan op je gemakje verder. Verder naar wat het leven nu weer verzonnen heeft, “No need to crow no more”. “Au Revoir” is daarna niet meer dan een laatste hand die omhoog gaat om vaarwel te zwaaien, maar ze doet dat wel mooi.
Na het geweldige SABLE heeft dus ook tweede hoofdstuk fABLE wel wat moois te bieden, zowel in de euforie, de schoonheid als de troost. Alweer geen blokhutfolk, ook absoluut geen ansatz der maschine zoals dat op het briljante 22, A Million zo hartverscheurend klonk. Meer levensvreugde en berusting, een beetje in de lijn van i,i maar dan met meer eightiesvibes en meer zalm. En het is Justin Vernon van harte gegund. Maar bij een van onze luisterbeurten van SABLE, fABLE sprong onze streamingdienst vervolgens automatisch naar een oud nummer van Sam Amidon, een traditional over hoe hij pijn voelde dat hij zijn meisje moest verlaten maar hij het zwerven toch niet kon laten. We voelde plots wél wat we toch een beetje misten op die zalmroze nieuwe plaat van Bon Iver: meer hart en minder plastiek, gevoel dat niet opgerold zat in kitscherige kleuren. Bon Iver doet prachtige dingen op SABLE, fABLE, maar soms valt het zalmroze toch wat bleekjes uit.
