Niet minder dan vijftig boeken heeft de intussen tachtigjarige Midas Dekkers (1946) geschreven waarbij hij zijn carrière ironisch genoeg pas echt van start ging toen hij zich op kinderboeken (Dekkers is allesbehalve een kindervriend) en columns (gebundeld in verschillende delen) toelegde. In 1978 had hij met Het edelgedierte al een eerste populair-wetenschappelijke werk voor volwassen geschreven, een draad die hij in 1992 opnieuw oppikte met de publicatie van Lief dier (een boek over bestialiteit).
In de bijna dertig jaar erna volgden nog negen andere werken, met als voorlaatste Wat loopt daar (2021), zijn persoonlijke en brede reflectie op de mens en het begrip ras. Dekkers is daarbij de man niet die even de grote waarheden zal verkondigen maar op basis van de bestaande wetenschappelijke kennis wel puntjes op de kleine i zet. Dat betekent echter niet dat hij vooral in interviews zelf geen opmerkelijke uitspraken doet, zeker wat man/vrouwverhouding betreft, durft hij het wel eens scherp stellen maar daarbij onderstreept hij ook steevast het knullige falen van de mens als soort. Een van de rode draden doorheen heel zijn oeuvre, naast zijn bewondering voor de natuur, is dan ook zijn overtuiging dat de mens vooral een knoeier zonder duidelijk plan is, al is dat net de reden dat hij ondanks alles toch zo mild tegenover zijn soortgenoten staat.
Dat hij een werk zou schrijven met als titel Het menselijk tekort was dan ook niet zozeer een vraag of als wel wanneer en het stelt niet teleur. Op zijn kenmerkende wijze trapt hij het boek af met de stelling dat het toch ook maar een gedoe is mens te zijn, al is het misschien toch nog beter dan een dier. Zo heeft de mens toch maar mooi een uitgebreide cultuur opgebouwd en schrijft hij onder andere boeken zoals La Condition Humaine (André Malraux, 1933) vertaald door zijn vriend Edgar du Perron als Het menselijk tekort, een veel betere titel volgens Dekkers. God is anders, die is volmaakt maar dat brengt ook weer een hoop problemen met zich mee en hoe zit het dan met de natuur en de mens? God heeft de hele wereld geschapen en dus zijn die volgens sommigen hoe ze behoren te zijn, maar voor anderen net niet. De zondeval speelt daar een rol in.
Dat hele erfzonde gedoe brengt overigens weer hoop vragen met zich mee, en vandaar is het maar een kleine stap naar het hele biologische verhaal met al zijn toeters en bellen, die vaak vals klinken. Het doet meteen de vraag rijzen of de mens in tegenstelling tot andere dieren wel zo vrij is en dus laat Dekkers zijn gedachten even los op het vraagstuk van de vrije wil en de psychologie van de mens. Maar hier geeft hij al evenmin vaststaande antwoorden, al maakt hij wel duidelijk dat je dromen als kind waarmaken misschien toch niet zo een goed idee is, want voor je het weet, zit je vast in een keurslijf als waardevol lid van de maatschappij. Maar het geluk lacht het solitaire individu evenmin toe.
Zelfs de meest misantropische en zich zelfisolatie opleggende knorrepot moet immers erkennen dat de mens een sociaal dier is. Daarom hebben we ook taal ontwikkeld en hiërarchieën, wat allemaal ook weer een heel gedoe is maar samenspannen met anderen kan ook goed aanvoelen, dat bewijst zelfs het dierenrijk meer dan genoeg. Ironisch genoeg vertrekt al die samenhang toch vooral weer vanuit eigenbelang, voor optimisme moet de lezer niet bij Dekkers zijn. En dus maakt hij ook korte metten het idee dat vroeger alles beter was, we kijken er gewoon met een roze bril naar. Niet dat al die imperfecties alleen maar kommer en kwel zijn, zo verwijst Dekkers nogmaals naar sport en spel en hoe cultuur toch ook wel voortvloeit uit gebreken en tekort. Sommige hebben het zelfs in die mate omarmd dat er een heel nieuwe cultuuruiting uit voortvloeit.
Zo erg is het dan toch ook allemaal weer niet, hinkt Dekkers verder tot hij het over de dood moet hebben. En aan de dood gaat aftakeling vooraf en het idee dat niet alles volmaakt of goed is. Doorheen de geschiedenis hebben nochtans genoeg wetenschappers en ideologen aan de mens geschaafd en wat mank liep, proberen verwijderen zonder dat het op lange termijn effect had. De natuur zelf deed en doet dat ook, maar dat levert meer niet dan wel het gewenste resultaat op. En zo blijven mens en natuur bezig met het ene tekort op te vangen terwijl ze het volgende in leven roepen. Natuurlijk kan je meteen komaf maken met dat hele lichaam en zijn tekorten maar in zijn afsluitende hoofdstuk beseft Dekkers dat hersenen alleen het ook niet kunnen waarmaken. Nog een laatste maal sprokkelt hij allerlei bedenkingen bij elkaar alvorens tot de bitterzoete conclusie te komen dat de mens zelf nooit weet hoe het nu zit en hoe het afloopt. Maar als troost concludeert hij dat het klungelen niet eindigt met de dood, misschien wel van die ene mens, maar de mensheid zelf strompelt rustig verder met vallen en opstaan.
Het menselijk tekort is een typisch Midas Dekkers boek, de meanderende en mijmerende stijl pikt even vlot thema’s op als dat het die achteloos laat vallen. Vaak verliest de lezer zich samen met Dekkers’ overpeinzingen die alle kanten lijken uit te gaan tot de gids in hem de lezer weer op het juiste pad brengt en de volgende dwaaltocht kan beginnen. Een groot verhaal of uitgesproken en waarachtige stelling volgt niet maar dat was ook niet de bedoeling. Dekkers houdt het liever bij een vriendelijke glimlach, een bemoedigend schouderklopje en het besef dat de meesten van ons uiteindelijk ook maar er elke dag het beste van proberen te maken. En de ene dag lukt dat beter dan de andere, maar dat zo toont Dekkers in elk werk en zeker in dit, is net wat ons tot mens maakt want wie wil er nu echt perfect zijn?
