Mémoire de Fille

Mémoire de Fille is een boek dat door schrijfster Annie Ernaux werd uitgebracht in 2016 over haar leven tijdens de zomer van 1958, een periode die haar voorgoed veranderde. De film opteert voor een raamvertelling als structuur waarbij men eerst de oudere Annie volgt, die terugkeert naar haar Rouen, de stad waar ze studeerde, om daar een lezing over het boek te geven. Al snel verspringt de focus naar de jongere Annie tijdens die bewuste zomer, wonend in het landelijke Yvetot in Normandië. Ze is zeventien-en-een-half jaar oud, een feit dat ze doorheen de film blijft benadrukken, en het is duidelijk dat ze haar kleine kamertje en de bekrompen sfeer daarbuiten al lang ontgroeid is. Ze snakt naar gelijkgestemde zielen die dansen, naar de film gaan en lezen. Ze verwacht dit alles en meer te vinden wanneer ze een paar dagen later vertrekt om begeleidster te zijn bij een zomerkamp.

Slechts ogenblikken na haar aankomst, is het meteen duidelijk dat er een grote kloof is tussen Annie en haar vrouwelijke medebegeleiders. Ze zijn wereldser en ze dragen make-up en felgekleurde jurken. Annies verlangen om deel te worden van hun wereld wordt scherpzinnig gevat in een slow-motion scène, waarbij ze de andere jongens en meisjes aandachtig observeert terwijl ze flirten, roken en dansen op trage, hypnotiserende muziek. Nochtans is het exact die naïviteit die ervoor zorgt dat H, de hoofdbegeleider, zijn oog op haar laat vallen. Hij lokt haar op dwingende wijze zijn bed in.

De kijkervaring die Mémoire de Fille biedt is tamelijk intens. De kijker vergezelt Annie in haar doen en laten en leest haar emoties op basis van de voortdurende, soms licht overvloedige, extreme close-ups. Hoewel deze aanpak aansluit bij het thema, een traumatische zomer uit het leven van de schrijfster, had een grotere verscheidenheid aan shots een pijnpunt in de film kunnen verhelpen. Namelijk dat bepaalde scènes te langdradig of overbodig aanvoelen, waardoor de prent naar het einde toe wat lijkt te slepen.

Regisseuse en actrice Judith Godrèche was een aanwezig figuur in het #MeToo-discours, waarin ze zelf getuigde slachtoffer te zijn geweest van seksueel grensoverschrijdend gedrag door onder andere Harvey Weinstein. Het is dan ook niet verbazingwekkend dat de film een duidelijk feministisch standpunt inneemt. Annie ondergaat verschillende fasen van zelfontplooiing; eerst wanneer ze in de meer “volwassen” wereld wordt ondergedompeld bij haar aankomst op het kamp, en later wanneer ze op school meer en meer wordt blootgesteld aan feministische ideeën. Het is merkbaar dat haar herinneringen aan die zomer, en voornamelijk die aan H, andere vormen aannemen naarmate ze meer wordt blootgesteld aan feministische ideeën. Het lijkt het begin te zijn van een “feminist awakening”.  Het feit dat de hoofdrol hier vertolkt wordt door Godrèches eigen dochter, Tess Barthélémy, brengt nog een extra laag aan.

Aan het begin van de prent stelt de oudere Annie dat het voor haar noodzakelijk was om te schrijven over die zomer, ook al is er ondertussen zoveel tijd voorbij gegaan. Dagboekachtige bedenkingen, zoals “Dit was mijn eerste liefdesnacht” of “Het leven is het waard om geleefd te worden” onderlijnen de beleving van de jonge Annie. Dit is enorm waardevol omdat het de kijker echt meeneemt in de gedachtegang van een zeventienjarig meisje, maar ook omdat het aangeeft hoe de drang om te documenteren en het vastleggen van gedachtes en gevoelens op papier duidelijk beïnvloeden hoe zij bepaalde gebeurtenissen percipieert, zijnde met een romantiserende, naar het dramatische neigende blik.

Een aantal keer wordt de camera bewust gericht op ogenschijnlijk banale materiële details. Annies haarborstel, een boek en haar rozenkrans die van een boekenplank bengelt. Later het nachtkastje van H, met een glas water en een wekker erop. Haast schilderachtige stillevens die verwijzen naar de manier waarop bepaalde beelden vaak een herinnering kunnen oproepen, als een soort bevroren beeld waar de menselijke geest op blijft stilstaan, een detail dat haarscherp in het brein blijft steken als de rest van de herinnering al vervaagd is. De titel van het boek en de film geven al het belang ervan aan in Annie Ernaux’ eigen werk, waarbij ze vaak terugblikt op een periode uit haar leven. Meermaals blijft de camera hangen op zo’n detail tijdens een scène, alsof er nu al wordt aangegeven hoe Annie zich dit later zal herinneren: een schaduwachtig figuur in het licht van een schamel peertje, getuite lippen die keer op keer een kauwgombel laten knappen. Het soort hyperspecifieke detail waardoor men even vergeet waar men op dat moment is, en wordt teruggeslingerd naar wat was.

6.5
Met:
Tess Barthélémy, Victor Bonnel, Valérie Dréville
Regie:
Judith Godrèche
Duur:
117'
2026
Frankrijk, België

verwant

aanraders

Digger

Er viel de laatste weken niet te ontsnappen aan...

Notre Salut

Het gebeurt niet vaak dat een filmmaker persoonlijke familiegeschiedenis...

Rose

“Er zijn onder de kruisvaarders vrouwelijke ridders die mannenharnassen...

Kokuhô

Kokuhô (Nationaal Erfgoed), de ambitieuze adaptatie van een gevierde...

Un Anno di Scuola

Met Un Anno di Scuola sluit Laura Samani zich...

recent

25 jaar enola :: hoe het begon

Vijfentwintig jaar geleden staken een paar idioten de koppen...

Digger

Er viel de laatste weken niet te ontsnappen aan...

500 Miles

Neen, de film 500 Miles van Morgan Matthews heeft...

The Sessions

Op haar profiel voor de Berlinale, wordt het eerdere...

Lime Garden :: Moving Target

Het zijn vruchtbare tijden voor de indierockers van Lime...
Vorig artikel

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in