Kanye West :: My Beautiful Dark Twisted Fantasy

Gezien het van 2001, met Jay-Z’s The Blueprint, geleden moet zijn dat een grote hip-hopplaat ons nog echt iets deed, hadden we de hoop opgegeven er ooit nog eentje te horen die ons weer bij de kraag kon vatten. En laat Kanye West dan net een album uit de mouw schudden dat alles wat het huidige poplandschap ontbeert, recht in je gezicht smijt: een pompeuze, opwindende atoombom van een plaat die nog lang zal nazinderen.

Als iemand ons zou vragen My Beautiful Dark Twisted Fantasy in geuren en kleuren te omschrijven, we zouden hem of haar geheid voor de videoclip van “Runaway” zetten: in 35 minuten ontvouwt zich een megalomaan totaalspektakel over Kanye Wests droom- en ideeënwereld. Daarbij vormt een verhouding met een majestueuze, onweerstaanbare feniks de aanloop voor een single die louter opgebouwd is uit enkele pianonoten, een logge beat en in weltschmerz ondergedompelde teksten over een spaaklopende relatie. Het geheel, doorspekt met extravagante parades, explosies van kleur en een absurdistisch diner in een kale vliegtuighangar, schippert constant tussen geniale videokunst en lachwekkende David Lynch voor tuinhuishobbyisten, terwijl het nummer — net als de andere single “Power” — met zijn Spartaanse productie en heerlijke klaagzang vanaf minuut één aantrekt en fascineert. Dat zweven tussen pastiche en triomf is typisch Kanye, maar tegelijk toont de video dat het deze keer meer is dan dat; het overstijgt de vertrouwde egotripperij om naar iets groters te grijpen. Het is hetzelfde gevoel dat Dark Fantasy na tig luisterbeurten blijft opwekken: een overweldigende sensatie, waarin West zichzelf in al zijn eigenaardigheden perfect neerzet en dat vervolgens honderdmaal uitvergroot.

Wests terugkeer in het openbaar was de laatste maanden perfect georkestreerd. Eens de verlammende chaos na zijn Taylor Swift-heroïek en South Park‘s fishsticks was gaan liggen, trad hij uit zijn zelfopgelegde mediaballingschap (overigens comfortabel doorgebracht in zijn studio op Hawaii) om de award shows en avondprogramma’s af te schuimen, met actes de présence die van groots naar indrukwekkend gingen. Het King Crimson samplende “Power” werd op een immense plastieken vulkaan afgevuurd op de toeschouwers, alsof hij zich na alle heisa van de laatste jaren weer op de Olympus hees, klaar voor de wereld. ”Screams from the haters got a nice ring to it/ I guess every superhero needs his theme music”, snauwt hij zelfzeker terwijl de beat transformeert naar een furieus, met gierende gitaren ondersteund refrein. Het lijkt het vertrouwde liedje, Kanye tegen de rest van de wereld, maar niets is minder waar.

Het voelt een beetje nodeloos aan incidenten van weleer op te rakelen, omdat zoiets vaak niets over mans muziek vertelt; iedereen weet onderhand ook wel wat voor een rare, onuitstaanbare klootzak West kan zijn. Maar voor het verhaal van Dark Fantasy is het essentieel om te weten dat ook hij het doorheeft. Weg is immers de zeurderige lethargie van 808’s And Heartbreak, die ietwat onderschatte voorganger waarop hij in autotune schaamteloos van leer trok tegen zijn ex-vriendin; in de plaats is berouw gekomen, onzekerheid ook. Want voor alle pose krijg je in het geniale “Runaway” intens introspectieve verzen als “And I just blame everything on you/ at least you know that’s what I’m good at” voorgeschoteld. Om daarna doodleuk in het moddervette “Hell of a Life” verliefd te worden op een pornoster en de hedonistische slagzin “No more drugs for me/ pussy and religion is all I need” in de microfoon te kreunen. Die inhoudelijke schizofrenie zat nog nooit zo uitdrukkelijk in Wests werk, en maakt de plaat mee zo interessant en opwindend: hij is de verpersoonlijking van de 21st Century Schizoïd Man uit “Power” geworden, die — zoals de titel amper treffender kon vatten — de donkerste en mooiste krochten van zijn eigen fantasie blootlegt.

Die extra dimensie geeft de plaat een hoop spijs, maar laat ons duidelijk zijn: Dark Fantasy is niet zomaar een muzikale biecht geworden, integendeel. In de eerste plaats trekt vooral Wests productiewerk weer alle aandacht. De typisch maximalistische, breedbeeld-hiphop die zijn kenmerk doorheen de jaren geworden is, zwaait de plak in nummers als “Dark Fantasy” en het belachelijk triomfantelijke “All Of The Lights”; maar in die meerlagige producties creëert hij voor het eerst een ultieme synthese van zijn eigen geluid, gaande van vroege soul-hop tot zijn recente elektronische avonturen. Opener “Dark Fantasy” bevat zowel een gospelkoor als een rollende, soulvolle productie gedrenkt in strijkers, maar het zou compleet misstaan op debuutplaat The College Dropout. Afsluiter “Lost In The World/Who Will Survive In America” gebruikt dan weer Bon Ivers slaapweldeuntje “Woods” om het vervolgens te transformeren naar een euforisch slot waarin rollende tribale drums en stadionsynthesizers de plaat naar zijn einde slepen. “All Of The Lights”, met zijn door Rihanna gezongen hook misschien wel het beste nummer van de plaat, dwingt de luisteraar dan weer tot onverantwoorde heroïek.

Elders probeert Kanye het anders: “Runaway” is zoals gezegd een minimalistisch meesterwerk, een emotionele hymne voor egocentrische vriendjes met berouw overal ter wereld. Het geniale “Gorgeous” verzuipt in echo en een kreunende gitaar die zo uit Jimi Hendrix’ “Machine Gun” lijkt weggelopen, terwijl Kanye misschien zijn beste en vurigste rap aller tijden afsteekt. Het hardere werk speelt dan weer dankbaar leentjebuur bij het vetste van Curtis Mayfield (“Hell Of A Life”), of gooit zoals in “Monster” enkele adembenemende verzen van hip-hops oude rotten (Jay-Z) en jonge honden (de uitstekende Nicki Minaj) over een genadeloze beat om zijn naam alle eer aan te doen. Zelfs de ‘mindere nummers’ vallen niet uit de toon: verplichte trage souljam “Devil In A New Dress” is met zijn krakende productie en Isaac Hayes-sfeertje ontzettend te pruimen, en ook de ballad “Blame Game” is een ideaal rustmoment. Tel daarbij dat de ergerlijke sketches en onderbrekingen tot een absoluut minimum beperkt worden, en het geeft een plaat waarin de nummers aan een verschroeiend tempo voorbijrazen en een flow vanjewelste neerzetten. Dark Fantasy is op dat vlak geniaal samengesteld: je moet constant naar adem happen om de wervelwind te kunnen verteren, tot dat Gil-Scott Herons gedicht “Who Will Survive In America” de gordijnen dichtdoet en je jezelf moet bedwingen om weer op play te duwen. De tocht door Kanye’s fantasie opent constant nieuwe deuren, toont steeds verrassende muzikale wendingen die je misschien pas bij de tiende luisterbeurt ontdekt. Het feit dat dat zelfverzekerd risico nemen amper slecht uitdraait, is al een verdienste op zich.

“Somethin’ wrong, I hold my head/ MJ gone, our nigga dead!”, declameert hij in “All Of The Lights”. Dat Kanye het hoog opheeft met Michael Jackson, is al lang geen geheim meer. Dat hij de King Of Pop echter ongegeneerd naar de kroon kon steken, is een verrassing van formaat. Welke popster durft, zoals Jackson dat deed, immers nog een video van een half uur op de wereld los te laten waarin als kunst verpakte platte controverse eens niet de boventoon voert? West overstijgt op zijn nieuwste het genre waar hij eigenlijk al lang niet meer kan inpassen, om een plaat af te leveren die zowel ontzettend navelstaarderig als allesomvattend is. Het is een absorberende plaat met Thriller-potentieel in een tijd waarin geen hond nog naar een album luisteren wil. “I got the power to make life so exciting,”, brult West van op zijn plastieken Olympusberg naar de menigte, en hij heeft gelijk. Mocht u een plaat per jaar kopen, laat het dan in godsnaam My Beautiful Dark Twisted Fantasy zijn.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

achttien + veertien =