Bijna vier jaar na het verschroeiende How Do You Burn? schreeuwt Greg Dulli nog eens de getormenteerde ziel uit het lijf zoals hij dat alleen kan. Met de hulp van wie er overblijft na veertig jaren Afghan Whigs doet hij dat met bravoure. Het levert tien uitstekende songs op voor de tiende plaat van de band uit Cincinnati.
Dulli had zo’n tweeëntwintig nummers neergepend voor Soft Control, maar met ongetwijfeld Goethe in het achterhoofd hield hij het wijselijk bij minder dan meer. Het levert een dik half uur pure emotie op, gekwakt tegen een muur van scheurende en schurende gitaren. Dat Soft Control bij momenten wel heel dicht aanschurkt bij de intensiteit van platen als Gentlemen en Black Love is dan ook, na al die jaren, een verrukkelijke vaststelling.
In de broeierige opener “Jungle Roux”, dat als een hongerige alligator uit het moeras komt geslopen, legt Dulli al snel de kaarten op tafel. Het zat eraan te komen. De wereld voelt loodzwaar aan op die schouders. En ze is ervandoor. En dat op het tempo van een sjokkende trein, in de achtergrond heerlijk en soulvol ondersteund door Petra Haden, die tergend traag en pesterig het station van New Orleans verlaat.
In “House Of I” worden we verondersteld een doorslagje van “Sympathy For The Devil” van de Rolling Stones te horen in het refrein, maar zijn vooral onder de indruk van de wijdbeense, stuurse gitaren en de zelfbewuste lyrics van Dulli (“Call the car and call the shot / Call me everything you’re not”). Twee binnenkomers en amper zes minuten heeft Dulli nodig om tot een hoogtepunt te komen. We maken ons echter geen zorgen om zijn uithoudingsvermogen en worden met de instant klassieker “Duvateen” nog wat dieper de duisternis ingestuurd. De titel verwijst naar een stof die in de filmwereld wordt gebruikt om het licht op een set volledig te blokkeren. Hoe hard je ook probeert het licht binnen te laten, ergens achter de schermen loert toch altijd die duisternis. Er zijn uiteraard dreigende, filmische violen en een metronomische ritmesectie stuwt de song hemels naar de aftiteling van een rotdag. Dulli is hier ook op zijn best: vuil, onweerstaanbaar, zelfbewust, maar ook meer berustend dan ooit. “Baby, I won’t lie, I want a cigarette / Fuck me twice, I’m banging nicorette” klinkt het en voor één keer moeten we zowaar glimlachen om alle miserie. Wereldsong.
“My Lover” teert dan weer vooral op een stoere, vertrouwde riff om iedereen eraan te herinneren dat het om zijn geliefde gaat, mochten er vragen zijn. Et alors? Het doet ons qua sfeer wat aan “Unsatisfied” van The Replacements denken, maar pure lust blijkt ook hier geen garantie voor een stabiele relatie. Het is allemaal wat met die liefde natuurlijk. Dronken, eenzame trompetten luisteren vervolgens zowel “The Deepest Part Of The Darkest Shadow” als “Mariah Luster” op terwijl het tempo wat trager mag vanaf nu. ‘We all know God isn’t real, Baby’, kreunt Dulli treiterig in dat laatste nummer en we blijven erbij: niemand laat het koosnaampje ‘baby’ klinken als hij. Zelfs wij worden er nog steeds een beetje week van in de knieën.
Ook in “Loose Talk” zal baby het geweten hebben. We horen een vervolg op “Gunshots” van The Twilight Singers: zelfde bezwering, nagenoeg exact hetzelfde refrein. Al werden ditmaal de schoten vervangen door zinloze, losse flodders. En dan moet de ultieme test nog komen: hoe schrijf je na veertig jaar Afghan Whigs en na een carrière vol epische afsluiters er nog eentje? Waar “Faded” destijds een destructieve, emotionele uitbarsting was, is “A Simulation” de reflectie van een 61-jarige zanger die vrede heeft met zijn verleden. Alsof we naar het begin van het einde kijken. Niet naar een implosie, maar naar een transformatie. Dulli zit weer maar eens op de knieën, de ogen ongetwijfeld naar de hemel gericht. Hij ademt als een bokser ergens in ronde dertien en weigert zelfs ook maar één keer naar “Faded” terug te grijpen. In plaats daarvan kijkt hij naar binnen. Naar alles wat geweest is, naar wat verloren ging: ‘I slip into the glow / You’re standing all alone’. Wereldsong nummer twee.
Soft Control werd opgenomen in vier studio’s verspreid over New Orleans, Los Angeles, Cincinnati en Joshua Tree, maar klinkt compacter dan Dulli en co ooit klonken zonder in te boeten aan herkenbaarheid. De titel van het album verwijst naar het manipulatieve, passief-agressieve gedrag van een ex, maar evenzeer naar het vinden van innerlijke rust. Dulli probeert als het ware waardig ouder te worden terwijl hij zijn demonen in toom houdt. Misschien is dat wel het grootste verschil met de vroegere Afghan Whigs: zelfvertrouwen. Niet per se de zelfverzekerde arrogantie van pakweg “House Of I”, maar het soort zelfvertrouwen dat alleen komt wanneer je niets meer hoeft te bewijzen. Het doet iets met een mens. En het levert een overrompelende plaat op.
De Afghan Whigs spelen op 3 oktober in de AB in Brussel en op 4 oktober in De Roma in Antwerpen.
