Als het goed genoeg is voor The Beatles, is het goed genoeg voor Gorillaz. Net als de fab four trok ook het virtuele viertal voor zijn nieuwe album naar Indië. Bij Gorillaz gaat dat uiteraard niet in een rechte lijn, de reis gaat via Marokko, Syrië en Argentinië, maar het resulterende The Mountain getuigt tenminste opnieuw van een strakke focus – en dat doet deugd.
Gorillaz was ons al enige tijd kwijt. Wat ooit spannend begonnen was, verloor gaandeweg veel aan zeggingskracht. The Mountain verschijnt vijfentwintig jaar na het – toen nog – enigmatische debuut. In 2001 speelden immers Hewlett en Albarn slim in op onze naïviteit in het virtuele landschap. Er werden avatars gecreëerd nog voor die term geijkt werd, en in de relatieve anonimiteit die dat schonk, creëerden ze een ietwat bizar universum waarin ruimte voor muzikaal experiment besloten lag. Het was het begin van iets wat in vergelijking met Albarns andere groepje veel duurzamer is gebleken – maar ook minder impactvol.
Vanaf Demon Days wilde immers iederéén aura scoren door in het apenuniversum mee te gaan. De lijst met samenwerkingen breidde oeverloos uit en de focus van het project ging verloren; wat betekenen die cartoonfiguren Noodles en Murdock dan nog wanneer het vooral draait om Albarns kennissenkring? Zijn virtuele avatars bestand tegen een ego in real life?
Vanaf Plastic Beach verzandden de albums bijgevolg al te vaak in gratuit geneuzel dat nergens écht naartoe ging. Samenwerkingen met artiesten die op papier interessant lijken, kietelden de nieuwsgierigheid om dat allemaal eens te horen, maar niet om het daarna nog vaak opnieuw te beluisteren. Speciale combinaties groeien niet altijd uit tot een klassieker als pindakaas en confituur, soms blijven ze steken in het niveau van een pizza hawaï, zo ook op The Mountain. Neem in dat verband “Damascus”: de combo van Yasiin Bey en Omar Souleyman belooft vuurwerk, maar komt nergens echt van de grond.
Waar knalt het dan wel? Het zeer aanstekelijke “The Happy Dictator” met de artrockers van Sparks, en het heerlijk dubby en groggy “The God of Lying” met IDLES. Op The Mountain valt het dubbeltje dus naar de goede kant. Er zijn nog steeds meer samenwerkingen te noteren dan in één recensie passen, maar de neuzen staan tenminste in dezelfde richting. Er zijn zonevreemde uitstapjes zoals de Spaanse raps in “The Manifesto”, maar de smaak van deze oosterse stoofpot wordt grotendeels bepaald door een tinctuur van instrumenten als de bansuri (fluit), de tambura (een soort luit) en de sitar (Anoushka, ‘dochter van Ravi’, Shankar hoor je op bijna de helft van de songs). Ook Bollywood ontbreekt niet met legende Asha Boshle in “The Shadowy Light”.
De toon wordt meteen gezet in de opener: de droefheid en rouw waarmee Albarn “The Mountain” als een mistige wolk bekroont, doen contradictorisch genoeg deugd. Zowel Hewlett als Albarn verloren hun vaders in de aanloop naar dit album, wat tegelijk het Leitmotif doorheen én de lijm tussen de songs vormt. In “Sweet Prince” neemt Albarn van aan de zijde van het ziekenhuisbed afscheid van zijn vader, dat muzikaal dicht tegen het mistroostige The Ballad of Darren van Blur aanleunt. Maar daarom is het nog niet al weemoed dat de klok slaat. Een zinsnede als “the hardest thing is to say goodbye to someone you love” komt uit de perfecte radiopopsnack “Orange County” met een Peter, Bjorn en John-waardige fluitriedel.
De dood wordt niet enkel bezongen, her en der komen de doden ook zelf mee zingen. De filmische sitardisco (sorry, het blijft natuurlijk Gorillaz) van “Moon Cave” wordt opgeleukt met samples van De La Souls Trugoy The Dove en soullegende Bobby Womack – namen die Sint-Pieter al lang geleden in zijn gastenboek noteerde. Allemaal aardig, maar ook niet meer dan een mooie opzet naar ideeën over reïncarnatie die in het Oosten nu eenmaal minder etherisch aandoen dan hier. Ook afrobeatlegende Tony Allen kan immers het niemendalletje “The Hardest Thing” niet redden. Enkel Dennis Hoppers bijdrage brengt enige zoden aan de dijk. Hij keert terug uit Death Valley om zijn parlando uit Demon Days in herinnering te brengen – die plaat uit 2005 kreunde net als wij nu onder een tijdsgewricht van gekke dictators die onder het mom van een vredescoalitie de wereld kneedden tot een plek waar enkel zij willen zijn; een oud zeer dat steeds weerkeert.
In die context is dit prima stukje escapisme zeer welkom. De retraite in de ashram heeft Gorillaz duidelijk deugd gedaan en The Mountain mag dan wel niet feilloos zijn maar geeft tenminste blijk van een werkelijk gevoel van urgentie dat de voorgangers ontbeerden. Hier willen we nog vaker naar luisteren.
