Geef toe: meestal zijn ze uw geld niet waard, die verzamelaars van uw favoriete groep die u in de winkel vindt. De platenfirma denkt dat enkel singles in aanmerking komen en een artiest zelf is ook al zelden goedgeplaatst om eigen werk te beoordelen. Tijd dus dat het eens aan professionals wordt overgelaten, en wie beter dan een team kenners van enola om maandelijks de twintig beste tracks van een artiest te selecteren. Deze maand: het beste van Belle And Sebastian.
- I Didn’t See It Coming
Een lentebries van een song, zo kan je dit prachtige duet tussen Stuart Murdoch en een stralende Sarah Martin nog het best omschrijven. De zon schijnt, het is plezierig warm en de terrassen lopen vol in deze toepasselijke opener van Write About Love. De hoofdfiguren: platzak en verliefd. “Make me dance, I want to surrender/ Your familiar arms, I remember”. Alleen jammer van dat verdomde geld dat de wereld doet draaien. Dan maar liften of op een trein springen. Want leven zullen we. En wijn drinken – “wilde wijn, er zal geschater zijn” – en reizen en verliefd zijn. De wereld kan wachten, “forget about it, honey”. Laten we nog even de liefde vieren.
Hoogtepunt: 3’45″. De stemmen van Murdoch en Martin versmelten aan het einde van dit perfecte liefdeslied.
- It Could Have Been A Brilliant Career
“He had a stroke at the age of 24 / It could have been a brilliant career”. Het is het soort openingszin waarna geen weg meer terug was: beetje Morrissey, beetje mysterieus, helemaal fascinerend. Wie hem op de juiste manier hoorde, haakte of af, of – beter – wist dat hij (of zij) een koesterbandje had ontdekt. Je spitste de oren, je dook mee met Stuart Murdoch de rest van het verhaal in, liet je meevoeren door die trippelende melodie, en ontdekte met deze opener het absolute meesterwerk If You’re Feeling Sinister.
Hoogtepunt: 00’00”. Die openingszin, natuurlijk. Wat else?
- She’s Losing It
Van bij het begin van Tigermilk is het duidelijk: Belle and Sebastian was in 1996 de anti-Britpop. Deze muziek ging niet over de coole jongens en meisjes die van andere coole meisjes en jongens hielden. Neen, die eerste platen bezongen de dropouts en de muurbloempjes die wegdroomden op hun puber- en studentenkamertjes. Muzikaal bouwt de band, zeker op “She’s Losing It”, voort op hoe bands als The Smiths in de jaren ’80 en later Teenage Fanclub de erfenis van The Byrds en andere meesters van de onschuldige arpeggio al een update hadden gegeven. Maar onschuldig was “She’s Losing It” niet: hier wordt al tegen trauma, een verleden van misbruik en alle gevolgen in het heden gestreden lang voor het bespreekbaar was.
Hoogtepunt: 0’40”. In het refrein mogen eerst de strijkers, daarna een trompet, en als laatste iedereen samen de song mooi inkleuren. Ook tijdens het muurbloemen mag het eens wat extraverter. Zelden iemand zo wrang uitbundig “She knows she’s losing it/ oh yeah/ she’s losing it” horen zingen.
- Fox In The Snow
Een schoon kleinood in het hart van If You’re Feeling Sinister. “Fox In The Snow” drijft op een nostalgisch sfeertje met warme Nick Drake-toetsen, de jaren ’70 perfect vertaald naar de alternatieve nineties in navolging van bands als The Innocence Mission. De snik in de nog dunne stem van Murdoch maakt het nummer bovendien net niet te zoet. Daarvoor is de kindertijd te veraf, de onschuld te zeer verleden tijd. Je zit al met blutsen en builen die niet meer weggaan. De onzekere piano doet ondertussen aan het fragielste van Yo La Tengo denken.
Hoogtepunt: 3’08”. Alle gevoelens van nostalgie en verbittering komen in gelijke mate samen. Want uiteindelijk was het allemaal een leugen, dat wat de grote mensen zeiden, en blijft er nu enkel teleurstelling over. Dat, en veel herinneringen aan het simpele leven dat ooit was en nooit meer terugkomt.
- The Same Star
“The Same Star”, nog eens met Sarah Martin op zang, begint voorzichtig, maar knalt open in zijn refrein: dansen maar! Martin overschouwt het liefdesleven van de jonge vrouw die ze vertolkt, en mannen passeren de revue als waren ze satellieten die maar tijdelijk rond haar eigen hemellichaam zweefden. Die vorige bleek een eikel? De volgende die een baan met haar mag delen kan maar beter op zijn tellen passen. Heerlijk hoe de strofes geduldig (met knappe backgroundzang van Stuart Murdoch) contrasteren met de uitbundige refreinen waarin de gitaren mogen gieren. Naar het einde maken triomfantelijke trompetten het feest compleet.
Hoogtepunt: 1’34”. De song neemt gezwind een wissel op zijn spoor naar een wilder alternatief op het refrein, en haalt terloops nog eens die olijke tamboerijn boven.
- Dirty Dream #2
Een zonnige dag, het raam van het kot wijd open, dit op repeat. Als dat geen mooie lentedag, ergens in 2001 moet zijn geweest, dan weet ik het niet meer. “Dirty Dream #2” was het moment dat de bleke jongens en meisjes van Belle And Sebastian het zo met elkaar naar de zin kregen, dat er zowaar een zonnig uptempo nummer uitkwam, over, euh, seksuele gevoelens hebben. Belle And Sebastian? Seks? Yup, er begon halverwege The Boy With The Arab Strap wel degelijk iets te schuiven dat hintte op wat de groep later zou worden.
Hoogtepunt: 0’27”. Zonder veel omwegen naar die eerste euforie van dat zonovergoten refrein. De dag mag voor eeuwig duren.
- Sleep The Clock Around
Dromerig en melancholisch, onder een deken of bij een haardvuur, schrijvend in een dagboek: ja, die Belle & Sebastian kenden we in 1998 al goed. Maar een quirky en ontspannen Belle & Sebastian? Dat hadden we nog niet gehad. Enter het tweede nummer van derde plaat The Boy With The Arab Strap. Met zijn biepjes en bliepjes, synthlaagjes en knetterende trompetten is de sfeer meteen een pak luchtiger. Al blijft de basis wel de folkpop waar de Schotten tegen hun derde plaat een patent op hadden. En de tekst – “Take a walk in the park, take a valium pill” – onthult een donkerder verhaal dan de melodie doet vermoeden.
Hoogtepunt: 0’20”. De vertrouwde akoestische gitaar wurmt zich tussen de elektronische geluidjes en onthult een fragiele schoonheid.
- Is It Wicked Not To Care?
Belle And Sebastian was altijd de band van Stuart Murdoch, maar gaandeweg bracht tegen derde album The Boy With The Arab Strap ook een van de bandleden al eens een nummertje mee naar de studio. Het meest iconische werd dat van Isobel Cambell. Ook lang voor ze Mark Lanegan onder de arm nam en de americana omarmde, had ze al dat meisjestimbre, maar de levensvragen gingen toen al diep. “Is It Wicked Not To Care?” gaat over wegdromen, tijd verliezen, niet al te snel groot willen worden, en zo zingt ze het ook: als een dagboeknotitie. Bij Belle And Sebastian was iedereen zo, en zo begripvol klinkt het dan ook: als een popliedje uit een Marry Poppins-wereld.
Hoogtepunt: 2’35”. Hoe ze de melodie van dat “But if there was a sequel, would you love me as an equal? / Would you love me till I’m dead” buigt, en de band er vervolgens een mooie coda aan breit; meer moet dat niet zijn.
- Piazza, New York Catcher
Vanop Dear Catastrophy Waitress, waarop Belle and Sebastian als hechte groep een beetje op zijn pootjes begon te vallen. Niet langer het los-vaste collectief uit de beginjaren en zonder Isobel Campbell en Stuart Davis, ging de band dit keer in zee met een echte producer. Dat werd verrassend genoeg Trevor Horn, die in de jaren ’80 met onder andere Frankie Goes to Hollywood, Yes en Pet Shop Boys had gewerkt. En toch gaan wij voor het meest sobere nummer van de plaat, het bijna niemendalletje “Piazza, New York Catcher”. Een hommage aan de prille liefde tussen Murdoch en zijn latere vrouw, met op de achtergrond een Elliott Smith-gitaartje. Liefdestaferelen vervlechten zich met een ode aan baseballer Mike Piazza van de New York Mets. Het nummer belandde later nog op de soundtrack van de film Juno.
Hoogtepunt: 1’58”. “The catcher hits for .318 and catches every day”: een willekeurig detail, een matige woordspeling en tegelijk zo schoon. Waarschijnlijk betreft het een match van de Mets in augustus 2002. Zo, dat weet u nu ook weer.
- I Don’t Know What You See In Me
Ik heb het al eens geschreven, maar once more with feeling: “I Don’t Know What You See In Me” is het nummer waarmee Belle And Sebastian de Schotse kleuren had moeten verdedigen op het Eurovisie Songfestival van 2023. Je ziet de lichtshow de band onthullen wanneer die synthlijn begint. Inzoomen op Murdoch. Nog even wat dichter: een echte close up. Dan breedbeeld, en een eerste keer dat refrein, de drums die eindelijk los mogen, Murdoch los op het voorplan voor dat “labadee labadabada”. Natuurlijk volgt een modulatie, anders zou dit geen perfecte popsong zijn. Het oordeel van deze jury? Douze points!
Hoogtepunt: 1’01”. De beat – een beat?! – kickt in, en je weet: we hebben een hit.
- My Wandering Days Are Over
Een mijmering over het leven, ergens tussen lofi en The Beatles in. Je wilt erop dansen en huilen tegelijk. De warmte van de kindertijd is weg, maar je pad nog lang niet uitgestippeld. Tigermilk brengt ons zoveel jaren later nog altijd terug naar de kamer van een zestienjarige die in al zijn puberdramatiek niet weet of het leven nu al voorbij is of nog moet beginnen. De akoestische gitaar is warm, maar Murdoch lijkt toch te twijfelen of hij nu opgelucht moet zijn of niet dat zijn “wandering days” voorbij zijn. En wat zit die elektrische gitaar daar af en toe een uithaal te maken, tussen alle hemelse harmonieën en akkoorden in? Die trompet klinkt ook al niet te blij en de circusjongen voelt zich melancholisch. Je snapt het niet, maar je voelt het wel.
Hoogtepunt: 1’10”. “Six months on, the winter’s gone/ A disenchanted pony/ Left the town with the circus boy/ The circus boy got lonely”: het is een refrein als een surrealistisch kortverhaal. Een nostalgische trompet maakt het af. Spoel verder naar de brug voor een prachtige modulatie.
- Like Dylan In The Movies
“Don’t look back/ Like Dylan in the movies”: het is eigenlijk een dom zinnetje, en toch blijft het meesterlijk hangen. Misschien is het dat baslijntje, of die gortdroge drum als een lui spottende blik? Op If You’re Feeling Sinister zijn alle mensen op de speelplaats mooi, behalve jij. Je ziet meteen de zoveelste dropout voor je, een dromer die is blijven hangen en het liefst in de sixties geleefd zou hebben. Want dan zou het leven wel op z’n plek gevallen zijn. Nu kan je je enkel vastklampen aan oude documentaires en de hoop dat je ondertussen niet door de coole gasten in elkaar geslagen wordt. Maar Murdoch heeft raad: gewoon doorlopen als je alleen bent, schouders omhoog. Niet omkijken, je hoofd in de wolken houden. En onthoud: er is er altijd één die van je houdt.
Hoogtepunt: 3’00”. Nog een keertje dat refrein, maar dan met een trieste viool erbij en de stem van Murdoch die de hoogte opzoekt. Trieste belletjes maken het plaatje af. Wij zien het hoofdpersonage zo staan, bij de bushalte terug naar huis: in de war, uit de tijd, alleen.
- I’m Waking Up To Us
Het is niet omdat je in een lievige, brave, schattige band zit, dat je niet de meest gemene break-upsong ooit kunt schrijven. Case in point: “I’m Waking Up To Us”, een vileine afscheidsbrief van heb-ik-je-daar waarmee Stuart Murdoch het einde van zijn relatie met Isobel Campbell bezegelde. Jawel, zij die dit nummer van die lievige, mooie backing vocals mocht voorzien. Getuigenis van een kameraad die hen het nummer ooit live zag brengen: “er hing een donderwolk boven haar hoofd”. Haar reactie? “It was hurtful. But you know what, freedom of speech and all that. He was just saying what he thought.” En toch: lang is ze niet meer in de band gebleven.
Het punt is, abstractie makend van Isobel, Stuart, wat dan ook: dit is een klassieker. De takedown! (“I think you never liked me anyway / You like yourself and you like men to kiss your arse / Expensive clothes, please stop me there”) Het zelfmedelijden! (“And if I look like death today, then please let her know”) De rouw! (“I loved her dog, her steady gaze / The chapter is closed”) De woede! (“My anger turns to pity and to love”) Is het elegant? Enkel muzikaal. Is het mooi? Alleen maar in die heerlijke backing vocals, die melodie. Het is bitter, het is venijn, maar het is zo zoet geserveerd dat je ’t bijna van harte slikt.
Hoogtepunt: 2’26”. De break “She was the one love of my life / She showed me the ropes”. Yup, het is wel iets, uw ex naar de hel wensen terwijl ze daar zo schoon op haar tamboerijn staat te kloppen.
- I Want The World To Stop
Weer zo’n verborgen parel popgoud uit dit oeuvre. Murdoch is verliefd, wil het moment vasthouden, en dat levert een mid-career pareltje op. Over een rollende bas, met veel call-and-response dendert Belle And Sebastian naar zijn doen flink vooruit. Wat zeggen we? Dit is dansen, alle normen in acht genomen, en dat gaat zo goed dat een refrein niet eens echt nodig is. Gewoon die heerlijke, nooit aflatende melodie is genoeg.
Hoogtepunt: 2’10”. “Give me the morning, the night, the niiiiiight”, en knal de derde strofe in, met verhoogde urgentie.
- The Wrong Girl
Later pas zou Belle And Sebastian echt een blue eyed soul-band worden, maar het sloop er al vroeg in. Eenmaal de muzikanten het vakmanschap in de vingers kregen, stak er af en toe een momentje de kop op waarop het wat dansender mocht. Er was al “Dirty Dream #2” van op The Boy With The Arab Strap, op vierdeling Fold Your Hands Child, You Walk Like A Peasant brak de zon helemaal door de wolken met dit nummer. We kregen: Stax-achtige staccatostrijkers, mooi omfloerste blazers. We beseften: muurbloempjes zijn geen treurwilgen.
Hoogtepunt: 2’36”. “I’m not what I could be / I need a true love / I went looking and I found one / The wrong girl, the wrong kind / The wrong hand to be holding”. Meer Belle And Sebastian wordt een songtekst niet.
- Funny Little Frog
Hadden we u al gezegd dat Belle And Sebastian na 2000 plots zelfvertrouwen had gekregen, en van de weeromstuit ietwat, euh, uitbundige muziek begon te maken? Tegen The Life Pursuit begon het zelfs uit de hand te lopen, en dachten die gekkerds dat ze zomaar even funky konden zijn. Met single “Funny Little Frog” ging dat nog – zelfs Christophe Lambrechts was fan – en haalden ze ook de radio. Het klonk alsof the eighties nooit gestopt waren, Squeeze nog een ding was, en Jools glimlachend achter zijn piano zat. Fijn, maar wel maar voor één keer of we halen het woord ‘pastiche’ boven.
Hoogtepunt: 1’26”. “You are my girl and you don’t even know it / I am livin’ out the life of a poet”. Rijmen als de groten.
- Get Me Away I’m Dying
“Nobody writes them like they used to, so it may as well be me… Think of it this way: you could either be successful or be us”: zingt Stuart Murdoch, toen wellicht nog met een zeker sérieux in zijn dikke Schotse tongue in cheek. En of If You’re Feeling Sinister een ode aan de outsiders is, en hier toont Murdoch zich meesterlijk one of us. Belachelijk aanstekelijke melodie, ook, die deze sublieme oorwurm het poppantheon in port.
Hoogtepunt: 1’20”. “…And then, with a winning smile, the boy with naivety succeeds. At the final moment I cried. I always cry at endings. I always cry at endings.”: bij de emotionele overwinning voor die naïeve romantische ziel zou niemand het droog mogen houden.
- Young And Stupid
Ach, jong zijn. Domme fouten mogen maken zonder dat de rekening jouw richting uit komt. Op je bek gaan, en weer opstaan alsof er niets gebeurd is. En dan doodleuk opnieuw vallen. En nog eens, en nog eens. Sic transit gloria, de tijd maakt ons allemaal onverbiddelijk ouder en wijzer, maar toe, laat ons toch nog eens achterom kijken ook. “Young And Stupid” is misschien niet bijster origineel in het repertoire van Belle And Sebastian, maar deze nostalgische popperfectie doet ons samen met Murdoch en co wensen dat we ergens knullige tieners konden blijven.
Hoogtepunt: 1’09”’. Toegegeven, ze zijn nogal kitscherig, die da-da’s en pa-ra-ra-ra’s, om dan nog van die potsierlijke blazers te zwijgen. Het klinkt bijna als iets dat ABBA links had laten liggen, maar kijk, we doen toch maar jong en dom mee.
- Sister Buddha
Filmsoundtrack Days Of The Bagnold Summer voelde meer aan alsof de band een opdracht te vervullen had dan echt plezier beleefde aan de creatie van het album. Gevolg: een onevenwichtig zootje nooit eerder uitgebrachte songs die alleen met een schoenlepel passen, even geforceerde herwerkingen, en nieuw materiaal dat de Belle And Sebastian-standaard amper haalde. Gelukkig stak dit “Sister Buddha” er wel met kop en schouders bovenuit als sprankelend pareltje waarin jubelende blazers de titulaire outsider – het blijft Belle And Sebastian – vleugels geven. Prachtig om horen hoe de band zelf op zijn meest routineus nog kan scoren.
Hoogtepunt: 0’08”. Gewoon, die gitaarriff die meteen duidelijk maakt: vintage Belle And Sebastian.
- Judy And The Dream Of Horses
Judy, het meisje dat er vroeg bij was, Judy de teenage rebel. Judy de buitenstaander, Judy de lezer met haar hoofd tussen de boeken – bij voorkeur ‘s nachts. Judy die hield van slapen en dromen. Maar ook: “Judy wrote the saddest song”, en je weet al van in de eerste strofe dat het slecht met haar afliep. Nochtans, je gunt het deze ultieme outsider zo hard in de afsluiter van die magische lonerplaat If You’re Feeling Sinister. Als je Judy tegenkomt, geef haar een knuffel; ze lijkt het nodig te hebben. We kennen immers allemaal wel een Judy.
Hoogtepunt: 2’37”. “The best looking boys are taken/ The best looking girls are staying inside/ So Judy, where does that leave you”: de band trekt het helemaal open terwijl Murdoch twijfelt. Maar ook als je het niet meer weet, kan je nog altijd dromen. Dromen van paarden. Van Judy en haar droom van paarden. Schrijf er dan een prachtig nummer over.
Belle & Sebastian brengt op 2 maart Tigermilk en op 3 maart If You’re Feeling Sinister integraal in Paradiso, Amsterdam.
