Met LUX opent Rosalía een deur die eigenlijk al een tijdje op een kier stond. Na Los Ángeles, El Mal Querer en Motomami is LUX is de ultieme bevestiging van een artiest die aangeeft niet geïnteresseerd te zijn in veilige paden. Het vierde studioalbum van het Spaanse fenomeen is geen collectie songs, maar een auditief ritueel dat zich ontvouwt als een altaarstuk in verschillende luiken.
Van LUX naar luxueus; de schaal waarop Rosalía zich beweegt voor een van de platen die voor de release al getipt werden als kanshebber voor album of the year, doet simpelweg duizelen. Een symfonisch orkest, koorzang, elektronische erupties en flarden van talen die niet per se begrepen hoeven te worden, maar die eerder klinken als archeologische lagen van een emotionele geschiedenis; de volledige productie van het album is rijk maar nooit gratuit en tegelijkertijd zo puur en ernstig dat de jonge Spaanse moeiteloos wegkomt met de vaak zware religieuze ondertoon in het gros van de nummers. Op LUX mikt Rosalía erg hoog en opmerkelijk vaak haalt ze dat niveau ook.
Maar belangrijker dan het niveau dat er wordt gehaald: LUX is geen makkelijke plaat. Het album weigert elke vorm van onmiddellijke bevrediging en vraagt – soms dwingend – om aandacht. Rosalía schrijft zo liturgieën voor een tijdperk waarin mensen niet meer weten waar ze in geloven. Voor oppervlakkige pop moest je in het verleden al niet bij haar aankloppen en ook deze keer krijg je niet zomaar een playlist te verwerken; je wordt binnengezogen in een feministische ruimte waar de vrouw niet heilig is maar wel blessed en waarin elk nummer een eigen plek heeft in een geheel van seks, geweld en klaagliederen. Met dat idee opent het album ook: “Sexo, Violencia y Llantas” klinkt als een kerkklok die met motorolie in brand wordt gestoken terwijl de schurende stemmen op de achtergrond elkaar naar een hoogtepunt stuwen waar de gemiddelde flamencozangeres enkel van kan dromen. Moet het toch radiovriendelijk zijn? Doe dan maar “Reliquia”, sacrale pop met strijkers die meteen aan de zondagmiddag op Klara doen denken en Rosalía als zingende engel badend in het licht op de achtergrond. In “Porcelana” doet de muziek je eerder wegzinken terwijl de repetitieve opbouw van de tekst zich laat lezen als een gebed om kracht en moed in donkere dagen. Ook net dat maakt LUX zo bijzonder; Rosalía speelt moeiteloos met literaire technieken en weet zo een extra laag toe voegen. Hoeveel albums in 2025 heb je met de lyrics erbij doorgenomen? Voor deze plaat kan je niet anders.
De meest boeiende songs op LUX zijn er twee die wat haaks op elkaar staan. Met “Mio Cristo Piange Diamanti” krijg je een loodzwaar nummer dat niet zou misstaan in de zondagsmis van haast elk conservatief Italiaans plattelandsdorp, terwijl “Sauvignon Blanc” in de nabije toekomst als openingsdans wordt gebruikt: van een onmogelijk zwaar nummer over diep menselijk lijden naar een heerlijk licht pianoriedeltje over hoe het geluk zich laat omschrijven als een goed gevuld glas wijn. In het totaal zijn het twee songs die perfect passen in het verheven geheel dat Rosalía probeert te scheppen, maar lees je tussen de lijnen – en ben je wat op de hoogte van het doen en laten van de artiest – dan snap je maar al te goed dat de Cristo uit het ene nummer en de hand die het glas wijn vult uit het andere verwijzingen zijn naar een van de mannen waar ze al dan niet een relatie mee heeft.
Wat LUX uiteindelijk zo intrigerend maakt, is niet alleen de schaal of het concept, maar de overtuiging waarmee Rosalía dit alles neerzet. Het is een album dat geen angst kent – niet voor intensiteit, niet voor dramatiek, niet voor misinterpretatie. En precies daardoor is het ook een plaat die blijft hangen als een echo van iets dat je nog niet helemaal hebt doorgrond.
Rosalía bevestigt met LUX wat ze al een tijd geleden aankondigde: dat ze niet in de periferie van de popmuziek werkt, maar in de kern van wat het genre vandaag nog kan zijn. Dit is geen langspeler voor iedereen en dat is net de grootste bevrijding: het hoeft niet. LUX is een uitnodiging om na te gaan wat er kan; geen compromis rond wat er niet mag zijn. Een grenssteen, een liturgie, een gewaagd kunstwerk dat weigert om zich klein te maken. En het mooiste is misschien dit: wie zich eraan overgeeft, krijgt een album dat nog lang nadreunt. Niet als hitmachine, maar als ervaring. In tijden waarin muziek steeds sneller verdampt, is dat op zich al bijna een mirakel. LUX en Rosalía zijn niet heilig, wel blessed.
