“You can’t be free unless you have a context to be free in.” De woorden van Anthony Braxton blijven nazinderen, ook in het nieuwe gelaagde werk van basklarinettist Ziv Taubenfeld met zijn Amsterdamse band, in de krachtige voorwaartse drive van het duo Amado/Corsano en de fascinerende droomwereld van Joana Guerra en Yaw Tembe.
Ziv Taubenfeld Full Sun :: Nomads (Full Sun Records, 2025)
Het was Eric Dolphy die de basklarinet een volwaardige plek gaf binnen de jazz. Sindsdien doken er wat muzikanten op die zich exclusief op het instrument richtten, maar écht gangbaar werd het nooit. In de vrijere flank worden o.m. Rudi Mahall en Jason Stein gelauwerd als twee gerespecteerde specialisten, maar ook de Israëliër Ziv Taubenfeld, intussen gevestigd in Lissabon, behoort tot dat rijtje. Taubenfeld verwijst in zijn liner notes naar Ellington, Sun Ra en Misha Mengelberg als inspiraties, maar op zijn nieuwste, in eigen beheer uitgegeven album met Full Sun, een septet vol connecties uit zijn Amsterdamse periode, laat hij horen dat hij, net als Dolphy trouwens, veel verder kijkt dan jazz alleen.
Opener “Keep Walking” is opgedragen aan altsaxofonist Jimmy Lyons, vooral bekend als jarenlange sidekick van Cecil Taylor. Een drumroffel van Onno Govaert geeft de aanzet voor een secuur opgebouwd stuk dat inspiratie opdoet bij hedendaagse muziek en de voorspelbare free-for-all lang af houdt. In plaats daarvan krijg je een zorgvuldig uitgewerkte structuur waarin subtiele inside piano-effecten (Nico Chientaroli), spaarzame bas (Rozemarie Heggen) en vibrafoon (Yung-Tuan Ku), en blazers (altsaxofonist Michael Moore, trombonist Joost Buis, Taubenfeld) die na korte interventies het stokje doorgeven, op een parallel spoor belanden. Met abrupte energie-stoten en een forse dynamiek tussen stil en luid, kaal en dens, slalomt de band tussen controle en vrijheid, als een potentieel uitbundige jazzband die gedisciplineerd huishoudt op kamermuziekterrein.
Het compactere “Rozemarie’s Flying Carpet” wordt gestuurd door Heggens strijkstok en aangevuld met sobere percussie. Het titelnummer is een knap opgebouwd weefwerk dat ongehaast uitmondt in een excentriek klankbad, opnieuw een ‘sound poem’ waar Taubenfeld ook over spreekt in zijn tekst, met een losse puls die voelbaar blijft. Afsluiter “Balbalus” zorgt voor het meest jazzy moment, met een slome swing en boude interactie die herinneren aan de scheve theatraliteit van Mengelberg & co. Het laat vooral ook horen dat Full Sun ondanks Taubenfelds evidente kracht en inspiratie het meest imponeert als band, een combinatie van individuen van verschillende generaties met uiteenlopende achtergronden, die individuele expressie en collectieve focus consequent in balans houden.
Nomads verscheen op Taubenfelds DIY-label in een gelimiteerde, handgemaakte oplage van 100 stuks en is te koop via zijn Bandcamppagina.
Rodrigo Amado & Chris Corsano :: The Healing (European Echoes, 2025)
Tussen 2006 en 2009 bracht de Portugese saxofonist Rodrigo Amado vier albums uit op zijn eigen label European Echoes. Daarna zou zijn werk vooral verschijnen bij labels in het buitenland (o.m. in Polen, Oostenrijk en Litouwen). Onlangs riep hij het label opnieuw in het leven om muziek uit te brengen die om een of andere reden in de archieven was blijven liggen. Zo ook met deze live-registratie met drummer Chris Corsano uit 2016. Ze hadden een jaar eerder het eerste album uitgebracht van het This Is Our Language-kwartet met Joe McPhee en Kent Kessler. Intussen was ook hun eerste duoalbum No Place to Fall opgenomen, dat zou verschijnen in 2019. Op 22 september 2016 was de spanning duidelijk te snijden in een volgelopen ZDB, dé plek in Lissabon voor avontuurlijke muziek.
Wat je hier hoort is immers krachtige duo-improvisatie die teert op instinct, affiniteit en wendbaarheid, maar die vooral ook getuigt van een onstuitbare voorwaartse drive. Opener “The Healing Day”, meteen goed voor 24 minuten interactie, is een ijzersterk statement in een traditie van sax/drums-duo’s die startte met Coltrane en Rashied Ali, en een vervolg kreeg via o.m. Jimmy Lyons en Andrew Cyrille, Dewey Redman en Ed Blackwell, Ken Vandermark en Paal Nilssen-Love, maar ook Corsano’s uitgebreid gedocumenteerde werk met Paul Flaherty. Bij deze twee is het een krachtige les in ongrijpbaarheid, met een parcours langs soulvolle drive, abstracte exploratie, turbulente spanning en verrassende finesse. Amado deconstrueert melodieën, ontwikkelt korte en gerekte spanningsbogen, beweegt van breed uitgesmeerde kreten naar staccato stoten en ingetogen verzen met een haast romantische flair. Corsano stuurt mee, contrasteert, reageert en pookt op met een onwaarschijnlijk arsenaal aan technieken, een bewijs dat ritme, tijd en klank kneedbaar zijn in handen van meesters.
De resterende drie stukken zijn wat korter, maar bewaren de inventiviteit. Amado’s reeks schrille tonen brengt “The Cry” op gang, waarin het bellengerinkel van de drummer een ritualistische flair vastlegt. Ook hier wordt gewerkt naar een krachtige ritmiek, met kletterende interactie, die uiteindelijk lyrisch neergelegd wordt. “Griot” valt vooral op door de beweeglijke, onconventionele solo van Corsano, waar Amado naadloos vloeiend op inpikt. Het compacte “Release Is In The Mind” is een kleurrijk, uitbundig dansend uitroepteken voor een release die erg gepast artwork meekreeg. Telepath III van schilder Rui Moreira toont een eigenaardige figuur met als handen twee octopussen, wezens waarvan wordt beweerd dat ze, door een complex neuraal netwerk in hun tentakels dat verbonden is aan hun centrale brein, eigenlijk volledig uit brein bestaan. Moreira zegt daarover: “Net als de octopus geloof ik dat artiesten met hun hele lichaam denken, met hun lichaam als instrument; ze denken niet enkel met intellect, maar met intuïtie, zintuigen en emoties.” The Healing is een prachtige demonstratie van die volledige toewijding in het moment.
The Healing verscheen op cd en is te koop via de Bandcamppagina van Rodrigo Amado.
Joana Guerra & Yaw Tembe :: Orogénese (Facada Records, 2025)
Bij het Lissabonse Facada Records, in 2022 opgericht door trompettisten (en zoveel meer) Yaw Tembe en João Almeida, verscheen onlangs deze markante collaboratie tussen Tembe en celliste Joana Guerra. Die heeft zich de voorbije jaren ontpopt tot een van de boeiende figuren in de experimentele muziek in Portugal, actief in diverse multidisciplinaire contexten, maar ook met een paar sterke soloalbums op haar conto. Daarnaast maakt ze ook deel uit van het Alvaret Ensemble en de fantastische band Lantana. Tembe is geboren in Swaziland, maar studeerde muziek en beeldhouwen in Lissabon en Porto, en beweegt al even soepel tussen genres, contexten en idiomen. Hun Orogénese is het resultaat van een partnerschap dat ontstond tijdens de covidperiode en vorm kreeg via diverse residenties.
Vanaf opener “Fluid Medium” wordt duidelijk dat dit geen conventioneel, akoestisch onderonsje wordt. Een zoemende synth-puls wordt herhaald, waarna de twee lijken te duiken in het rijk van het onderbewuste, een unheimliche wereld vol gemanipuleerde klanken, suizende en brommende elektronica en allerlei raadselachtige effecten. Die sturen het duo de ene keer naar filmische, kamermuziek-achtige oorden, zoals in het meeslepende, op een simpele cello-riff en woordeloze zang meanderende “Manta Ignifuga” (verwant aan wat Guerra liet horen op haar ijzersterke album Chão Vermelho), en de andere keer naar een combinatie van spontane exploratie en ritualisme, zoals in “Dente de Pedra”. Als je dan beseft dat de albumtitel verwijst naar het geologisch proces van gebergtevorming, dan worden de gedachten automatisch bepaald door beelden van massieve natuurkrachten en de ongrijpbare impact van een mysterieuze natuur.
Het tempo van het album, dat opgevat lijkt als een samenhangende suite, is traag en organisch, met spookachtige zangeffecten, aanzwellende geluidsgolven, fluiten, percussie en al dan niet behandelde cello en trompet. Gemaakt met moderne middelen, maar net zo goed wentelend in een vibe van mystieke en/of oeroude rituelen. Sleutelstuk “Star Mirror” is geslaagd koptelefoonvoer, een impressionistische koortsdroom, terwijl “Metal Shells” misschien wat herinnert aan het etherische latere werk van Coil, met geprevelde woorden en zorgvuldig op elkaar gelegde klanklagen. Slotstuk “Isna” is een soort Kosmische Musik met een wandelende cello die Orogénese met een laatste muzikaal raadsel afrondt. Een fascinerend buitenbeentje dat al net zo moeilijk te labelen valt als de artiesten die het maakten.
Orogénese verscheen op vinyl en cd (uitverkocht) en is te koop via de Bandcamppagina van Facada Records.
