Bijgestaan door de naar Oscar ruikende prestaties van Adam Driver en Scarlett Johansson, is Noah Baumbach terug met zijn meest volmaakte film tot nu toe. Marriage Story is een intieme kijk in een in elkaar gezakt huwelijk dat tevergeefs tracht om menselijk te blijven.
Dat zij koppen thee rondom het huis dropt, zonder ze ooit op te drinken. Dat hij steeds weet wat hij wil, en zij amper. Dat ze allebei competitief zijn, vooral tijdens het spelen van monopoly. Charlie (Adam Driver) en Nicole (Scarlett Johansson) kennen elkaar zoals alleen koppels die dicht op elkaars vel leven, elkaar kunnen kennen. Elkaars bizarre gewoontes, kleine kantjes, troeven: er valt nog weinig te ontdekken. Mocht je het vragen, zouden ze wellicht weten of ze eerst de linker of de rechter schoenveter strikken.
De geborgenheid die in het herkenbare te vinden valt, is tanende nu de scheidingspapieren in de maak zijn. Nicole, een actrice in de New Yorkse toneelstukken van Charlie, moet zichzelf losrukken  om haar eigen identiteit terug te vinden. Charlie had haar al lang niet meer los gezien van zichzelf, zij was ten dienste gesteld aan hem, niet gelijk.
Baumbach, die zes jaar geleden zelf nog uit het huwelijksbootje stapte, stapt met een grote boog rond sensatie of climax heen. Als deel van het clubje van Greta Gerwig en Richard Linklater, moet je het in Marriage Story eveneens vooral halen uit de kabbelende stroom van dialogen, detaillistische observaties, de banale én hilarische taferelen (‘the knife thing!’) – zonder ook het gruwelijke te schuwen. Geen enkele scène is simpel. In de routineuze kus op de mond die Charlie en Nicole elkaar geven, zitten even veel klompen verdriet verborgen als in de advocaten die de ruzies voor hen moeten uitvechten.
Geen enkel koppel gaat uit elkaar zonder dat er wonden worden geslagen, maar het is glashelder dat als er kinderen op het spel staan – in dit geval de achtjarige Henry – de stap naar een wreed schouwspel heel klein is. Hoe kan je in godsnaam beschaafd blijven als advocaten al je gebreken als legale wapens tegen elkaar uitspelen en de hoofdprijs je zoon is? Scheiden in de States bereikt bovendien nog een hoger niveau van complexiteit als de één naar een andere stad verhuist: in Vlaanderen houdt het misschien een uurtje file in om je kind te zien, over de Atlantische Oceaan enkele dure vliegreizen.
Scheiden is meer dan alleen je geliefde verliezen, het is jezelf heruitvinden, kilometers verder een leeg appartement huren, je kind verdelen en je financieel te pletter storten. De vriendschap en het restje liefde is tot hun verbijstering in alle chaos die zich rondom hen ontplooit, maar moeilijk te behouden. Vanaf het eerste telefoontje naar de ijskoude advocate Nora (een ijzersterke Laura Dern)  – de ultieme wolf in schapenvacht met rode pumps – rollen ze in een steekspel dat onomkeerbaar is. Je vloekt op beide, en rouwt om hen.
Wat Marriage Story zo hartverscheurend en eersteklas maakt, is Baumbachs onnoemelijke controle over zowel het script als de regie– hij staat immers bekend als een iemand die geen genoegen neemt met één take. Het moment waarop een gesprek tussen de ex-geliefdes zo escaleert, waarin Driver en Johansson zo diep gaan dat je het zelf wil uitschreeuwen, geeft blijk van het meesterlijke niveau waarop Baumbach tegenwoordig speelt.
Wat voor zonde het dan ook is dat deze film, net zoals de vorige Baumbach, naar het Netflixscherm verbannen wordt. Grootse films verdienen grootse schermen – rep je dus maar snel naar de beperkte bioscopen waarin Marriage Story wel een plekje krijgt. Of het is dat je een week hart hebt waaruit luide snikken kunnen voortkomen. Deze hakt erin.
