De Duits-Turkse regisseur Fatih Akin kwam in de internationale belangstelling te staan met zijn Gegen Die Wand in 2004. Dat is echter al meer dan twintig jaar geleden en sindsdien kreeg zijn werk (op misschien Soul Kitchen na) zeker niet meer dezelfde aandacht. Het oorlogsdrama Amrum (om onduidelijke redenen hier in België uitgebracht met de verduidelijking Amrum, 1945) zal daar weinig verandering in brengen, want buiten een reeks nominaties voor de weinig bekende Duitse tegenhanger van de Oscars, blijft de film gebaseerd op de jeugdherinneringen van scenarioschrijver Hark Bohm, zelfs buiten de aandacht van de meeste festivals. Dat is een beetje jammer, want dit ingetogen oorlogsdrama behoort echt wel tot het betere werk van Akin.
Amrum is een klein eiland aan de Duitse noordkust, niet ver van de grens met Denemarken. Het is getekend door grijze hemels en helder wit licht dat in de mooie openingsscène (en ook nadien) knap getroffen wordt door Karl Walter Lindenlaub, de Duitse fotografieleider die na lange tijd in Hollywood te hebben gewerkt – onder andere voor zijn landgenoot Roland Independence Day Emmerich – nu opnieuw ook in Europa achter de camera staat. De film heeft opvallend veel oog voor de schoonheid, de natuur en de uitstraling van de kleine plaats, zaken die in scherp contrast staan met de donkere realiteit van de aanslepende oorlog. De natuurpracht weerspiegelt dan ook geregeld de botsing tussen leven en dood. Dat alles schenkt een wat dromerige atmosfeer aan de gebeurtenissen.
Het pittoreske eiland is ook de thuis van twaalfjarige Nanning, zoon van een afwezige nazi-topman en een door partijtrouw verblinde moeder, in wiens familie tijdens de nadagen van de oorlog de onderhuidse spanningen vrij hoog oplopen nu iedereen begint in te zien dat Hitler op het punt staat de strijd te verliezen: “De Russen staan op vijftig kilometer van Berlijn”, komt via vluchtelingen de eilandbewoners ter ore. Wat volgt is een portret van de ideologische twijfels van een opgroeiend kind, maar ook van een gemeenschap die na jarenlange blinde volgzaamheid verscheurd wordt door de gevolgen van de nazistische afkomstpolitiek die zelfs onder Duitsers zorgt voor scherpe tegenstellingen en vijandigheid. Wat je precies tegen wie zegt en welke affiniteiten je op welk moment wel en niet inroept, zijn zaken die enorme gevolgen kunnen hebben in een wereld vol voedselschaarste en wantrouwen, waarin een basisproduct als gerookte vis letterlijk geld genoemd wordt.
Soms is het script iets te nadrukkelijk op zoek naar dramatische momenten – een baby die geboren wordt net wanneer de radio aankondigt dat Hitler het leven gelaten heeft in zijn bunker in Berlijn, het ostentatief verbranden van een foto van de Führer, een droom die al te expliciet maakt wat eerder al gesuggereerd werd – maar over het algemeen is de rustig observerende toon wel heel raak getroffen, inclusief de ontreddering na de bevrijding die voor sommigen een voorheen ondenkbare nieuwe harde werkelijkheid inluidt.
