Instinct

Deze Nederlands psychologische thriller vertelt het verhaal van de ervaren geestelijke hulpverlener Nicoline, die tegen al haar professionele vertrouwen in, hopeloos gefascineerd raakt door een patiënt. De manipulatief-charmante Idris, zit vast voor herhaalde seksuele geweldplegingen en lijkt er plezier in te scheppen het vrouwelijke personeel uit te dagen zonder ooit over de schreef te gaan. Het regiedebuut van actrice Halina Reijn probeert hard – heel hard – om een gladde Amerikaanse vormgeving na te streven, zowel op verhalend als visueel vlak en dat is helaas geen troef. Toch is het precies de koele, afstandelijke en wat onpersoonlijke aanpak, die ervoor zorgen dat het troebele machtsspel tussen de protagonisten, bij momenten toch enige kracht uitstraalt.

Van bij de misleidende opening, doet de film veel moeite om ons duidelijk te maken dat Nicoline ondanks haar koele, pragmatische uiterlijke verschijning, toch niet heel erg vast in haar schoenen lijkt te staan. Er is het onwennige sollicitatiegesprek in de nieuwe kliniek waar ze aan het werk zal gaan, een gesprek waarin ze duidelijk ontwijkende antwoorden geeft, er is de duidelijk onevenwichtige relatie met haar moeder en er zijn vooral veel te veel beelden van Nicoline die peinzend voor zich uitstaart. Dat dat laatste element Instinct niet helemaal onderuithaalt, is vooral te danken aan de ervaren actrice Carice Van Houten (veterane van talloze series en films waaronder Game of Thrones, Zwartboek en Valkyrie), wiens sterke spel ervoor zorgt dat het hoofdpersonage het nodige mysterie behoudt. Het terugvallen op al te grote clichés uit het genre, is nochtans een schoonheidsvlek op wat verder een redelijk subtiel script is, geschreven door Reijn zelf, samen met auteur Esther Gerritsen.

Instinct slaagt er immers in om de contemplaties rond moeilijkheden met intimiteit, verkrachtingsfantasie en nood aan genegenheid, stevig te verankeren in een vrouwelijk perspectief en maakt duidelijk dat veel te maken heeft met controle en macht, eerder dan met zichzelf verliezen in onbedwingbare aantrekkingskracht. Dat wordt heel duidelijk wanneer Nicoline een vage relatie aangaat met een collega (Pieter Embrechts) en dat gegeven mee de inzet wordt van het geestelijke getouwtrek tussen Idris en Nicoline. Ook hier weer laat Reijn zich vaak verleiden tot doorzichtige kunstgrepen in de keuze van haar scènes, maar de cineaste heeft wel gevoel voor compositie en een aantal momenten winnen daardoor behoorlijk aan kracht, zoals een basketbalmatch op het binnenplein van een gevangenis, die een soort visueel schaakspel wordt voor de verhoudingen tussen de personages. De weigering om het drama op te kloppen en te kiezen voor emotionele koelheid speelt ook sterk in het voordeel van wat anders als snel kon ontaarden in goedkope hysterie en melodrama.

Omdat Halina Reijn als regisseur dus wel degelijk het een en ander in haar mars blijkt te hebben, is het bijzonder jammer dat ze niet op zoek gaat naar méér. Dat dat potentieel zeker aanwezig is, bewijst ze bijvoorbeeld tijdens de akelige dubbele finale, die alle verhaallijnen en onuitgesproken nuances van de plot verenigt en daarvoor ook een uitstekende sfeerschepping weet te vinden, die de kijker mee binnen trekt in de psychologische schemerzone waarin de hele prent zich lijkt te ontrollen.

Het zou verkeerd en ongenuanceerd zijn om Instinct meteen af te schrijven als verwaarloosbaar, maar de film is een frustrerende kijkervaring omdat er veel mogelijkheden onontgonnen blijven en je het gevoel hebt dat het script geen diensten bewezen wordt door de vaak toch al te routineuze aanpak. Reijn wacht ongetwijfeld nog een groeiproces als regisseur en ze toont hier al enigszins dat dat ook tot resultaten zal leiden, maar haar eersteling worstelt toch met te veel problemen inzake ritme en durft om echt te kunnen beklijven.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vier × een =