Le Conseguenza Dell’Amore




Dit is er eentje voor onze reeks “curiositeiten”: ‘Le Conseguenze
Dell’Amore’ (en laat het me geen twee keer typen), de tweede lange
film van regisseur Paolo Sorrentino, is een eigenaardig soort
kruising tussen een drama, een thriller en een komedie. De prent
weigert om zich op een genre te laten vastpinnen, is zodanig
onderkoeld dat hij rechtstreeks uit het vriesvak afkomstig lijkt en
gaat (bewust) aan een lijzig tempo vooruit. Kortom, dit is een film
waar je moeite voor moet doen. Blijft daar nog de vraag of die
moeite wel beloond wordt.

Toni Servillo speelt Titta Di Girolamo, een ex-bankier die al acht
jaar in een hotel ergens in het Italiaanssprekende deel van
Zwitserland woont. Tijdens de eerste scène horen we hem op de
voice-over zeggen dat hij geen frivool man is, en het is niet
moeilijk om hem te geloven: Titto loopt rond met een permanente
frons op z’n gezicht, alsof hij constant een vage walging voelt
voor alles wat hij ziet. Een serveerster in het hotel, Sofia,
gespeeld door de werkelijk adembenemend mooie Olivia Magnani,
probeert contact met hem te maken, maar hij negeert haar (de
gek).

Titta is een man van strenge gewoontes: elke eerste dag van de
maand betaalt hij zijn hotelrekening. Hij zit altijd in hetzelfde
stoeltje in de bar van het hotel. Elke woensdag, om tien uur ‘s
ochtends, zet hij zichzelf een shot heroïne. En eens in de week
wordt er op de deur van zijn hotelkamer geklopt, waarna er een
koffer met miljoenen dollars op hem staat te wachten. Vervolgens
stapt Titta in z’n ontzaglijk dure BMW om dat geld naar een bank te
brengen. Wie is die mysterieuze figuur, die met gigantische
bedragen jongleert, maar een ontzettend eenzaam leven leidt? Welke
geheimen heeft hij in z’n verleden?

Sorrentino gooit hier elementen uit verschillende genres op een
hoop – het dramatische gegeven van de eenzaat die de wereld om zich
heen observeert zonder er zelf deel aan te nemen, is natuurlijk
niet nieuw. Het beste voorbeeld daarvan is wellicht ‘Taxi Driver’ en recent kregen we nog
‘The Machinist’ in de zalen. De
regisseur speelt, zeker in z’n openingsscènes, met de conventies
van dat genre, door van Titta een compulsieve observeerder te
maken. Hij is iemand die kijkt en luistert, maar voor de rest
nergens toe in staat is. In de openingsscène ziet hij hoe een
andere klant in de blouse van Sofia gluurt, maar hij reageert
absoluut niet. Later luistert hij een bejaard koppel in de kamer
naast de zijne af, en krijgen we te zien hoe hij zelf naar Sofia
kijkt, telkens ze klaar is met werken en het hotel verlaat. Hij is
een toeschouwer die buiten het echte leven staat.

Dat is allemaal nog conventie, maar daar blijft het niet bij, want
Titta is ook iemand die er zelf voor kiést om alleen te blijven.
Wanneer zijn broer onverwacht op bezoek komt, reageert hij kregelig
– het eerste dat hij vraagt, is wanneer broerlief het weer zal
aftrappen. De manager van het hotel probeert, vroeg in de film, om
een gesprek met hem aan te knopen, maar Titta toont niet de minste
interesse – je ziet aan z’n manier van doen dat hij enkel in z’n
stoel blijft zitten om niet onbeleefd te zijn, maar dat hij
eigenlijk zo snel mogelijk weg wil. Ook de pogingen tot toenadering
van Sofia wijst hij radicaal af. Hij kijkt zelfs niet naar haar.
Titta’s eenzaamheid is voor een groot deel zelfopgelegd. Waarom? We
krijgen nooit een expliciet antwoordt, maar tijdens één bepaalde
scène zien we hem in een notaboekje schrijven: “Plannen voor de
toekomst: pas altijd op voor de gevolgen van de liefde.” Hij kan en
wil het zich niet permitteren om een intieme band met iemand op te
bouwen.

Ook het thrillergenre komt aan bod – heel de plotlijn rond het
geldtransport en de verwikkelingen waarmee dat gepaard gaat, wijst
in die richting, maar de film onderneemt nooit ernstige pogingen om
enig gevoel van suspense op te bouwen. Dat wordt tezeer ondergraven
door de gortdroge humor die we er steeds bovenop krijgen. Zo staat
Titta erop dat het geld dat hij naar de bank vervoert, manueel
geteld wordt door de bedienden – wanneer één van de bankiers hem
vraagt waarom ze het niet gewoon machinaal mogen tellen, antwoordt
hij, zonder een spier te vertrekken: ‘Ik heb nog vertrouwen in de
mensheid.’

En dat gegeven, ‘zonder een spier te vertrekken’, typeert wel zo’n
beetje Toni Servillo’s acteerprestatie: hij doet het hier vrijwel
zónder mimiek. Ongeacht de emotie die zijn personage normaal gezien
zou voelen – opwinding, angst, wanhoop, vreugde – Servillo houdt
z’n gezicht ten alle tijden in identiek dezelfde plooi. Diezelfde
blik van vage ergernis, alsof de wereld enkel draait om hem een
loer te kunnen draaien. Je kunt dat soort van vertolking dan wel
eentonig noemen, maar ondertussen merk je wel dat er binnenin hem
heel wat verandert over de loop van de film – Titta blijft met
diezelfde smoel rondlopen, maar de acties die hij onderneemt geven
duidelijk aan dat hij als personage wel degelijk evolueert.

Sorrentino zet dit alles uitzonderlijk gracieus in beeld – voor een
film die zich vrijwel uitsluitend afspeelt in de besloten wereld
van een hotel, weet hij z’n prent vol te proppen met sierlijke
tracking shots en andere fijne trucjes van de foor. Let op een
scène waarin Titta op z’n bed gaat liggen, en de camera hem
ondersteboven in beeld brengt, enkel om in dezelfde beweging terug
te keren naar een normale close-up. Of naar die montages waarin we
hem naar de bank zien rijden. ‘Le Conseguenze Dell’Amore’ is
stijlvol zonder protserig te zijn. Net zoals we dat graag zien,
dus.

Waar het dan toch misloopt, is in het feit dat het vrijwel
onmogelijk is om effectief ook iets te voélen bij hetgeen er gaande
is. Sorrentino speelt op een vindingrijke manier met verschillende
genres, hij toont een enorme visuele beheersing, de acteurs doen
het goed en al wat je wilt… Maar er loopt hier niemand rond met
wie je echt kunt sympathiseren. ‘Le Conseguenze’ is een klinische,
afstandelijke film, die z’n personages zonder enige merkbare emotie
observeert, min of meer zoals Titta dat doet met het oudere koppel
in de aangrenzende kamer. Het is niet dat wat Titta doet op
zichzelf oninteressant is – het is dat Sorrentino ons geen enkele
reden geeft om een gevoelsmatige investering in de film te doen.
Een prent over een stoïcijns personage: ja. Een stoïcijnse prent:
nee. En dat is wat we hier dus krijgen. ‘Le Conseguenze’ is mooi om
naar te kijken, en er vallen heel wat knappe dingen in terug te
vinden, maar die knappe dingen spelen zich allemaal af op een
verstandelijk niveau. Op emotioneel niveau laat de hele film je
echter siberisch.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

19 + 13 =