La Mala Educación




Pedro Almodovar, de erkende grootmeester van de Spaanse cinema,
liep naar verluidt al vijftien jaar rond met het verhaal van ‘La
Mala Educación’ – als kind was hij getuige (maar geen slachtoffer)
van seksueel misbruik in de school waar hij verbleef en sindsdien
heeft hij, niet geheel onbegrijpelijk, zitten wachten op een kans
om z’n demonen uit te drijven door er een film over te maken. Het
getuigt van bijzonder veel lef om het immens succesvolle ‘Hable Con Ella’ op te volgen met een
project dat een controversieel onderwerp behandelt en bovendien de
regisseur in een zeer kwetsbare positie achterlaat: die van
misbruikt kind dat achteraf met zichzelf in het reine probeert te
komen. ‘La Mala Educación’ is geen Almodovar grand cru, maar
verdient om te beginnen alvast punten voor moed.

Het verhaal begint in 1980 (wellicht niet toevallig het jaar
toen de regisseur zelf zijn eerste lange film uitbracht): Enrique
Goded (Fele Martinez) is een filmmaker die na zijn debuut op zoek
is naar nieuwe ideeën. Dan, op een dag, staat Ignacio (de
onvermijdelijke Gael Garcia Bernal) voor de deur – Ignacio zat vele
jaren geleden samen met Enrique op een katholiek internaat, waar ze
beiden misbruikt werden door de priesters die er de plak zwaaiden.
Sinds die tijd hebben ze elkaar niet meer gezien, maar nu heeft
Ignacio een novelle geschreven over hun ervaringen – “Las Visitas”.
Enrique leest het en besluit het verhaal te verfilmen. Maar de ware
bedoelingen van Ignacio liggen veel complexer dan hij ooit had
kunnen vermoeden.

Almodovar heeft er sinds ‘Todo Sobre Mi Madre’ en ‘Hable Con Ella’ heel wat fans bijgekregen,
die er meestal van uitgaan dat de lyrische, emotionele stijl van
die films typerend is voor de regisseur, terwijl niets minder waar
is. Almodovar komt uit een traditie van vaak hysterische,
kitscherige komedies waarin drag queens, homo’s en impotente
serieverkrachters met de regelmaat van een klok kwamen
opdraven.

‘La Mala Educación’ ligt ergens tussen die twee tradities in –
de campy Almodovar van toen, en de rustiger, maar ook diepzinniger
versie die we de laatste tijd te zien hebben gekregen. In de
praktijk wil dat zeggen dat we heel wat homo-erotiek en
travestieten op ons brood krijgen, inclusief een play-backoptreden
door Gael Garcia Bernal met een waanzinnige blonde pruik op en een
glitterkleedje aan waarop valse tepels en nepschaamhaar zijn
aangebracht. Maar langs de andere kant tracht ‘La Mala Educación’
óók een oprecht emotionele film te zijn, gemaakt door een regisseur
die àl z’n personages, zelfs de priesters met de losse handjes,
graag ziet en begrip voor hen vraagt. Op die manier mengt de
regisseur elementen uit zijn beide filmwereldjes, het extravagante
en het ontroerende. Almodovar beweert zelf dat hij niet bitter is
over zijn verleden, en na het bekijken van de film geloof je hem
ook: Padre Manolo (Daniel Giménez Cacho), de man van God die zich
aan zijn koorknaapjes vergrijpt in de sacristie, is géén
eendimensionele schurk, maar een genuanceerd (zij het o zo corrupt)
personage. Bekijk Cacho’s scènes met Bernal aan het einde van de
film maar eens: die trieste, oude man is zowaar verliefd geworden
op z’n jonge dekhengst. Het siert Almodovar dat hij de kwelgeesten
uit z’n jeugd niet afschildert als monsters en het helpt de film;
prenten als ‘Song For A Raggy Boy’
hebben al bewezen hoe het anders kan aflopen.

Almodovar heeft hier een veelgelaagd scenario bij elkaar gepend,
dat bestaat uit flash-backs, bekentenissen die worden geleverd door
allerminst betrouwbare getuigen en de verfilming van de novelle van
Ignacio. Met andere woorden: we krijgen er ook nog eens een
fictieve versie van de gezamenlijke jeugd van Ignacio en Enrique
bij. Op die manier wordt ‘La Mala Educación’ een soort van puzzel,
waarvan de samenhang altijd nét duidelijk genoeg is om het publiek
geboeid te houden. Dat soort spelletjes zijn niet nieuw voor de
regisseur – in ‘Hable Con Ella’ werd
ook behoorlijk over en weer gesprongen in de tijd – maar ze worden
hier wel tot een hoger niveau gehoffen. De beheersing van Almodovar
is wat dat betreft opmerkelijk: dit is een regisseur die wéét
wanneer hij welke informatie moet geven, hoe hij z’n film moet
timen – hij laat het publiek voldoende in z’n kaarten kijken
opdat ze mee zouden kunnen, maar hij zorgt er onderhand wel voor
dat hij nog steeds alle richtingen uitkan met de plot. Knap
gedaan.

Daar moet echter wel worden bijgezegd dat het verhaal tijdens
het laatste half uur plots een abrupte bocht maakt in de richting
van de film noir – ‘La Mala Educación’ begint als een drama
met enorm potentieel, maar uiteindelijk kiest Almodovar er toch
voor om met iets heel anders te eindigen: een intrige die moord en
chantage bevat, en regelmatig herinneringen oproept aan de
klassieker ‘Double Indemnity’. In andere films (denk maar aan
‘Adaptation’) kan ik dat soort van
wendingen wel waarderen. Ze getuigen in ieder geval van behoorlijk
wat cojones. Maar hier krijg je enkel de indruk dat de
regisseur de kans laat liggen om een magnifiek drama af te leveren.
Eeuwig zonde is dat, maar daarmee is natuurlijk nog niet de hele
film kreupel gemaakt.

Voor een belangrijk deel is ‘La Mala Educación’ ook een ode aan
de cinema – als kinderen vergapen Enrique en Ignacio zich aan films
om aan de werkelijkheid te ontsnappen. Als volwassenen werken de
twee opnieuw samen om hun jeugd van zich af te filmen. De cinema
wordt hier geprezen als een fantastisch hulpmiddel om ofwel aan de
realiteit te ontvluchten (door te kijken), ofwel juist om het onder
ogen te komen en te overwinnen, door films te màken. Dat is
tenslotte wat Almodovar zelf doet met deze prent.

Na ‘Hable Con Ella’ zitten heel
wat mensen op een nieuw meesterwerk te wachten, heb ik de indruk.
Dàt is ‘La Mala Educación’ niet. Daarvoor zijn de toonwisselingen
naar het einde te sterk en daarvoor lijkt het misdaadverhaaltje dat
er tijdens het laatste half uur wordt bijgehaald, te zeer bij de
haren gesleurd. Maar het blijft een staaltje subtiele, intelligente
cinema, mét op de koop toe nog uitstekende acteurs ook: Bernal
gooit zijn reputatie als Mexicaanse loverboy met veel
plezier overboord in een film waarin hij de helft van z’n rol in
vrouwenkleren speelt, en behoorlijk wat gay seksscènes voor
de kiezen krijgt. Geen evidente keuze. Ook Fele Martinez is zeer
goed, hoewel een deel van de eer voor die prestaties ook weer naar
Almodovar moet gaan. Het is absoluut geen geheim dat de regisseur
zelf homoseksueel is, en hij weet hoe hij acteurs zover kan krijgen
om geloofwaardige homo-personages te spelen, zónder dat het vervalt
in karikatuur. De eerste keer dat we Enrique te zien krijgen, weten
we dat hij op mannen valt. Hoe weten we dat? Tja, je wéét dat
gewoon, het zit niet echt in wàt de acteur doet, maar in de manier
waarop; het is één en al subtiliteit.

Almodovar is nog steeds een zeer grote meneer. Zelfs een minder
geslaagde film van hem blijft mijlen voorsprong behouden op het
gros van de verdere filmproductie.

http://www.clubcultura.com/clubcine/clubcineastas/almodovar/malaeducacion/index.html

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

13 − 13 =