Op 6 juni 1944 vielen de geallieerden de Franse kust aan in Normandië, het begin van de campagnes die zouden leiden tot de val van nazi-Duitsland, een dag die de geschiedenis inging als D-Day. Die gebeurtenis werd als meermaals verfilmd, beroemdst zijn waarschijnlijk het met zowat elke toenmalige ster aan het firmament gevulde The Longest Day uit 1962 en Steven Spielbergs Saving Private Ryan, maar ook een kleinere Britse productie zoals Overlord uit 1975 verhaalde dezelfde geschiedenis. Pressure zoekt een andere invalshoek door het verhaal te bekijken vanuit een nieuw perspectief: het weer speelde een belangrijke rol in de voorbereiding van de grootschalige invasie en ditmaal wordt de hele aanloop naar D-Day bekeken doorheen de bril van de beslissingen die genomen moesten worden met betrekking tot de weersomstandigheden.
Het script is gebaseerd op een theaterstuk en regisseur is de Australiër Anthony Marras die eerder al politieke geschiedenis verfilmde met zijn langspeeldebuut Hotel Mumbai over de aanval op het Taj Hotel in India. Belangrijker voor de promotie van de film zijn een paar grote namen in de cast zoals Brendan Fraser en Damian Lewis, die respectievelijk gestalte geven aan de generaals Eisenhower en Montgomery die voor de Amerikanen en Britten de operatie coördineerden. Andrew Scott is de weerman die aan boord gehaald wordt om correcte voorspellingen te doen en in conflict komt met de militaire logica.
In het vakblad American Cinematographer sprak fotografieleider Jamie Ramsay uitgebreid over het belang van belichting in een film die helemaal gaat over veranderingen in weer, licht en wind. Net buiten Londen werd een oud huis uit de negentiende eeuw helemaal aangekleed en uitgerust met grote lichtpanelen die de crew in staat stelde om de natuurlijke lichtinval die via grote op het zuiden gerichte vensters binnenviel, extra te gaan bijkleuren en controleren. Er werd bovendien ook gedeeltelijk opgenomen op nog slechts zelden gebruikte 16 mm pellicule om de gelijkenis met bestaand archiefmateriaal te treffen en de juiste korrel te kunnen vatten. Op die manier probeerde de crew een concept na te streven waarin het centrale thema – weer – zo veel mogelijk een kernplaats toebedeeld kreeg.
Het hoeft dan ook niet te verwonderen dat het die aanpak is die de grootste troef vormt van Pressure, een film die op ander vlak al heel snel dreigt in de val te trappen van louter een met bewegende plaatjes geïllustreerd geschiedenislesje te zijn dat streeft naar een of andere onzinnige verisimilitude. “This is a true story” vertellen de openingsbeelden ons, wat meteen het slechtste doet vermoeden. Decennialang worstelde de filmkunst om zich te bevrijden van de dwaalgedachte dat film een venster op de werkelijkheid moest zijn. Opbouwend naar het moment waarop verschillende ‘new waves’ het beeld zelf centraal gingen stellen en het Italiaanse Neorealisme het gebruik van tijd in film voorgoed veranderde, gooide cinema dat juk doortastend van zich af. In ons tijdperk echter waarin het gevecht om wat feit, al dan niet onderbouwde mening, of vervalsing is, hevig woedt; dreigt film opnieuw in een hoekje te worden gedrumd waarin vooral de indexicale relatie met de werkelijkheid weer moet primeren. Het succes van de “Film & Facts” sessies die Kinepolis organiseerde naar aanleiding van Christopher Nolans The Odyssey – gepresenteerd door professor Nadia Sels van wie ik ooit les kreeg en voor wie ik niks anders dan het allergrootste respect heb, laat dat heel duidelijk zijn – zorgt ervoor dat wat initieel bedoeld was als een kaderen van de mythologische achtergrond van het werk van Homerus, nu herhaald wordt als een nieuwe reeks die het waarheidsgehalte van Pressure moet testen. Laat iets heel duidelijk zijn: “This is not a true story.” Waar we naar kijken is de representatie in een medium – in casu het visuele medium film – van een overlevering van gebeurtenissen die hebben plaatsgevonden. Film heeft geen enkele verantwoording af te leggen aan zogenaamde werkelijkheid en dus zijn er elementen hier die stroken met hoe bepaalde dingen zich misschien hebben afgespeeld en zijn er honderden zaken die helemaal nooit gebeurd zijn, en dat is helemaal ok. Het gaat om de artistieke keuzes die gemaakt worden om een verhaal, een concept, een idee in filmvorm te gieten en het zijn die keuzes die in staat stellen in te schatten of het artistieke product de moeite waard is of niet. De relatie met ‘de werkelijkheid’ speelt daarbij geen enkele rol.
En het is in de keuzes dat Pressure erin slaagt een behoorlijk degelijke prent te zijn. Licht is inderdaad de bepalende factor daarin en de ondersteuning door uitstekend acteerwerk zorgt ervoor dat we zo toch betrokken raken bij een gegeven waarvan we allemaal uiteraard de afloop al bij voorbaat kennen. Er wordt hier en daar gestruikeld – nodeloze persoonlijke bespiegelingen die te lang aanslepen en het ritme van de film doorbreken – maar er wordt toch vertrouwd op de gemaakte keuzes en het resultaat is een oorlogsfilm die hoofdzakelijk bestaat uit discussies en die er vooral in slaagt om de conceptuele kerngedachte te vertalen naar een aangepaste vorm.
