Road To Perdition


Dat jonge, Britse regisseur Sam Mendes een getalenteerd man is,
staat in feite al drie jaar buiten kijf, sinds hij het tamelijk
schitterende ‘American Beauty’ maakte, een bijtend satirische kijk
op een dysfunctionele familie.

Nu keert Mendes terug met deze ‘Road To Perdition’, en opnieuw
gaat het in wezen over een dysfunctionele familie -de maffia. Tom
Hanks speelt Michael Sullivan, een moordenaar voor gangster John
Rooney, gespeeld door old-timer Paul Newman. Sullivan heeft twee
zoontjes, die zich op een dag gaan afvragen wat hun vader precies
doet voor de kost. Michael Jr, de oudste en meest ondernemende van
de twee, beslist erachter te komen en glipt mee tijdens één van
zijn vaders nachtelijke ondernemingen. Hij is getuige van een moord
– het is niet zijn vader die de trekker overhaalt, maar maakt het
werkelijk een verschil? Voor Michael Jr wellicht niet, maar voor
het publiek wel.

Connor Rooney, John’s zoon, ziet al jaren met lede ogen toe hoe
zijn vader meer van Michael Sr. houdt dan van hem, en wanneer de
affaire met Mike Jr. losbarst, gebruikt hij het als een excuus om
de familie van Sullivan te vermoorden. Alleen de twee Michaels
blijven nog over, en ze trekken er dan ook samen op uit om wraak te
nemen.

Als plot stelt dit niet veel voor – het is een klassiek gegeven,
dat hoofdzakelijk wordt gebruikt om klassieke thema’s aan te
duiden; schuld en boete, vaders en zonen, verdoemenis en
verlossing. Er zitten drie vader-zoon relaties in de film, twee
biologisch, één psychologisch (Mike Sr. en John Rooney), en waar de
hele film op uitloopt is dus een uitgebreide illustratie hoe vaders
en zonen elkaar in alle betekenissen van het woord kapot kunnen
maken.

Ik kan niet zeggen echt onder de indruk te zijn geweest van dit
verhaal – we hebben het al eerder gezien, en wat meer is, we hebben
geen enkele twijfel waar het op zal uitlopen. Het einde is in feite
een vanzelfsprekendheid, de rest van de plot in acht genomen. De
personages van ‘Road To Perdition’ schijnen nauwelijks een vrije
wil te hebben. Ze zijn gedoemd vanaf het eerste moment om een
bepaalde weg te volgen – de weg naar de verdoemenis, veronderstel
ik, en ze zullen die weg tot de laatste meter vervolledigen. Paul
Newman zegt het ook tegen Hanks: “the only certainty we have is
that none of us will see heaven.” Er is vaak beweerd dat de plot
van deze film voorspelbaar is, maar dan maak je je zorgen over het
verkeerde, denk ik. Natuurlijk weet je hoe het zal aflopen. Als het
anders uitliep, zou de thematiek niet meer kloppen, voor wat die
waard is. De gangsters van deze film spelen in een soort van
Griekse tragedie, ze hebben de macht niet om zich uit hun
voorbestemming los te breken. Dat is een inhoudelijke stijlfiguur
die vanaf het begin te nemen of te laten is. Wie geen zin heeft om
met de film mee te spelen, kan dan natuurlijk makkelijk zeggen dat
hij voorspelbaar is.

Waar ik méér bezwaar tegen aanteken, zijn de nogal zwaar op de
hand liggende dialogen. De film schijnt zonder uitzondering beter
te spelen in situaties waarin dialoog afwezig of onbelangrijk is.
Een scène vroeg in de film waarin Newman en Hanks samen piano
spelen, zonder te praten, is veel pakkender dan hun dialoog tegen
het einde. Hun laatste scène samen speelt zich ook praktisch zonder
dialoog af en wérkt wonderwel.

De thematiek – vaders en zonen, schuld en boete, u weet wel – is
niet bepaald wereldschokkend, en het is maar de vraag in hoeverre
de onvermijdelijkheid (ik durf niet helemaal voorspelbaar te
zeggen) van de plot verantwoord wordt door deze thema’s. Is wat
deze film te zeggen heeft genoeg om te kunnen leven met een film
die het element verrassing vrij vroeg overboord gooit? Aan u de
beslissing, maar ikzelf twijfel nog steeds. Ook Tom Hanks viel me
wat tegen. Hij houdt zijn gezicht de hele tijd keurig in de plooi,
en je voelt dat hij probeert met zijn keurige imago te breken, maar
het gaat hem toch niet helemaal af. Dat komt gedeeltelijk door
Hanks zelf, natuurlijk, maar gedeeltelijk ook door het scenario. We
zien Hanks immers pas zijn eerste moord plegen uit wraak voor de
dood van zijn vrouw en ander kind. Zijn geweld is gerechtvaardigd,
en al weten we dan wel dat hij eerder al een moordenaar was, we
hebben het zelf niet gezien en hebben er bijgevolg geen emotionele
band mee.

Het had veel geholpen indien het scenario het lef had gehad de
moord aan het begin van de film, waar Michael Jr. getuige van is,
te laten plegen door Hanks zelf. Sam Mendes’ kwaliteiten als
regisseur en die van Conrad L. Hall als fotograaf verheffen Road To
Perdition echter ruimschoots boven de middenmoot. Ik heb al lang
geen film meer gezien die visueel zo adembenemend mooi was. Hall
creëert een wereld waarin het altijd regent, en smeltende sneeuw op
de grond ligt terwijl de personages zich in schaduwen verschuilen.
De weg naar de verdoemenis is lang, hard en ook bijzonder
regenachtig. Om de vijf minuten zie je wel een beeld dat je met
verstomming slaat, zo mooi is het. Hall – en Mendes natuurlijk –
verwijst hierbij vaak naar illustere voorgangers als Coppola,
Scorsese en de broertjes Coen.

Ook Mendes heeft duidelijk goed naar de films van de Coens
gekeken, met ‘Miller’s Crossing’ als duidelijkste voorbeeld. Ook
hier is het tempo bewust zeer rustig gehouden, wat tot gevolg heeft
dat het geweld in deze film ook werkelijk gewelddadig overkomt. Net
zoals de Coens dat deden in ‘Miller’s Crossing’, maar ook in
‘Fargo’. Mendes probeert hier zoveel mogelijk een strikt visuele
film te maken, waarin geen woorden gebruikt worden tenzij dat
absoluut nodig is, en het resultaat is een intens sfeerrijke film,
die er grandioos uitziet.

‘The Road To Perdition’ is een film die zo goed geregisseerd en
gefotografeerd is, dat het eens zo’n zonde is dat het scenario zo
verwaarloosd werd.

http://www.roadtoperdition.com

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

negentien − 4 =