Sinds zijn hoogdagen als jonge beeldenstormer met een achtergrond als grafisch ontwerper bij het legendarische tijdschrift Métal Hurlant en als filmcriticus bij het nog veel legendarischer Les Cahiers du Cinéma wisselt Olivier Assayas internationale co-producties zoals Wasp Network af met meer persoonlijke projecten zoals Hors du temps. Na zijn grote doorbraak in 1994 met L’eau Froide kende Assayas een periode van enorm kritisch en zelfs relatief financieel succes en draaide hij ontegensprekelijk de sterkste titels uit zijn ondertussen toch behoorlijk lange loopbaan. Le Mage du Kremlin (The Wizard Of The Kremlin voor internationale distributie) betekent na een paar kalmere jaren in ieder geval een terugkeer naar die allerbeste vorm.
De film – gebaseerd op een Italiaans boek – voert Paul Dano op als een Russisch soort schaduwrechterhand van Vladimir Vladimirovitsj Poetin (Jude Law) die tijdens een interview, dat hij geeft aan een Amerikaanse academicus net buiten Moskou, terugblikt op de formatieve jaren van de latere dictator en de geschiedenis van Rusland sinds de val van de voormalige Sovjet-Unie. Assayas en zijn script zijn daarbij niet uit op dramatische historische reconstructies, wel op een afstandelijke observatie van de mechanieken van en achter de macht. De immer beweeglijke camera glijdt doorheen de gangen van paleizen en clubs – de chaotische vrijheid na de val van de muur en de prijs in geweld van de jaren negentig worden knap gevat – terwijl gebeurtenissen die de geschiedenis veranderden de revue passeren. Nooit echter blijven we lang stilstaan bij de impact of gevolgen van machtsgrepen, georkestreerde verkiezingen, interne afrekeningen of oorlogsverklaringen. Paul Dano (die een geweldige vertolking neerzet) fluistert in zachte voice-over opmerkingen die alles ontleden als enkel een pervers spel, een minachtend uitgevoerde manipulatie met volk en vaderland. Ook Law is sterk als de nog niet door de wol geverfde Poetin die opklimt van geheim agent tot de man die het land terug zal leiden naar de dictatuur waarvan het zichzelf net bevrijd had en dat doet met de hulp van een intellectueel die zichzelf blijft voorhouden dat hij op ironische wijze de macht doorziet die hij steunt terwijl hij steeds verder zijn ziel aan de duivel verkoopt. Laws vertolking is duidelijk goed bestudeerd – de houding en stijl van Poetin – maar toch slaagt hij erin enig mysterie te bewaren en krijgen we net als de protagonist nooit echt vat op deze eigengereide alleenheerser.
Sommige critici maakten na de vertoningen van de film op het festival van Berlijn gewag van vergelijkingen met The Life And Death Of Colonel Blimp, een van de meesterwerken van het Britse duo Michael Powell en Emeric Pressburger en die vergelijking houdt, ondanks de verschillen in toon, zeker steek. Ook hier worden persoonlijke keuzes gekoppeld aan historische gevolgen, een evenwichtsoefening die al te vaak leidt tot gechargeerde holle dramatiek, maar hier wonderwel werkt. Assayas brengt ook terloops duidelijk ode aan dat grote voorbeeld – let op de verschillende incarnaties van het personage van Alicia Vikander – maar drapeert wel een grotere onthechting en vervreemding over alles. Soms lijkt het alsof de hele film zich enkel afspeelt in het hoofd van het bespiegelende en tobbende hoofdpersonage dat probeert in het reine te komen met de verschrikking die hij niet alleen op de wereld heeft losgelaten, maar zelf als een soort monster van Frankenstein mee heeft helpen creëren.
