James Platten Vanderbilt, een afstammeling van de steenrijke Nederlands-Amerikaanse familie Vanderbilt, wist zijn naam op relatief korte termijn te vestigen in Hollywood. Hij schreef niet alleen mee aan het script van Scream VI en David Finchers meeslepende dossierthriller Zodiac, maar stond tevens in voor het scenario van White House Down en was daarbovenop ook als producent verbonden aan deze films. Vanderbilt wil zich duidelijk niet blindstaren op één genre en komt nu op de proppen met een ambitieus opgezet historisch drama dat qua uitwerking veeleer te wensen overlaat.
Aan het onderwerp van de film ligt het echter niet. Zoals de titel reeds weggeeft, handelt Nuremberg over de strafprocessen die werden gehouden voor het internationaal militair tribunaal in de Duitse deelstaat Beieren, waar kort na de val van het Derde Rijk de belangrijkste kopstukken van het nazi-regime terechtstonden. Alleen wordt dit gegeven slechts aangewend om hoofdzakelijk in te zoomen op de relatie tussen een van de beklaagden en een jonge psychiater, een verhaal dat door Jack El-Hai anno 2013 reeds in boekvorm werd gegoten.
Nuremberg opent met de arrestatie van Rijksmaarschalk Hermann Göring, die zich – wanneer de Tweede Wereldoorlog ten einde loopt – in Oostenrijk overgeeft aan een divisie van het Amerikaanse leger. Voormalig Oscarwinnaar Rami Malek speelt de overmoedige zielenknijper die vervolgens de taak krijgt toegewezen te bepalen of de opperbevelhebber al dan niet toerekeningsvatbaar is om voor de rechtbank te verschijnen. Aldus raakt de arts gefascineerd door de persoonlijkheid van Göring die hij tracht te doorgronden. Russell Crowe (die zich een vet accent aanmeet) zet Hitlers rechterhand niet neer als een vervaarlijk monster, maar als een man die evenveel zelfvertrouwen, arrogantie als charme uitstraalt. Dit leidt tot een riskant psychologisch schaakspel dat de kern van de film vormt.
De Nuremberg-processen lagen reeds aan de oorsprong van talloze filmbewerkingen en tv-series, met Judgment at Nuremberg uit 1961 als bekendste voorbeeld. In tegenstelling tot Stanley Kramer, de regisseur van The Defiant Ones en het destijds verguisde On the Beach, die een diepgaande benadering wist te geven aan het complexe historische thema, valt Nuremberg nogal mager uit. Vanderbilt bouwt zijn film op in klassieke Hollywood-stijl, maar raakt weinig verder dan een wat kleurloze en houterige reconstructie zonder grote dramatische spanning of stuwkracht. Met een speelduur van circa tweeënhalf uur, verliest Vanderbilt zich te veel in wat er allemaal nodeloos rondom de plot wordt geweven. Zo dwaalt het oppervlakkige Nuremberg soms te ver af en ook het gebrekkige tempo steekt de film stokken in de wielen – pas in de derde akte schakelt de prent over naar een volbloed rechtbankdrama.
Dariusz Wolski, de vaste DOP van Ridley Scott, geeft de vaak in sombere grijstinten gehulde film een gepolijst uiterlijk, met veel oog voor kadrering en compositie. Hoewel daarnaast ook op de verzorgde kostuums en decors weinig aan te merken valt, voelt het toch al te veel aan als een typische formulefilm die het niveau van veredeld toneel niet overstijgt.
Ik kan de Amerikaanse recensent Tony An zeker bijtreden wanneer hij stelt dat Vanderbilt de oorsprong van het kwaad en de geboorte van de moderne rechtspraak poogt te onderzoeken, maar uiteindelijk een verhaal vertelt dat te gefragmenteerd is om beide thema’s echt te laten resoneren. In deze woelige tijden is een film als Nuremberg, waarin we volgens criciticus Christian Leal kijken naar het verleden om het heden te begrijpen, natuurlijk goed geplaatst. Daar Vanderbilt parallellen trekt met de huidige samenleving op wereldschaal, is het onderwerp van dit stukje geschiedenis in het regerende politieke klimaat in ieder geval zowel relevant als beangstigend.
