Docudrama’s zijn van nature uit geen sinecure, omdat je daarbij probeert om beelden uit het echte leven te verzoenen met gefictionaliseerde verhalen die substantieel kunnen afwijken van de waarheid. Deze stelling van filmrecensent Gregory Ellwood brengt ons meteen bij Les Filles d’Olfa, waarin de spanning tussen die beide polen inderdaad sterk aanwezig is, ook al steunt Ellwoods visie op een relatief verouderde kijk op het documentairegenre.
De Tunesische Olfa Hamrouni haalde zeven jaar geleden de krantenkoppen toen haar twee oudste kinderen werden gearresteerd en gevangengezet omwille van hun betrokkenheid bij terroristische activiteiten en trouw aan de Islamitische Staat. De alleenstaande moeder wees de regering van het land met de vinger omdat die niet hadden ingegrepen toen haar dochters zich vrijwillig bij de rangen van de IS-strijders in Libië voegden. Sindsdien ontbrak van de geradicaliseerde tieners elk spoor.
Regisseur Kaouther Ben Hania kwam later in contact met Olfa die de volle lading kreeg en op sociale media werd afgeschilderd als een monster en raakte gefascineerd door haar persoonlijkheid. Het duurde echter jaren om Olfa’s vertrouwen te winnen. Met Les Filles d’Olfa zoomt de filmmaakster in op deze opzienbarende familietragedie. Het verbijsterende verhaal van dit gezin speelt in de schaduw van de politieke onrust en tegen de bredere achtergrond van de Arabische lente. Om dit gegeven in een nieuw perspectief te kunnen plaatsen, deed Ben Hania een beroep op enkele professionele actrices om belangrijke delen uit het leven van de verdwenen meisjes na te spelen (de gelijkenis tussen Nour Karoui, Ichrak Matar en de echte Rahma en Ghofrane is zonder meer treffend). De overgebleven, nog thuis wonende zusjes Eya en Tayssir stellen zich kwetsbaar op en richten zich vaak rechtstreeks tot de camera. Olfa zelf neemt ook deel aan de heropvoeringen, maar op de emotioneel beladen momenten die te pijnlijk zijn wordt ze vervangen door de Egyptisch-Tunesische ster Hind Sabri.
In Les Filles d’Olfa worden oude wonden opengehaald, maar het is ook een film over introspectie, verdriet en rebellie die toch een boodschap van hoop probeert uit te dragen. Terzelfdertijd is het een rake schets over overleven in benarde omstandigheden en een sober vrouwenportret. De film situeert zich hoofdzakelijk in een spaarzaam ingerichte flat en steunt op scènes die afwisselend ontroerend, provocerend of verrassend luchtig zijn. Ben Hania stripte Les Filles d’Olfa bovendien van alle overbodige opsmuk (minimale belichting, karig setdesign) om de geborgenheid en intimiteit van het verhaal te garanderen.
Cineaste Kaouther Ben Hania die studeerde aan de Ecole des Arts et du Cinéma maar ook school liep aan de Sorbonne, wist zich eerder al te laten opmerken met de MeToo-film Beauty and the Dogs, over een meisje dat op machtsmisbruik en een muur van onbegrip stuit, nadat ze werd aangerand op een studentenfeestje. Na dit stevig traktaat tegen het patriarchaat in haar geboorteland, sloeg Ben Hania de bal echter compleet mis met The Man Who Sold His Skin, gebaseerd op het leven en werk van de Belgische hedendaagse kunstenaar Wim Delvoye. Daarin gebruikte een impulsieve Syrische vluchteling zijn eigen lichaam als levend canvas om genoeg geld en de vereiste papieren te verzamelen om zodoende in Europa te worden binnengelaten en zijn verloofde te redden. Niettegenstaande het feit dat Ben Hania met die productie in de internationale schijnwerpers stond (en The Man Who Sold His Skin zelfs de shortlist van de Oscars haalde) ben ik persoonlijk meer te vinden voor de kleinschalige aanpak die ze in Les Filles d’Olfa opnieuw hanteert. Zelf omschrijft de filmmaakster haar ervaringen bij het tot stand komen van deze genrehybride als een soort therapeutisch laboratorium. Los van die insteek, steunt het uiteindelijke resultaat op een interessant concept maar is het toch wat twijfelachtig in aanpak. Aangrijpende getuigenissen van Eya en Tayssir (wiens jonge bestaan grondig door elkaar werd geschud) worden immers aangevuld met een eerder schools aanvoelende reconstructie van de feiten.
