The Girl with the Dragon Tattoo

Al die jaren hebben wij de ‘Millennium’-trilogie, net als ‘The
Killing’, ‘Wallander’ en alle BBC-krimi’s, zonder al te veel moeite
aan ons voorbij laten gaan. Het zal in sommige gevallen
ongetwijfeld onterecht zijn, maar de gekunsteldheid van de meeste
detectiveplots, de obligate afwikkeling en de ondermaatse
personages hebben ons altijd van het genre weggehouden. Doen wij
wél graag een effortke voor: de nieuwe van David Fincher –
tot nader order nog steeds één van de beste regisseurs van het
moment – in dit geval toevallig een remake van de Zweedse
speurneushype. Bijkomend voordeel: als één van de weinige mensen
die niets wisten van all things ‘Millennium’ konden wij
met een fris oog naar ‘The Girl with the Dragon Tattoo’ kijken. En
dat is: een puike, ijskoude en behoorlijk dappere
Hollywooddetective die het midden houdt tussen ‘The Ghost Writer’,
‘Zodiac’ en ‘Silence of the Lambs’, met helaas heel wat kleine
minpuntjes.

Het verhaaltje, voor zij die – net als ondergetekende – de
laatste jaren onder een rots hebben geleefd, gaat over de
hondsdolle familie Vanger – allen vertolkt door Britse acteurs met
een sappig Zweuds accent. De patriarch van de familie
(Christopher Plummer) wordt al veertig jaar lang gekweld door de
verdwijning van zijn nichtje Harriet, in de jaren 60. Een kwelgeest
stuurt hem nog regelmatig schilderijtjes van haar om hem daaraan te
herinneren. Wanneer de vermoeide mens er eindelijk genoeg van
heeft, huurt hij de in ongenade gevallen topjournalist Mikael
Blomkvist (Daniel Craig) in. Die neemt zijn intrek in een klein
huisje op het landgoed van de Vangers, op een eiland achterin de
ijzigste vlaktes van Zweden. Met de hulp van de getroebleerde, maar
briljante hacker Lisbeth Salander (Rooney Mara) komt hij voetje
voor voetje dichter bij de waarheid, en de stinkende
familiegeheimen van de Vangers.

Vooreerst: Steven Zaillian is een fantastisch scenarist
(‘Schindler’s List’! ‘Gangs of New York’!) maar het script van ‘The
Girl with the Dragon Tattoo’ is zo nu en dan toch wat wankel. Voor
een deel zal het wel aan de boeken liggen: Stieg Larsson was een
notoir communist en feminist, en je merkt dan ook snel dat alle
rijkaards en bureaucraten weinig meer zijn dan viespeuken en
corrupte smeerlappen. Soms neemt de plot ook erg gekke
bokkensprongen: Blomkvists redeneringen zijn steeds logisch te
volgen, maar bij Lisbeth hadden wij toch wel héél vaak het gevoel
dat zij verdacht goed kon hacken. Haar functie is dezelfde
als die van Hermione Granger binnen de Harry Potter-franchise: zij
is zo slim dat je het automatisch dient te aanvaarden wanneer zij
met een vitaal stukje informatie op de proppen komt. Beetje
cheap, toch. De dialogen zijn meestal wél dik in orde, al
dien je de hopeloos obligate “eigenlijk zijn wij niet zo
verschillend, jij en ik”-speech van de moordenaar er wel bij te
nemen. Gebeurt overigens ook iets te vaak: personages die zich even
rustig zetten om de plot tegen elkaar uit te leggen.

Da’s misschien nog het grootste mankement van de film: Fincher
zit vast aan de plot van een dik boek en moet zich in bochten
wringen om het allemaal – zelfs in een whopping 158
minuten – verteld te krijgen. Er moet zo veel over het verhaal
gezegd worden dat er haast geen tijd is voor iets anders – nog zo’n
typisch mankement van krimi’s. En dat verhaal? Bwa, da’s nu niet zo
erg de moeite. Lisbeth Salander is nog steeds een fantastisch
personage – Rooney Mara acteert straf en torst een indrukwekkende
tepelring, maar mist toch de ingehouden explosiviteit die wij
enigszins verwacht hadden – maar het haar omringende moordmysterie
is een stuk banaler. Je wil wel weten hoe de vork net in de steel
zit, maar achteraf blijf je toch een beetje zitten met een “ah, was
‘t dat maar”-gevoel. Sommige cruciale plotpunten – de
schilderijtjes, de bijbelcitaten – blijven ook zomaar ergens in de
lucht hangen. Vreemd, want Fincher neemt voor zijn epiloog wel zéér
ruim de tijd (een twintigtal minuten, om precies te zijn).

Waarom dan nog die drieënhalve bol, vraagt u zich af? Omdat
cinema nog altijd méér is dan het verhaaltje en de droge feiten op
zich. (Voor een statische opeenvolging van gebeurtenissen kan u ook
de Wikipedia-lemma raadplegen.) Cinema draait in de eerste plaats
om de manier waarop dat verhaal verteld wordt. En ‘t is daarin dat
Fincher zich met glans onderscheidt: hij geeft zijn bijna drie uur
durende zware hap een helse rotvaart mee en toont zich zowel
stilistisch als narratief opnieuw een meester. De combinatie van
zijn prachtige digitale fotografie – zie hoe mooi zijn stijl
geëvolueerd is sinds ‘Fight Club’ uit 1999 – en het kille Zweedse
landschap zorgt voor een beklemmende atmosfeer waar je haast van
gaat klappertanden. Finchers timing en gevoel voor ritme in de
montage is bovendien effenaf perfect – de opbouw van een
parallelmontage tijdens de ontknoping van de film zit bijvoorbeeld
geweldig in mekaar. ‘t Is maar héél soms dat hij even een steek
laat vallen – sommige perspectieven tijdens de rauwe
verkrachtingsscène zijn bijvoorbeeld ietwat weird. Ligt
het overigens aan ons, of heeft Dave een nogal pijnlijke
dildofixatie?

Hoe het ook zij: je moet heel goed weten waaraan je begint als
je de zaal instapt: ‘The Girl with the Dragon Tattoo’ duurt een
hele poos, maar zoeft voorbij, al zal dat voor velen niet
voldoende zijn om hun honger te stillen. Het is een fantastisch
geregisseerde thriller, maar wel één met veel gebreken en zonder
levensveranderende vraagstukken. Die mankementen hebben ons tijdens
het kijken zelf eigenlijk nauwelijks gestoord, maar zorgen er wél
voor dat Fincher het niveau van zijn Onverwoestbare Klassiekers
‘Zodiac’ en ‘The Social Network’ bijlange niet haalt. Je kan dan
zeggen dat hij zijn talent beter in een uitdagender productie had
gestoken, maar optimisten die we zijn redeneren we liever: Fincher
heeft hier een aan de band geproduceerde remake van de
middelmatigheid gered en er een koelbloedige thriller met
cojones van gemaakt. Een fantastisch in beeld gezette
dossierfilm over een mild intrigerend speurneuzenverhaal: geen
wereldniveau, wel zeer straf.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

5 × drie =