Happy Together




Wat zou ik graag een vlieg op de muur zijn geweest bij de
BV-première van ‘Happy Together’, de nieuwe film van Geoffrey
Enthoven. U weet wel wat dat is, een BV-première: een nieuwe
Vlaamse film wordt dan vertoond voor een bende BV’s die nooit in
een bioscoop te zien zijn als ze niet gratis binnenmogen met een
receptie achteraf, en in ruil voor de gastvrijheid en de champagne
kwekken die BV’s vervolgens tegen de camera’s van de Rode Loper en
voor het algemeen goed van de Story-lezende medemens hoe
fantastisch ze het wel vonden. Meestal krijgen die mensen dan
feel good cinema voorgeschoteld die makkelijk weggespoeld
wordt met het eerste coupke – ‘Firmin’, ‘Team Spirit’, ‘Buitenspel’, noem maar
op – maar wat als ze nu per ongeluk een film voor ogen krijgen die
meedogenloos somber en diep deprimerend is, zoals ‘Happy Together’?
Ik was er niet bij (en gelukkig maar), maar ik zou in ieder geval
veel geld betaald hebben om het gezicht van Jacky Lafon te zien
toen na de inktzware slotscène de lichten in de zaal weer
aangingen. Pet af voor Enthoven – je mag van zijn film vinden wat
je wilt, maar iedereen die ervoor kan zorgen dat de canapés in de
mond van de obligaat uitgenodigde Pfaff-met-dienst nét iets zuurder
smaken, staat in mijn cool book.

Ben Van Ostade speelt Martin, de zoon van een bouwvakker die
zich met veel moeite heeft kunnen opwerken tot kaderlid bij een
groot farmaceutisch bedrijf. Hij, zijn vrouw Eline (Bien De Moor)
en zijn kinderen Julie en Henri leven er goed van. Na een vakantie
in Italië besluiten Martin en Eline zelfs om een huisje in Toscane
te kopen – een berekend financieel risico, waarvan Martin in de
eerste scènes van de film nét iets te vaak zegt dat er “niets kan
mislopen”. Dat gebeurt natuurlijk wel: Martins bankier gaat op de
loop met het geld van zijn klanten en de droom van een
buitenverblijf in Toscane dreigt aan diggelen te vallen. Die pech
zet voor Martin een akelig overtuigende kettingreactie in gang. De
tegenslagen blijven elkaar opvolgen, tot zijn hele leven uit elkaar
dreigt te vallen.

‘Happy Together’ is een film uit de tweede faits
divers-
reeks, gesponsord door VTM – Geoffrey Enthoven maakte
eerder ook al ‘Vidange Perdue’ als
deel van die serie. Maar waar de meeste faits divers-films
toch steeds hun achtergrond met zich meedragen als “tv-project dat
eerst een kans krijgt in de cinema”, merk je hier al gauw dat
Enthoven zijn prent met een heel andere mentaliteit gedraaid heeft.
Hij wilde cinema maken, zonder toegevingen voor de noden van het
kleine scherm.

Dat merk je in eerste instantie al gewoon aan de manier waarop
er gedraaid wordt. In plaats van een tv-vriendelijk 16:9
schermformaat te gebruiken, gaat Enthoven voor strakke
breedbeeldcomposities. Zijn camera beweegt niet zo vaak, en wanneer
dat dan toch gebeurt, is het doelbewust, berekend. De kleuren zijn
koud en kil. En de regisseur doet ook zijn best om, overal waar dat
maar enigszins kan, Martin op zo’n manier in beeld te brengen dat
zijn bezittingen hem domineren. Heel wat scènes spelen zich af in
zijn dure wagen. En bijna al de rest vindt plaats in zijn chique
huis, met zijn kostbare meubelen, zijn nieuwe computer, z’n
gigantische tv en ga zo maar door. Martin is een man die zichzelf
is gaan inschatten aan de hand van zijn bezittingen, en Enthoven
geeft ons dat visueel mee – we kunnen Martin letterlijk niet in
beeld zien zonder dat zijn spulletjes mee het kader inkruipen. Ze
zijn overal om hem heen, ze domineren zijn leven.

En in tweede instantie merk je ook gewoon door de ongegeneerd
sombere inhoud dat Enthoven zich er geen lor van heeft aangetrokken
wat het gemiddelde VTM-publiek wel van zijn film zou denken. Hij
geeft ons geen betuttelende happy end en zelfs geen
personages die we helemaal sympathiek kunnen vinden. ‘Happy
Together’ kondigt (letterlijk) met z’n allereerste shot al aan waar
het allemaal zal eindigen – wat we tijdens het daarop volgende
anderhalf uur te zien krijgen, is enkel de vervulling daarvan. Dit
is dan ook een tragedie in de ware zin van het woord – we wéten
waar het zal eindigen, maar we kunnen er niets aan doen om het
tegen te houden. Al dat we kunnen doen, is met groeiende ontzetting
getuige zijn van de ondergang van die familie. Er is ballen voor
nodig om in de soms opdringerige “laten we allemaal SAM
zijn”-cultuur zo’n onverstoorbaar negatieve, deprimerende film te
durven maken. Vooral ook omdat de ondergang van Martins gezin
angstaanjagend geloofwaardig is – dit soort dingen gebeuren, de
plot is regelrecht uit de krantenkoppen gepikt. We zien een gezin
imploderen, en dat gebeurt niet met grootse gebaren, luide ruzies
of slaande deuren, maar heel stilletjes, verborgen onder een
glimlach: “alles komt goed”.

‘Happy Together’ is zo’n film die sterker wordt naarmate hij
voortgaat. Het is een gegeven dat gelukkige mensen veel moeilijker
in beeld te brengen zijn dan ongelukkige, en de vroege
“o-wat-hebben-wij-toch-een-geweldig-leven”-scènes lijken dan ook
verdacht houterig en gekunsteld. Eens er stront aan de knikker
komt, komt de prent echter tot leven. Ben Van Ostade is erg sterk
als self-made man die te trots is om hulp te vragen
wanneer hij die nodig heeft, en slaagt er in om ons zijn motivaties
te doen begrijpen, ook al zitten we ondertussen te denken: “maar
jij onnozelaar!”. Bien De Moor levert mooi weerwerk als Eline, zijn
vrouw. Hoe dieper ze in de shit raken, hoe sterker je de dynamiek
binnen dat gezin voelt. Knap gedaan.

Zo lang Enthoven zich bezighoudt met het gezin zelf, zit alles
dus wel snor met ‘Happy Together’. Het is eens hij zich daarbuiten
waagt, dat het scenario hem in de steek laat. Sandrine André heeft
een bijrol als corporate slut die weinig ter zake doet en
vooral erg clichématig is. En dan is er nog Eddy Verreycken als
Peter, een oude vriend van Martin, die een overbodige nevenplot op
gang trekt rond bedrijfsfraude. Viviane De Muynck heeft een
bijrolletje als de moeder van Martin – haar functie in het verhaal
is erg duidelijk en ook wel nuttig; ze toont aan dat Martin uit een
gewoon arbeidersgezin komt, en op een feestje doet ze spontaan mee
de afwas, omdat ze zich niet op haar gemak voelt bij de rijkere
kringen waarin haar zoon zich nu beweegt. Maar in de praktijk
krijgt ze maar weinig te doen. Ze duikt twee of drie keer eventjes
op en verdwijnt vervolgens weer, eerder een symbolische
aanwezigheid dan een volgroeid personage. Wat jammer is, want er
zat heel wat interessant potentieel in.

Misschien had ‘Happy Together’ wel nog beter
gemarcheerd als Enthoven volop voor een claustrofobische
sfeer was gegaan, waarin je buiten het centrale gezin alleen maar
de hoogstnodige personages had gezien. Uiteindelijk zijn dat de
mensen om wie we geven, al de rest is weinig meer dan een
afleiding. Ook een paar belegen pogingen tot ironie aan het begin
van de film (Martin die in de wagen meezingt met Ann Christy’s “Dat
Heet Dan Gelukkig Zijn”), zijn des Guten zuviel (en u kunt
niet geloven hoe lang ik heb moeten wachten om die uitdrukking eens
te kunnen gebruiken).

Maar goed, de film is en blijft een interessante prent zoals hij
is. Enthoven verdient enorm veel krediet voor het lef dat hij
vertoont door zo’n downer van een film te maken – het
einde is best confronterend, naar eender welke maatstaf – en het
centrale drama rond een man die de controle over zijn eigen leven
verliest, werkt echt. Perfect is het niet, het scenario hapert hier
en daar, maar het is cinema die gezien mag worden.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

5 − 2 =