Lady in the Water




Vier films nadat M. Night Shyamalan internationaal doorbrak met
zijn spokenthriller ‘The Sixth
Sense’
, lijkt de carrière van de man die ze een tijdjelang de
nieuwe Spielberg noemden alweer zo dood als een pier. ‘The Village’ werd slecht onthaald door de
critici en bracht lang niet zoveel op als iedereen had gehoopt, en
met ‘Lady in the Water’ vond dan eindelijk de catastrofe plaats
waar velen al een hele poos op zaten te wachten. Producerende
studio Disney vond het scenario zo’n warboel dat ze Shyamalan
vriendelijk doorstuurden naar de collega’s van Warner Brothers, en
toen de film eindelijk in de zalen kwam, laat de reactie zich nog
het best samenvatten als desastreus. Shyamalan werd met de grond
gelijk gemaakt door de pers en het publiek bleef weg. Is de film
dan echt die pretentieuze egotrip en dat waardeloos, onuitstaanbaar
warrig verhaal waar de Amerikanen het over hadden, of overdrijven
ze? Laat ik zeggen dat ik elk jaar wel een aantal films zie die
heel wat erger zijn dan ‘Lady in the Water’ en dat de vijandige
reacties op Shyamalans jongste voor een deel vast wel persoonlijk
zullen zijn geweest. Maar een goeie film kun je dit bezwaarlijk
noemen, wel in tegendeel.

De plot: Paul Giamatti speelt Cleveland Heep, de conciërge van een
flatgebouw in Philadelphia. Op een avond vindt hij in het zwembad
een naakt, doodbang meisje dat zichzelf Story laat noemen (Bryce
Dallas Howard) en dat achterna wordt gezeten door een eigenaardig
beest dat het midden houdt tussen een reusachtige hond, een wolf en
een levend gazon met tanden. Cleveland biedt Story onderdak en komt
stukje bij beetje te weten dat ze een mythische figuur is – ze is
een narf, een waterwezen dat is uitverkoren om een belangrijke
boodschap te brengen naar één van de andere flatbewoners. Het
bijtgrage gazon is een scrunt, wiens taak het is om haar tegen te
houden. Cleveland, die opvallend weinig moeite lijkt te hebben om
dit alles te accepteren, besluit Story te helpen om haar blijde
boodschap de wereld in te sturen voordat de scrunt aan haar
narfenbilletjes kan knabbelen.

Er komen nog meer gekke termen aan te pas: Story de narf moet een
bezoekje krijgen van de Grote Adelaar om terug te kunnen keren naar
de Blauwe Wereld. Er zijn ook beschermers voorhanden, Tartutic die
in de bomen leven, maar die laten zich om de één of andere reden
maar niet zien. De heilige modder Kii kan Story ook beschermen.
Maar uiteindelijk is het toch de taak van een wachter, een heler,
een symbolist en een gilde om ervoor te zorgen dat ze weer naar
huis kan. Vergezocht allemaal? Zegt u het maar. Dit is bij mijn
weten in ieder geval de eerste film waarin personages dingen zeggen
als: “De orde in het universum hangt ervan af dat het bandje nu
begint te spelen!”

In principe bouwt Shyamalan een verdedigingsmechanisme in z’n film
waarmee hij kritieken op de onzinnigheid van zijn scenario kan
afweren: het is immers allemaal bedoeld als een sprookje. We
krijgen een (mooie) geanimeerde proloog waarin wordt duidelijk
gemaakt dat dit (een variant op) een mythe is, en dus, redeneert
Shyamalan schijnbaar, is het perfect verantwoord om narfen en
scrunten en weet ik veel wat nog allemaal te gebruiken. In mythe,
in fantasie kan nu eenmaal alles. Fair enough, maar ‘Lady in
the Water’ speelt zich ondertussen wel gewoon af in een lelijk,
banaal flatgebouw in Philadelphia. Als een sprookje zich afspeelt
in een sprookjeswereld, dan kun je het meestal wel accepteren. Maar
wanneer de fantastische wezens met hun onnozele namen continu
worden geconfronteerd met het harde, ongenadige licht van de
realiteit, loopt het algauw verkeerd af. Neem nu zo’n film als
‘Lord of the Rings’: dat is allemaal
erg leuk, maar de enige reden waarom we met dat verhaal meegaan, is
omdat het in de context wordt geplaatst van een fantasiewereld
waarin oorlogen tussen mensen, dwergen, orcs enzovoort mogelijk
zijn. Zet Frodo, Gandalf en compagnie echter in het hedendaagse
Philadelphia, en wat krijg je dan? Een concept dat onmogelijk
serieus te nemen valt. Shyamalan maakt hier de cruciale fout dat
hij een sprookje vertelt in de context van onze eigen realiteit, en
daarmee werkt hij zichzelf continu tegen. Als publiek word je er
constant met je neus op gedrukt hoe bij de haren gesleurd het hele
verhaal wel is.

Ondanks het feit dat Shyamalan heel wat humor in z’n film stopt
(soms geslaagd, soms heel wat minder), kon ik me ook niet van de
indruk ontdoen dat de regisseur hier in feite bloedserieuze dingen
probeert te zeggen. Hij wil niet zomaar een sprookje vertellen, hij
wil ook nog even een subtext aanbieden over de menselijke val in
cynisme die ons van het vermogen berooft om te geloven in het
wonderlijke. En, als dat allemaal nog niet genoeg voor u is, mag u
ook opmerken dat in zowat elke huiskamer in het flatgebouw de tv
opstaat om reportages over Irak te tonen. Daar is geen geldige
inhoudelijke reden voor, maar het staat u wel toe om persoonlijk uw
eigen vergezochte politieke symboliek te construeren. Als dàt niet
aardig is van Night. Shyamalan heeft een ronduit lachwekkende plot
verzonnen, maar o wat meent hij het allemaal ernstig.

Tussendoor maakt hij zich snel even schuldig aan het soort van
zelfverheerlijking dat maar moeilijk af te doen is als een
schadeloos geintje: de regisseur speelt zelf een belangrijke bijrol
als schrijver met messias-allures (“jouw woorden zullen de wereld
veranderen!”), terwijl er ook een zure filmcriticus in het gebouw
woont wiens taak het is om zich in alles te vergissen en (spoiler,
spoiler!!) uiteindelijk aan de scrunt gevoerd te worden. Shyamalan
die wraak wilde nemen? Waarschijnlijk, maar het weze hem gegund –
de ontvangst die hem met ‘Lady in the Water’ te wachten stond zal
zijn plezier snel hebben vergald.

De pretentie van Shyamalan zet zich overigens door tot in de
beeldvoering: hij maakt als vanouds gebruik van lange shots, die
ditmaal echter zeer zelfbewust artistiekerig overkomen. Zo maakt de
regisseur er een punt van om tijdens dialoogscènes altijd maar één
van de sprekende personages te tonen. We krijgen een statisch shot
over de schouder van één van de twee personen, zonder dat er wordt
teruggecut om het gezicht van de andere partij te zien. Dat zal
vast wel ergens goed voor zijn, maar het werkte mij enkel op de
zenuwen.

‘Lady in the Water’ is een flop: een verwarrend en verward sprookje
dat continu openlijk lachwekkend dreigt te worden, maar voldoende
pathos heeft voor tien loodzware drama’s. Paul Giamatti staat als
altijd goed te acteren (veel beter dan de film verdient) en af en
toe krijgen we een mooi shot, maar het scenario is zo’n
pretentieuze, van de pot gerukte bende (wist u al dat de toekomst
van het universum staat te lezen op dozen cornflakes?) dat al je
goodwill na een half uur garanti is opgebruikt.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

3 + acht =