Wanneer dieren uit de kudde verbannen worden of het om een andere
reden alleen moeten redden, worden de groten van de kneusjes
gescheiden. Hetzelfde geldt voor artiesten: Billy Corgan, Dave Gahan, Frank Black en noem maar op,
allen gingen ze met soloprojecten ten onder aan middelmatigheid
wanneer ze zich niet konden warmen aan de beschermende gloed van
hun groep. Thom Yorke trapt echter niet in diezelfde wolfsklem. Als
een lepe Bambi schaart hij een aantal vriendjes rond zich voor zijn
zijproject (het woord ‘solo’ vind Yorke slecht gekozen), die van
zijn plaat een waardig verlengstuk maken op de Radiohead-catalogus.
Enkele vaste onderdelen van het Radiohead-meubilair, producer Nigel
Godrich en multitalent Jonny Greenwood, zijn van de partij,
waardoor spectaculaire stijlwisselingen niet te ontwaren zijn op
‘The Eraser’.
Een eerste luisterbeurt maakt al heel veel duidelijk: ‘The Eraser’
vertoeft in de slipstream van bevreemding en bewondering die platen
als ‘Kid A’ en ‘Amnesiac’ teweegbrachten. Gewapend met de laptop en
enkele spaarzame gitaarklanken smeedt Thom Yorke intieme
luisterliedjes bij elkaar. Voor velen is avantgarde als rioolwater
dat de zuivere rivier van de heldere pop bevuilt. Yorke laat de
luisteraar echter op subtiele wijze aanvoelen dat het
singer-songwriterschap en experimentele klankwerelden wel degelijk
een hechte vriendschap kunnen sluiten.
De elektronische, schuifelende bleeps, glitches en andere effecten
in het titelnummer voeren ons onmiddellijk terug naar 2001, het
jaar waarin ‘Amnesiac’ uitkwam. De song had zo naast bevreemdende
trips als ‘Packt like Sardines in a Crushd Tin Box’ of ‘Pulk/Pull
Revolving Doors’ kunnen staan, maar beschikt wel over een
melodieuzere ondergrond. Die discrepantie is de rode draad doorheen
‘The Eraser’. Een glorieuze, emotionele, melodieuze kern wordt
omgeven door een koel, neurotisch omhulsel van weirde
laptopklanken. Zo klinken ‘Analyse’ en ‘The Clock’ als luchtbellen
die aan het wateroppervlak verschijnen na een onderzeese
mijnexplosie (denk Finding Nemo).
Intussen waaien de vocals van Yorke als een zachte bries voorbij.
In andere songs als ‘Black Swan’ maken de computergeluiden dan weer
een wandelingetje met bedeesde gitaarklanken. De gedachte aan ‘I
Might be Wrong’ en ‘Dollars and Cents’ is nooit ver weg. Die lichte
rockinvloed is tekenend voor de variatie die Yorke in zijn
pruttelende, borrelende soundscapes weet te verwerken. “I’m your
lapdog“, zingt hij in ‘Skip Divided’ als de Iggy Pop van de
21ste eeuw.
Tekstueel grasduinen in ‘The Eraser’ verraadt dat Thom Yorke zijn
politieke bewustzijn nog steeds ver van een coma is verwijderd. De
ijle klaagzangen over de teloorgang van het milieu en de oorlog in
Irak zweven als misnoegde meeuwen boven de bodemloze geluidszee van
‘The Eraser’. ‘And It Rained All Night’ is het meest opzwepende
nummer van de plaat en kan pronken met bezwerende vocals die wat
aan ‘Idioteque’ doen denken. Het nummer zelf gaat over de
luchtvervuiling door het teveel aan onnodig benzineverbruik in de
wereld. Op de hoes van het album zien we een man die de golven van
waanzin en intoxicatie probeert tegen te houden, maar de sfeer op
‘The Eraser’ verraadt dat hij daar niet in zal slagen.
Met deze soloplaat kon Thom Yorke aardig op zijn bek gaan, maar de
Radiohead-haters krijgen weer lik op stuk, want de eerste slechte
plaat waaraan Thom Yorke gesleuteld heeft, moet nog verschijnen.
‘The Eraser’ is meer dan een tussendoortje in afwachting van het
volgende meesterwerk van The Oxford Five. ‘The Eraser’ weet
namelijk te doen wat een klasseplaat hoort te doen: boeien,
vervreemden en emotioneren!
