The Bourne Identity


Altijd leuk om nog eens een oude bekende tegen het lijf te lopen
in de filmwereld – Jason Bourne, held en mogelijk ook slechterik
van ‘The Bourne Identity’, gaat immers al een tijdje mee. De roman
van Robert Ludlum werd in 1988 al een keer verfilmd voor televisie,
met Richard Chamberlain in de hoofdrol. Wat u ook mag denken, die
versie viel opvallend mee. Nu is het Matt Damons beurt, en hoewel
deze nieuwe film weinig te maken heeft met de plot van de originele
roman of film, is het een zeer blij weerzien met onze aan
geheugenverlies lijdende vriend.

Een man wordt opgevist door een vissersboot in de Middelandse
zee. Hij werd neergeschoten, en de dokter aan boord kan zijn
lichaam dan wel oplappen, maar wanneer de man wakker wordt,
herinnert hij zich niets. Zelfs zijn naam niet.

Het enige aanknopingspunt dat hij heeft, is het nummer van een
bankrekening in Zürich, dat chirurgisch in zijn heup was
geïmplanteerd. Wanneer hij een bezoekje brengt aan de bank in
kwestie, treft hij een kluis aan vol geld, een stapeltje paspoorten
van verschillende nationaliteiten, en een revolver. Op de
paspoorten staat de naam Jason Bourne.

Voor Bourne weet wat er gaande is, zit er een splintergroepering
van de CIA achter hem aan, en wordt hij gedwongen beroep te doen op
indrukwekkende gevechtstechnieken waarvan hij niet eens wist dat
hij die bezat. Hij gaat op de vlucht met een Duitse vrouw, Marie
(gespeeld door Franka Potente, ooit nog van ‘Lola Rennt’).

Dat is het geraamte van het verhaal dat Ludlum ooit neerpende,
akkoord, maar voor het overige gaat deze film helemaal zijn eigen
weg. Het origineel draaide rond een internationale terrorist
genaamd Carlos, maar sindsdien werden dat soort van figuren (met
precies die naam), al zo vaak gebruikt dat ze onderhand wel zijn
uitverkocht, en men besloot er een andere draai aan te geven. Een
Afrikaanse dictator die het CIA chanteert, blijkt er veel mee te
maken te hebben.

Waar maar al te veel actiefilms de laatste tijd rekenen op oor-
en hersenverdovend kinetisch geweld, is het verrassend te zien dat
regisseur Doug Liman kiest voor net de tegenovergestelde benadering
van het genre. Hij toont hier een enorme zelfbeheersing in de regie
van de actiescènes, die overzichtelijkheid en organisatie over
chaos stelt, en hij weet hoe hij gaandeweg ook nog een verhaal moet
vertellen dat al de rest de moeite waard maakt.

Dit is een ouderwetse actiefilm in de beste betekenis van het
woord – een actiefilm zoals Spielberg ze maakte in de jaren
tachtig, voordat de MTV-school van filmmaken alles overnam. Kijk
bijvoorbeeld naar de befaamde auto-achtervolging door de straten
van Zürich. Geen auto’s die plots raketten gaan afschieten, geen
supergeavanceerde helikopters die zich plots in het strijdperk
begeven, maar gewoon een mini (een knipoogje naar ‘The Italian Job’, ongetwijfeld) en een
horde politiewagens en -motors die het helse verkeer worden
ingejaagd. Meer heeft Liman schijnbaar niet nodig. En het wérkt, de
regie en montage van deze en andere actiescènes zijn zo goed dat je
op het puntje van je stoel zit.

De plot is in zijn veranderde versie even absurd als in de
originele – we krijgen superspionnen, uitgebreide
regeringsoperaties, geheime agentschappen, en zelfs dat vertrouwde
element van elke achtervolgingsthriller: de man met de opgestroopte
hemdsmouwen die zijn ondergeschikten instructies toesnauwt – “ik
wil Bourne in een lijkzak tegen vanavond!” De originele roman was
duidelijk een product van de nog steeds paranoïde tijden die aan
het einde van jaren zeventig heersten. Watergate, Viëtnam en de
Pentagon Papers… Het was allemaal nog niet zo lang geleden, en
verhalen over overheidscomplotten waren dan ook bijzonder populair
– meer dan dat, ze werden niet alleen gelezen, maar ook geloofd.
Ondertussen is dat veranderd, en ik kon het dan ook niet helpen een
beetje te grijnzen bij sommige plotwendingen. Leiders worden nog
steeds vermoord en de VS wilt nu meer dan ooit de politie van de
hele wereld zijn, maar om die doeleinden te bereiken zijn echt niet
zo’n uitgebreide complotten nodig als in deze film. Nu ja…
uitgebreide complotten leiden tot goeie, indien niet altijd even
geloofwaardige, films. Dat blijkt wel.

‘The Bourne Identity’ heeft heel wat te danken aan de vaak
schitterende actiescènes, maar zonder een goeie held zou het
allemaal weinig uithalen. In tegenstelling tot zijn spitsbroer Ben
Affleck, kan Matt Damon wél acteren (wie dat niet gelooft, kan ik
‘The Talented Mr. Ripley’ aanraden), en hij slaagt er hier in om
zijn personage in alle omstandigheden een minimum aan
geloofwaardigheid te laten bewaren. Bourne ontdekt tot zijn eigen
verbazing dat hij verschillende talen beheerst (inclusief een
mondje Nederlands, hoe gedubd dan ook), en dat hij een specialist
is in het gebruiken van zijn ledematen of andere wapens om zijn
tegenstanders neer te leggen. Aan het begin van de film
overmeestert hij een paar Franse politie-agenten die hem lastig
vallen, met enkele supersonisch snelle karatebewegingen. Vervolgens
kijkt hij naar het resultaat van zijn werk, en hij vraagt zich af:
hoe heb ik dàt gedaan? Prachtig hoe Damon dat speelt.

Franka Potente is een originele keuze als leading lady, vooral
aangezien we ook blonde schone Julia Stiles te zien krijgen in een
weinig betekenende bijrol. Zowaar, we krijgen niet het bekendste
(of mooiste) gezicht in de hoofdrol, maar wel de beste actrice! We
moeten er wel bijnemen dat men haar, als Duitse, tijdens de hele
film te pas en te onpas “scheisse” laat zeggen. Dat hoort nu
eenmaal zo, net zoals een Fransman continu “merde” dient te roepen.
Clichés zijn er om gevolgd te worden.

‘The Bourne Identity’ is perfect entertainment – het is dom,
maar niet zo dom dat je je beledigd voelt. En bovenal is het
spannend, het knettert, het ziet er goed uit en het is in een flits
voorbij. Dit is het soort van actiefilm dat ‘The Fast and The Furious’ wil worden als
het later groot zal zijn. Meer van dat!

http://www.bourne-identity.com/

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vijf × twee =