Na de overweldigende triomf van Uncut Gems, kozen Josh en Benny Safdie er ietwat verrassend voor om elk een soloproject op te zetten als regisseur. Benny Safdie leverde vorig jaar het degelijke maar niet echt opzienbarende The Smashing Machine af, terwijl de afgelopen maanden ontegensprekelijk de meeste aandacht ging naar het nieuwe werk van zijn broer, Marty Supreme. Voor die film verzamelde Josh Safdie min of meer hetzelfde team als achter Uncut Gems en dankzij verregaande promotionele inzet van hoofdrolspeler Timothée Chalamet slaagde Marty Supreme er bovendien ook nog in om het onwaarschijnlijk goed te doen aan de Amerikaanse kassa (met de voorlopige teller op negentig miljoen dollar in de VS alleen, werd de film niet alleen A24’s grootste kassucces, maar ook een behoorlijk ongeziene triomf voor wat in wezen een ‘art house’ prent is).
Het door Safdie zelf meegeschreven verhaal is een bijzonder donkere satire op de ‘American Dream’ zoals die in de geijkte sportfilm verkocht wordt (met Rocky als basismodel): geloof in jezelf en zet je hard genoeg in, en dan kan je alles waarmaken. Marty Mauser – Chalamet op zijn allerbest – droomt er in het New York van anno 1952 van een kampioen te worden in het tafeltennis. De manier echter waarop hij zijn leven en toekomst opbouwt, strookt evenwel niet meteen met wat dit soort films ons doorgaans voorhoudt. Marty is immers een bedrieger en egoïst die iedereen gebruikt voor zijn eigen doeleinden. Het gaat zelfs niet eens echt om prestaties in de sport, wel om louter persoonlijk succes. Geen montages hier die het vinden van kracht in training en zelfopoffering tonen, wel opportunisme en vaak ronduit verwerpelijk gedrag. In dat licht is ook de op het eerste zicht bizarre dialooglijn diep in de finale eigenlijk een perfecte metafoor voor wat in wezen een film is over de ware aard van de Amerikaanse droom: aarzel niet om anderen leeg te zuigen voor eigen gewin. Dat is inclusief de sarcastische coda die het gedrag van de protagonist ook nog eens legitimeert. Hij kan het blijkbaar inderdaad allemaal hebben, zolang hij maar meedogenloos en harteloos genoeg is, dat is immers wat beloond wordt.
Evenzeer als vanuit Good Time of Uncut Gems, gaat er van Marty Supreme een rusteloze energie uit die de film de allure geeft van een tikkende tijdbom. Ook hier een rusteloze Steadicam die langs de personages heen glijdt, maar dit is bij uitstek ook een prent die helemaal bepaald wordt door een consistent doorgedreven ‘lens plot’, een centraal concept in cameravoering dat de vormtaal van de hele film bevat. In het recente decembernummer van de vakpublicatie American Cinematographer, vertelden Safdie en zijn terugkerende fotografieleider Darius Khondji (een man met een palmares om van achterover te vallen) over de visuele sleutel die hun hele project bij elkaar houdt: er werd enkel gebruik gemaakt van lange of extreem lange lenzen. Dat heeft tot gevolg dat dieptescherpte bijna volledig verdwenen is uit elk beeld en we daardoor een heel erg claustrofobisch gevoel krijgen: we zitten letterlijk met de personages opgesloten in het kader dat door de platte ruimte bijzonder benauwd aanvoelt. De adrenaline die gegenereerd wordt uit die aanpak werkt meeslepend en zorgt ervoor dat we ons laten voortstuwen door het verhaal, wat uiteraard net de bedoeling is, de film laat ons immers in de val trappen van de traditionele sport-epic terwijl we eigenlijk met afkeer zouden moeten toekijken.
In alle eerlijkheid doet Marty Supreme een beetje vermoeden dat het echte brein achter de gedreven stijl van de Safdie broers toch wel Josh is, die hier ook mee instond voor de montage en daarmee ook de ritmiek van zijn film uiteraard nog beter in de hand heeft. Negen Oscarnominaties verzamelde deze opwindende brok cinema, al heeft vooral Timothée Chalamet een beetje de pech dat hij zich dit jaar in een zeer sterk bezet veld bevindt in de categorie ‘beste acteur’ en dus ondanks een glansprestatie verre van zeker is dat hij ook zijn eerste beeldje effectief zal binnenrijven. Het doet er eigenlijk weinig toe, zoals Uncut Gems is dit een prent die voorbestemd is om nog jaren vermeld en geciteerd te worden.
