Joanna Newsom :: Have One On Me

Op papier las het als een slechte grap, een onvermijdelijk ongeluk, de zekerste weg naar vergetelheid, maar de realiteit draaide anders uit. Wie had in 2004 kunnen voorspellen dat een schuchter meisje met een schrille stem (kwatongen spraken over eendengekwaak) en een harp (alleen Harpo Marx wist het sexy te maken) zoveel harten zou veroveren?

Toen haar label Drag City begin 2010 bekend maakte dat een nieuwe plaat verschijnen zou, kon het speculeren meteen een aanvang nemen, vooral toen bekend werd gemaakt dat Have One On Me niet minder dan drie albums zou bevatten. Torenhoge verwachtingen maar ook veel ongeloof, want waren beide vorige platen ondanks Newsoms overduidelijke talent al relatief harde noten om te kraken, dan zou een dergelijke tour-de-force ook voor de nog steeds maar 28-jarige Newsom (1982) wel eens haar artistieke Waterloo kunnen zijn.

Door voor de drie albums voor een gemiddelde speelduur van veertig minuten te kiezen (het hele album duurt iets langer dan twee uur) en de achttien songs in rijen van drie te serveren, heeft Newsom echter de perfecte balans gevonden. Uiteraard is het aanlokkelijk om het hele album in één hap te consumeren maar zoals bij vraatzucht wel meer het geval is, gaat op deze manier de finesse en de uitgekiendheid van elk album verloren en dreigen alleen de initiële smaakmakers in het geheugen achter te blijven.

Die zijn overigens in sterke getale aanwezig, wat bewezen wordt door "Easy", de eerste song van het eerste album. Op het nummer ruilt Newsom haar harp en scherpe zang in voor een indrukwekkend opgebouwd nummer dat sterk lonkt naar Kate Bush. Ook het op countryleest geschoeide "Good Intentions Paving Company" mag atypisch heten, al is het belangrijkste referentiepunt hierbij Joni Mitchell en niet Bush. Van een geheel andere orde is het elf minuten durende titelnummer. Net als bij Ys neemt de harp een prominente plaats in maar wordt het instrumentarium sterk uitgebreid met onder meer drums, gitaren en hoorns.

Compositorisch verschilt het nummer echter sterk van de vorige platen. Een doorwrochte communicatie tussen de verschillende instrumenten legt de structuur van de song, die zich ver van de klassieke rock- en genreconventies houdt, bloot. Het daaropvolgende "’81", dat een eenvoudiger kleed aanmeet en Newsoms harptalent laat horen, verleent de nodige rust alvorens het vermelde "Good Intentions Pavement Company" van zich laat horen. Het weemoedig meanderende en pastorale "Provenance" (niemand kan hier ontkennen hoezeer Newsom gegroeid is als zangeres) mag samen met het traag ontplooiende "Baby Birch", dat feilloos verschillende stijlen en invloeden in elkaar laat overvloeien, het eerste album afsluiten.

"On A Good Day" heeft nauwelijks twee minuten nodig om alle harten te veroveren en de luisteraar in de juiste stemming te brengen voor het al even zachtmoedige "You And Me, Bess", dat opgewekte strijkers laat contrasteren met repetitief harpgetokkel. "In California" is niet alleen een tweede duidelijke en eigenzinnige hommage aan Kate Bush maar ook een ingenieus opgebouwd nummer dat op kousenvoeten openbarst. "Jackrabbits", "Go Long" en "Occident" (een prachtig pianonummer) vervolledigen de plaat en bevestigen dat dit tweede deel niet onder hoeft te doen voor het eerste.

Moet er nog aan getwijfeld worden dat driemaal scheepsrecht is? Moet bij de derde plaat van Have One On Me bij gebrek aan ruimte, tijd en woorden nog stilgestaan worden of volstaat een ingehouden zucht bij het beluisteren en het vermelden van onder meer het middeleeuwse "Kingfisher" (Kate Bush als troubadour), "Soft As Chalk" (met seventies soulinslag) of het romantische "Does Not Suffice"? Is het een schande om "Esme" (dat harpspel!), "Autumn" (hoor de bladeren vallen) en "Ribbons Bow" (Latijnse weemoed) nauwelijks te vermelden? Wie na de eerste plaat, nee, na het eerste nummer nog niet overtuigd was, zal dit ook — oh zoete onwetendheid — bij deze derde plaat niet worden.

De Nederlandse taal schiet de facto te kort om Joanna Newsoms derde album te omschrijven. Have One On me getuigt van een inventiviteit, muzikaal inzicht en talent dat onmogelijk hoort te zijn. Drie platen, meer dan twee uur en toch geen enkele valse noot of zwak moment. The Milk-Eyed Mender kon nog verkocht worden als het toevallige succes van een buitenbeentje dat binnen een nieuwe, hippe scène paste. Ys zou als een conceptueel, door strijkers gedragen album beschouwd kunnen worden. Maar voor dit album zijn er geen schijnkritieken meer te vinden. Joanna Newsom heeft zichzelf met deze trilogie definitief in het rijtje van grootse componisten en muzikanten geplaatst. Have One On Me maakt 90% van gelijk welke platenverzameling overbodig en triviaal. Een beangstigende maar ook troostende gedachte.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

17 + 13 =