Mammoth





R
egie en scenario: Lukas Moodysson
125 min. – Zweden-Denemarken-Duitsland- 2009

Lukas Moodysson is de man die zijn volk leerde incasseren. Zijn
beste film ‘Lilja 4-ever’ voelde na de aftiteling aan alsof je
zopas door een vrachtwagen in veertien bloederige stukjes werd
gereten, maar de film was naast hard, gelukkig ook hartverscheurend
mooi. Het is bijna niet te geloven dat Moodysson dezelfde man is
die daarna ook pretentieuze, onbegrijpelijke bullshit als ‘A Hole
in My Heart’ en ‘Container’ op de arthousemarkt wist te gooien. Met
zijn nieuwste worp ‘Mammoth’ is mijnheer Moodswing gelukkig uit
zijn experimentele vuilnisbakfase herrezen en keert hij terug
richting goede smaak. Ditmaal richt hij zijn pijlen zelfs op een
breder doelpubliek.

Moodysson laat Zweden achter en trekt met zijn eerste Engelstalige
productie het internationale register open. Hij kiest voor bekende
koppen om zijn film te promoten: Gael García Bernal en Michelle
Williams spelen Leo en Ellen, die samen met hun achtjarige dochter
Jackie en hun Filippijnse oppas Gloria in New York wonen. Ze zitten
er op zijn zachts gezegd warmpjes in, maar hebben door hun drukke
jobs weinig tijd voor hun leergierige meid. Tijdens een zakenreis
in toeristenparadijs Thailand komt Leo door alle
voorkeursbehandelingen en luxe die hij er geniet, tot het besluit
dat hij zijn leven grondig wil veranderen. Echte dingen meemaken,
in een hutje op het strand slapen in plaats van in een king
size
bed. Ellen gaat bij zijn afwezigheid ook dingen beseffen:
ze moet toezien hoe haar dochter eigenlijk closer is met haar
surrogaatmama Gloria dan met haar. Ondertussen moet Gloria zich
voor iedereen sterk houden: ze mist haar kinderen op de Filippijnen
en lijdt onder het feit dat ze met hen minder innig samen kan zijn
dan met de dochter van iemand anders.

‘Mammoth’ is een soort mozaïekfilm die zich op drie verschillende
locaties (New York, de Fillipijnen en Thailand) afspeelt, maar wie
een ‘Babel’ verwacht, zit verkeerd. Het verband tussen de drie
verhalen is niet gebaseerd op toeval, het is eigenlijk één groot
verhaal verspreid over drie locaties en gezinssituaties die met
elkaar verbonden worden door eenzelfde thema, namelijk de band
tussen ouders en hun kinderen. De vraag die centraal staat, is: wat
doe je het best? Probeer je je kind een zo goed mogelijk toekomst
te geven of omring je het gewoon met zoveel mogelijk liefde en
aandacht? We krijgen drie situaties te zien waarbij de ouders in de
eerste plaats voor het eerste gekozen hebben, elk onder
verschillende omstandigheden weliswaar: Gloria en de prostitué in
Thailand handelen uit noodzaak, Ellen en Leo niet.

Je voelt dat Moodysson onderhuids internationale kwesties aanraakt
als uitbuiting van immigranten of het verderf van overdreven
materialisme, maar de film gaat in de eerste plaats toch over
mensen en verhoudingen tussen mensen. En over de vluchtigheid van
geluk, wat zeker de allerlaatste scène perfect illustreert: geluk
is geen constant gevoel, maar een aaneenschakeling van kleinere
momenten van geluk. En die kan je pas echt ten volle delen, als je
je geliefden ook effectief in je armen kan houden en niet via de
telefoon banden moet onderhouden.

Moodysson gunt ons een blik op uiterst boeiende personages die
bepaalde keuzes (of fouten) maken. Hoe we daarover denken, mogen we
zelf uitmaken. ‘Mammoth’ is een film met verschillende lagen. Aan
de oppervlakte blijven, is in dit geval het veiligst. Hoe dieper je
graaft, hoe lelijker het er wordt. Hoe meer je je ogen opendoet en
door de prachtige beelden heen kijkt, hoe dichter je bij de
waarheid komt.

De sfeer die Moodysson opbouwt, is niet de meest aangename. Goede
bedoelingen draaien verkeerd uit (het geld voor de prostitué, de
levensles van de oma) en het verhaal loopt niet zoals het volgens
de clichés van de film zou moeten lopen. Het miseriegehalte is
bovendien groot en de verhoudingen tussen de personages zitten
hopeloos scheef. Die factoren in combinatie met de mooie
beeldvoering maken dat je ongemakkelijk in je zetel gaat draaien.
Bepaalde scènes waarin niet wordt gesproken, worden overstemd door
luide, melodieuze muziek van Radiohead of Norah Jones. Een aanpak
die de onderhuidse spanning nog meer voedt en bepaalde scènes veel
sterker en intenser maakt. Wanneer Ellen op het dak op haar
loopband loopt, zie je haar niet gewoon lopen, je voelt ook hoe ze,
ondanks al het voorgeschotelde geluk dat ze voor het rapen heeft,
toch een leegte probeert op te vullen.

Ellen en Leo komen tot inzicht: ze hebben gezien hoe anderen het
moeten stellen. Is de film nu hoopvol over de toekomst of niet?
Gaan ze hun leven veranderen? Misschien een klein beetje. Zullen ze
fouten blijven maken? Wellicht wel. Als een sterretje aan de hemel
blinkt de herinnering dat het even weer tijd was om bij het leven
stil te staan. En om dan weer voort te gaan. Kijk naar jezelf: zo
gaat dat nu eenmaal toch vaak? Moodysson houdt ons een spiegel voor
(streven wij snoodaards niet allemaal naar wat Ellen en Leo
hebben?), maar presenteert het niet als een levensles. Hij verpakt
zijn verhaal in een beeldig mooie film met een gladde montage en
poeslieve muziek, alleen heeft die zacht spinnende kat wel héél
scherpe klauwen. Dit contrast tussen inhoud en vorm brengt je hoofd
danig in de war, maar zet het ook aan het denken. Het levert geen
perfecte, maar wel een uiterst fascinerende familieschets
op.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

twaalf − 5 =