"Over mijn muziek moet je niet te veel nadenken, de nummers die ik maak zijn bedoeld om heel impulsief, emotioneel en zelfs fysiek op te reageren", aldus Kieran Hebden, alias Four Tet, in 2003 tijdens zijn passage in goddeaus biechtstoel. Voor Tongues, Hebdens jongste album en al het derde met de legendarische jazzdrummer Steve Reid, klopt deze stelling alvast als een bus.
Vier jaar geleden, tijdens de hoogdagen van Four Tet, klonken bovenstaande woorden nochtans wat vreemd uit de mond van een artiest wiens muziek werd omschreven als beredeneerd en intiem. Hebdens albums werden geklasseerd in het bakje van de knisperende folktronica, maar wie de man live aan het werk zag, werd vergast op (of verrast door) naar chaotische freejazz neigende laptopimprovisaties.
Toen elektronicahalfgod Hebden vorig jaar met ervaren rot Steve Reid (de man drumde nog bij Fela Kuti, James Brown, Sun Ra en andere groten) als duo naar buiten trad, klopte het hierboven geschetste plaatje. De heren bevestigden tijdens een reeks ijzersterke liveoptredens en kwamen als toemaatje met twee studio-opnames op de proppen: The Exchange Sessions Vol. 1 & Vol. 2. "Live takes with no overdubs and edits", waarschuwden de hoesjes van dit tweeluik, en net daarom werden de albums op gemengde gevoelens onthaald, gaande van "gedurfde experimenteerdrift" tot "doodsaaie jamsessie van twee voortreffelijke artiesten waartussen een niet te overbruggen genre- en generatiekloof loopt". Tongues, het derde album van het duo, zal waarschijnlijk hetzelfde lot te beurt vallen.
Hebden en Reid hebben nochtans geprobeerd hun nieuwe plaat in de iets toegankelijkere vorm van een traditioneel pop- of rockalbum te gieten. De minstens vijftien minuten durende improvisaties van The Exchange Sessions werden drastisch ingekort. De heren hebben ook hier en daar wat venijnige haakjes weggevijld. Sommige nummers op Tongues klinken zelfs als muzikaal glijmiddel voor het iets complexere werk. "Greensleeves" is een sympathieke, minimalistische bewerking van het gelijknamige folkdeuntje en "Our Time", waarin Hebden kwistig met melodieus klingelende belletjes strooit terwijl Reid een sloom tempo aanhoudt, past perfect op een album van Four Tet.
Het zou echter niet correct zijn het werk van dit duo te beoordelen op basis van de onovertroffen output van Hebden als laptopheld. Samen met Reid zal hij ook nooit het relatief brede publiek aanboren dat wegdroomt bij zijn vroegere etherische fluistertronica. Daarvoor is de experimentele samenwerking tussen beide heren nog steeds te confronterend en te onconventioneel, en dat is vooral te danken/wijten aan Hebden die met repetitieve, hoge tonen, zenuwachtig gepiep en soms zelfs dissonant gekraak, vaak niet toelaat dat de melodie op het voorplan treedt. Opener "The Sun Never Sets" bijvoorbeeld, penetreert bij een eerste beluistering de gehoorgang, zoals een kwaadwillige tandarts de mondholte binnendringt wanneer hij een rottende kies ontzenuwt. Voor velen zal dat, begrijpelijk, een onoverkomelijk struikelblok vormen om dieper in deze plaat te duiken.
Wie daarentegen al eens durft te verdwalen in georchestreerde chaos, vindt misschien ook op Tongues zijn gading. "Brains" bijvoorbeeld is een sublieme, gecondenseerde improvisatie waarin Hebden en Reid elkaar voortdurend uitdagen en gevat op elkaars provocatie reageren, zodat uit de in elkaar hakende drums en elektronische geluidjes een stevig nummer tevoorschijn komt. Ook "The Sun Never Sets" en het elektronische probeersel "Squid" worden bij iedere beluistering beter. Soms werkt de magie echter niet: in het feestelijke "People Be Happy" en het vrij saaie "Mirrors" spelen de twee artiesten langs elkaar heen zonder echt te botsen of tegen elkaar te schuren.
Kieran Hebden had ons vier jaar geleden al gewaarschuwd: over Tongues kan men inderdaad een ellenlange boom opzetten: intellectueel, saai, geniaal … Het is veel interessanter deze plaat te beschouwen als een fragmentarische momentopname van de spannende zoektocht van twee artiesten met een verschillende achtergrond in elkaars muzikale speeltuin. Die zoektocht is voor de luisteraar vooral een gevoelsmatige ervaring en men beleeft ze dan ook het beste van al voor een podium, ergens te lande.
