Joy Division :: Unknown Pleasures (1979)

Het begin van de jaren tachtig was pikzwart. Had punk nog het optimisme van het protest, na drie jaar "no future", zag niemand de toekomst nog opgewekt tegemoet. Van het licht op het eind van de tunnel was nog geen sprake, de bom kon elk moment vallen. Uit Manchester kwam de passende soundtrack binnengewaaid.

Het was halverwege de late jaren zeventig. In Vlaanderen betekende de dood van Jotie ’t Hooft dat het laatste restje romantiek uit de samenleving was geslopen, in de grijze Engelse industriestad Manchester was er van romantiek al lang geen sprake meer. Het was daar, na een optreden van de Sex Pistols, dat de jonge ambtenaar Ian Curtis en zijn vrienden Peter Hook en Bernard Albrecht (later werd dat Sumner) in 1976 besloten ook een groepje op te richten.

The Stiff Kittens werden al snel Warsaw, naar een song van David Bowie, maar een lp die onder die naam werd opgenomen zag pas officieel het licht in 1994. Het toont een groep die nog op zoek was naar zijn geluid en voorlopig erg op de erfenis van The Stooges en de Pistols leunde. Met Unknown Pleasures debuteerde de groep — na nog een naamsverandering tot Joy Division — meteen met een meesterwerk.

Van bij de openingstonen wordt de bas van Peter Hook prominent uitgespeeld, terwijl Curtis zijn eerste hartenkreet uitstoot. "I’ve been waiting for a guide to come/to take me by the hand." En zo klinkt Unknown Pleasures ook: verloren, desperaat, en kaal als een uitgeregende stad bij nacht. Joy Division verzorgde de soundtrack bij een stevige depressie.

Het ijle, kale geluid was grotendeels het werk van producer Martin Hannett. Als een post-punk Phil Spector legde hij zijn visie op aan de groep, wars van hun ideeën en wensen, met gloeiende ruzies in de studio als gevolg. De producer won ze onveranderlijk en zijn stempel op het geluid van Joy Division was groot. Achteraf gaven Sumner en Hook toe dat hun idee meer in de richting van een rauwe rockplaat op zijn Stooges ging, maar dat was niet wat Hannet voor Unknown Pleasures in gedachten had.

Met de toevoeging van ijle synthesizers, tonnen echo en dub-technieken legde de producer de basis voor het grootstedelijk geluid dat de blauwdruk voor de new wave en gothic vormde. En niets maakt dat beter voelbaar dan het slepende "Day Of The Lords". "These are your friends/from childhood through youth/who goaded you on/demanded more proof" zingt Curtis doods en de muziek is navenant: "Day Of The Lords" is de soundtrack bij de flikkerende weerkaatsing van het blauwe zwaailicht in de nachtelijke stad. De patiënt is dood, de sirene van de ziekenwagen afgezet, geen hulp kan meer baten. En dan moet "New Dawn Fades" nog komen, met zijn openlijke zelfmoord-contemplatie de meest duidelijke voorafschaduwing van wat zou komen.

Toch getuigt het van een zekere enggeestigheid Joy Division enkel te beschouwen als de oer-goths, full time-depressivo’s die voortdurend met het hoofd in de grond lopen. In tegenstelling tot latere epigonen zit deze muziek ook tjokvol agressie en gieren de gitaren soms nijdig door de synthesizers van Hannett heen. Luister maar eens naar de gitaar die door de openingsbeat van "Interzone" snijdt, of de paranoïde citytrip-from-hell die "Shadowplay" is. Of neem de rauwe climax van "Wilderness" met zijn manische "Tears in their eyes!".

Unknown Pleasures schetste het claustrofobische beeld van een uitzichtloos bestaan in een naamloze stad waar alle kleur uit is verdwenen. In grofkorrelig zwart-wit projecteerde Curtis zijn beelden over eenzaamheid en wanhoop, terwijl de muziek de kilte voelbaar maakte. Dit kon niet anders dan fout lopen en dat deed het dan ook.

Curtis kreeg steeds meer te lijden onder zijn epilepsie en zijn huwelijk stond op springen door zijn buitenechtelijke relatie met de Belgische Annik Honoré. Na een laatste tour trok de groep zich terug in de studio en nam het minstens even sterke Closer op. In de aanloop naar de release daarvan werd alvast "Love Will Tear Us Apart" op single uitgebracht, hoewel het niet op het album stond. Het zou Ian Curtis muzikale testament worden: op 18 mei 1980, twee dagen voor hun eerste Amerikaanse tournee, werd hij thuis dood aangetroffen. Was het de epilepsie die hem tot zelfmoord had gedwongen? Of speelden zijn huwelijksproblemen een rol? Een sluitende verklaring werd nooit gevonden.

Wat volgde was een langzamerhand potsierlijk wordende reeks heruitgaven en verzamelaars en een nieuwe groep die uit de restanten ontstond. Klonk New Order op hun eerste single "Ceremony" (dat nog samen met Curtis werd geschreven) nog grotendeels als Joy Division, tegen 1983 maakte de groep met "Blue Monday" de blauwdruk van die fusie van dance en rock die naar het einde van het decennium in de Madchester-scene resulteerde. Voor de tweede maal stonden Peter Hook en Bernard Sumner aan de wieg van een vernieuwend geluid, maar dat is een verhaal op zich dat we u ongetwijfeld later zullen voorschotelen.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

19 − twee =