We geven het toe: toen Transatlanticism van Death Cab For Cutie vorige herfst uitkwam, zijn we niet enthousiast genoeg geweest. Spraken we toen nog van een érg warm plaatje, nu luidt het kort en krachtig ten huize ons: "wereldplaat". Erg fijn dus dat de groep de Ancienne Belgique aandeed en ons middels een interview alsnog de kans gaf deze vergissing recht te zetten. "Wereldplaat!", dus.
"Bijna leek het er op dat we de trip over de oceaan voor niets hadden gemaakt", vertelt Ben Gibbard aan het einde van het interview: "toen we vannacht in Amsterdam landden, bleken al onze instrumenten niet aan boord te zijn. Er was even paniek dus, maar gelukkig werd het materiaal snel teruggevonden: in New York waren ze het vergeten in te laden, maar nu zou het onderweg zijn naar het hotel." En dus konden we met een gerust hart verder praten over Death Cab For Cutie’s grote transatlantische sprong: in de Verenigde Staten hebben ze al een grote fanbase, op een verdwaalde kenner na waren ze tot voor kort volslagen onbekend aan deze kant van de plas. En dan moet die kenner nog een fervent downloader zijn, want vroege juwelen als Something About Airplanes en We Have The Facts And We’re Voting Yes zijn hier niet te krijgen.
enola: Hoe belangrijk is internet geweest voor jullie? Ik heb de indruk dat jullie fans behoorlijk actief zijn virtueel?
Ben Gibbard (gitaar/zang): "Internet is erg belangrijk: het is de reden dat kleine onafhankelijke groepen het zo goed doen. In géén tijd heb je alle info over een groep die je wilde. En de bijhorende mp3’s."f
enola: En hoe sta je daartegenover? Is het ok om jullie te leren kennen via een illegale download of is de platenverkoop erg belangrijk?
Chris Walla (gitaar): "Je moet de bluts met de buil nemen bij dat downloaden: we waren nooit zo groot geworden zonder mensen die mp3’s van ons uitwisselden. Het zijn immers even vaak mensen die gewoon niet aan onze muziek geraken in de enige platenwinkel in hun boerengat, als mensen die er niet voor willen betalen. Maar er zijn grenzen: op elk festival duikt er wel iemand op met een gebrande cd met de vraag die te tekenen en dat weiger ik toch wel. Al heeft downloaden ons zeker meer geholpen dan geschaad."
enola: Ik heb zo het gevoel dat er terug een onderstroom aan het groeien is van allemaal groepen die het zonder grote platenfirma proberen én ook een groot publiek aanspreken. Als je kijkt naar het succes van programma’s als Duyster hier bij ons, de manier waarop op internet dat soort groepen leeft…. Laat één van die bands met een hit naar de massa overslaan en we zitten terug in het begin van de jaren negentig. Of ben ik aan het dromen?
Gibbard: "Ik heb wel het gevoel dat er iets zit aan te komen in de VS. Grote alternatieve radiostations beginnen meer independent music te draaien. Sommige stations zijn ons en andere groepen als Bright Eyes echt beginnen draaien op regelmatige basis en in prime time. Er zijn dingen aan het veranderen, denk ik."
"Ik hoorde ergens dat de reden dat indie music meer gedraaid wordt te maken heeft met de wetgeving die bepaalt dat als je alcoholreclames wilde uitzenden, minstens vijftig procent van de gespeelde muziek op een doelgroep ouder dan 21 jaar gericht moest zijn. En dat zou recentelijk tot zeventig procent zijn opgetrokken. Dus krijg je plotseling classic alternative radio krijgt waar ze Nirvana en Smashing Pumpkins draaien en dat peperen ze dan met groepen als Death Cab, recentere bands die toch in het format passen."
Walla: "Er zijn gewoon geen regels meer. Ook ik had het indruk de laatste drie-vier jaar als ik met mensen van een platenlabel of een groot radiostation praatte dat er iets veranderd is. Een hernieuwd soort besef van ‘wacht eens: wìj werken hier, wìj bepaalden vroeger wat er gedraaid werd, en niet de marketeers.’"
"Maar het heeft zeker ook iets met advertentiepolitiek te maken: het valt op dat er in reclames meer en meer muziek van onafhankelijke groepen worden gebruikt. Sommigen zien dat als uitverkoop, maar uiteindelijk is het gewoon een andere manier om gedraaid te worden. En ze worden er nog voor betaald ook."
enola: Een groep waar ik jullie wat mee zou vergelijken is R.E.M. niet zo héél lang voor "Losing My Religion". Ook zij zijn heel langzaam gegroeid en hebben plots een stap naar de mainstream gezet. Volgens mij zit dat er voor jullie ook wel in. Is jullie keuze om het onafhankelijk te proberen een bewuste, of was het uit noodzaak en mag een grote platenfirma altijd met een contract komen zwaaien?
Gibbard: "R.E.M. is een groep die we allemaal bewonderen. Ik zou tekenen voor een carrière als de hunne: als we een hit zouden hebben en een zinvolle kans om naar een grote platenfirma over te stappen en iets nieuws te proberen, dan zouden we er niets tegen hebben. Maar wij zijn het soort mensen dat veel controle wil houden over wat we doen."
"We hebben altijd gedaan wat ons het meest zinvol leek voor de groep: we zijn begonnen met mijn songs en Chris zijn opnamemateriaal, we maakten een bandje en vervolgens de eerste plaat Something About Airplanes en het besef was er: ’we hebben die 8-track waarop we het kunnen doen. Een studio is helemaal niet nodig.’ We willen controle over het proces."
Walla: "Het is vooral ook een praktische beslissing geweest om het zelf te doen, meer dan eender welke andere bekommernis. Een kwestie van "doen we het zelf of spenderen we al die tijd en energie om iemand te vinden die het voor ons kan doen." Het leek ons altijd veel praktischer om het gewoon zelf te doen."
enola: Met als gevolg dat je je ook een reputatie wist te verwerven als producer van onder andere Hot Hot Heat. Voor jou zou het toch interessant moeten zijn om eens met een groot opnamebudget van een grote platenfirma de studio in te kunnen trekken en er weet ik veel wat bij te smijten.
Walla: "Absoluut: laat maar komen! Het opnameproces is in elk geval nooit glamoureus geweest, vaak zelfs niet eens erg geschikt voor wat we wilden, maar het wordt beter en beter."
enola: Je krijgt van mij het budget dat je wil. Wat doe je?
Walla: "Ik koop Madagascar! (lacht) Neen: ik popel om er strijkers of blazers bij te halen en om die smaakvol en juist te gebruiken. Het is zo gemakkelijk met een groot budget om het te verknallen met iets bombastisch. Groepen die een groter budget aankunnen en toch de balans niet vergeten, die weten waar een plaat om draait; die boeien me. Het interesseert me niet om het orkest tot het belangrijkste van de plaat te verheffen."
enola: Wat ga je nog producen in de nabije toekomst?
Walla: "Ik heb net werk met Nada Surf afgerond en heb ook de nieuwe Thermals-plaat geproduced. En in de zomer ga ik met Velveteen in zee. En heel misschien – maar dat is nog niet zeker – doe ik de nieuw Decemberists-plaat. Het loopt wel lekker dus."
enola: Ook Ben heeft zijn nevenproject gehad met The Postal Service, samen met Jimmy Tamborello van Dntel. Hoewel de Dntel-fans er hier niet zo veel van moesten weten, ging het er in de V.S. precies wel goed mee?
Gibbard: "Die plaat heeft ongelofelijk goed verkocht thuis: het is een beetje een eigen leven gaan leiden en werd zelfs opgepikt door commerciële radios. Maar ondertussen is Jimmy begonnen aan een nieuwe Dntel-plaat en is hij ook bezig aan een plaat met harde techno. En ik ben terug bezig met Death Cab. Maar Give Up was heel fijn om te maken omdat er niets van druk op ons lag. Het was leuk om eens anders werken maar ik besef wel dat de fans van Dntel erg kwaad waren om die plaat: het was niet ground breaking als zijn ander werk."
enola: Zijn jullie niet wat te snel teruggekeerd naar Dntel en Death Cab For Cutie?
Gibbard: "Niet echt. Dntel en Death Cab zijn altijd onze prioriteiten geweest en de volledige aandacht aan die én aan Postal Service geven was onmogelijk, dus moest één van beide wijken. Het was vrij evident dat het Postal Service zou zijn. Ooit kan er wel een vervolg op komen, maar het is op dit moment geen zorg voor ons; we hebben er nog niet eens over gepraat. Het hangt wel rond in ons achterhoofd, maar echt wel héél ver."
enola: Ik heb al gemerkt dat de song "Transatlanticism" bij veel mensen iets losmaakt. Een vriendin van me had zelfs al voordien haar theorie over hoe elk mens een eiland is, en zie: dat nummer paste er wonderwel bij. Een beeld dat in de lucht hing?
Gibbard: "De laatste tijd schep ik er enorm veel plezier in om beelden te bedenken die niets met de realiteit te maken hebben. Ik liep al lang met het beeld rond van een grote uitgestrekte vlakte zonder water waar geen scheiding tussen mensen is, en waar uit het niets een grote regen plots voor afstand zou zorgen."
"Een oceaan is zo’n grote scheiding: je kunt er enkel over met een vliegtuig en dat is niet evident want erg duur. Huilende vrouwen op luchthavens: dat is één van de meest trieste dingen die ik ken. Omdat je heel goed weet wat er gebeurt: iemand vertrekt en het is voor lang. Met een vliegtuig vertrekken is iets speciaals voor de meeste mensen: ze hebben er voor gespaard, zwaar naar uitgekeken. En dat gevoel paste mooi bij dat beeld voor die song. Alle songs bleken bij afloop dat thema ’afstand’ te delen, maar zo is het niet bewust begonnen. We waren niet van plan een conceptplaat te maken."
enola: Bij het horen van de titel, Transatlanticism, dacht ik spontaan ’ah, ze willen de kloof die Bush sloeg terug wat dichten’.
Gibbard: "We zouden alles doen wat we kunnen om de vreselijke dingen die onze regering op dit moment doet goed te maken. Maar ik vrees dat we niet veel meer kunnen doen dan rockmuziek spelen. Het is zeker geen interpretatie die we in de titel legden. Het is zo’n wijdopen begrip dat het bijna niet uitmaakt wat het betekent."
enola: Waarom komen jullie nu pas naar Europa eigenlijk? Dit is al jullie vierde plaat!
Walla: "Omdat niemand er eerder voor wilde betalen."
Gibbard: "We zijn ook nooit erg agressief geweest in onze pogingen om naar hier te komen. We waren al twee keer in Engeland, één keer in Spanje maar we hebben gewoon ook nooit de tijd of de nood gehad om dat te doen. Het is pas sinds een jaar dat we weten hoe we dit moeten aanpakken. Maar nu zijn we er allemaal erg opgewonden over: alle bevriende bands komen altijd heel erg enthousiast terug van toeren op het Europese vasteland. Ze zeggen dat de mensen hier op een heel mooie manier van muziek genieten, dat je hier met respect wordt behandeld. Wat vooral in Engeland geen waar is. Noch in Spanje. Dus we zijn wel tevreden hier eens te toeren."
enola: Je vertrok naar de studio met vijfentwintig songs, las ik ook?
Gibbard: "Dat is overdreven: sommige waren erg slecht, soms waren het ook maar stukjes. Ik heb me de discipline opgelegd om veel meer te schrijven: vroeger liet ik het al eens hangen van ’ik voel het niet’, nu probeer ik door de week aan muziek te werken. En meestal is het niet goed — je kunt niet elke keer een homerun lopen — maar elke keer als je iets schrijft vind je wel iets: een stukje gitaar, een zin hier of daar,…. Een geweldige zin in een niet-zo-goeie song, daar kun je wel iets mee aan."
enola: Wat zijn dan de best songs: die wanneer je ’het voelt’ of die waaraan je gewoon gewerkt hebt van negen tot vijf?
Gibbard: "Geen idee. De beste songs op Transatlanticism zijn eigenlijk degene die ik niet zo goed vond. Ik wil maar zeggen: "Title & Registration" waren we op de demo’s aan het beluisteren en ik wilde doorspoelen omdat ik het maar niets vond, maar de anderen hielden me tegen: zij vonden het net wel goed. Het is ondertussen één van mijn favoriete songs geworden."
enola: En dan was er nog dit vreemde citaat van één van jullie: "Death Cab For Cutie is een militant analoge band."
Walla: "Dat waren we, al heb ik me nu toch het digitaal platform Radar aangeschaft. Maar ik blijf militant anti-Protools (een uitgebreid digitaal platform). Digital Design is een Evil Company met al hun plug-ins. Je kàn goeie dingen doen met Protools: alleen al het feit dat zoveel kids in hun slaapkamer dingen kunnen maken die ze anders niet zouden kunnen maken. Maar al die processing, dat je je systeem moet configureren en dat het almaar crasht en… je verliest dingen. Het laatste waar ik mee bezig wil zijn als ik de studio intrek om muziek te maken is een menu oproepen om mijn plug-in te kiezen. En uiteindelijk kun je altijd een crappy faser-pedaal en nog wat effecten combineren en met veel coolere geluiden voor de dag komen."
Gibbard: "Het leidt je energie af."
Walla: "Echt waar. Niet dat tape niet voor problemen zorgt: het is traag. Het is dus altijd één groot compromis."
