The Sum of all Fears



116 min. / USA

De thriller is een genre dat binnen de grenzen van
Hollywood schijnbaar z’n beste tijd heeft gehad. Wie tegenwoordig
nog eens een film wil zien die intelligentie boven explosies stelt,
moet zich al gauw in het meer alternatieve filmcircuit begeven,
waar nog interessante experimenten ondernomen worden als pakweg
‘Donnie Darko’. Voor zover het de
meer typische Amerikaanse producties betreft, worden plot en
spanning maar al te vaak weggesmeten ten voordele van special
effects en oorverdovend geweervuur.

Net hetzelfde vreesde ik voor ‘The Sum Of All Fears’, de vierde
verfilming van een thriller van Thomas Clancy, schrijver van soms
rabiaat Amerikaanse militair-politieke verhalen, die rond het
personage Jack Ryan draaien. Ryan werd in de vorige films gespeeld
door eerst Alec Baldwin in ‘The Hunt For Red October’, en
vervolgens door Harrison Ford in ‘Patriot Games’ en ‘Clear And
Present Danger’. Deze laatste twee films waren aanvaardbaar
entertainment, maar wat ze duidelijk misten, was de regie van John
McTiernan die van ‘Red October’ méér maakte dan alleen maar dat.
Ford bedankte voor een derde film, en dus zocht men Ben Affleck aan
– geen goeie keuze, gewoonweg omdat Ben Affleck nooit een goeie
keuze is. De man kan niet acteren.

Voor de gelegenheid heeft men het gezinnetje dat Ryan in de vorige
films had, gemakshalve weggetoverd. Ryan is opnieuw een groentje
binnen de CIA, die nog alles moet bewijzen, en lijdt aan het
frustrerende symptoom dat wel meer filmpersonages vertonen: hij
heeft altijd gelijk in alles, maar zijn superieuren willen nooit
naar hem luisteren.

Wanneer de president van Rusland sterft en wordt opgevolgd door een
relatieve onbekende, wordt Ryan erbij geroepen als adviseur – hij
heeft ooit een scriptie over de nieuwe president geschreven, en
dient te voorspellen wat diens beleid zal zijn. Ryan komt onder
auspicen van William Cabot (Morgan Freeman) te staan, en vergezelt
hem tijdens een inspectie van een Russische wapenopslagplaats, waar
atoomwapens ontmanteld dienen te worden. Klinkt dit nog iemand
behoorlijk actueel in de oren?

Ryan komt een complot op het spoor van een bende neo-nazi’s, die
een oorlog tussen de VS en Rusland willen uitlokken door een
atoombom te doen ontploffen ergens in Amerika, en de schuld op de
nieuwe Russische premier te schuiven. Maar zàl hij op tijd zijn om
een derde wereldoorlog te vermijden?

Natuurlijk wel. De vraag is alleen of wij het leuk zullen vinden om
toe te kijken hoe Ryan zich in allerlei bochten wringt om tot aan
de obligatoire happy end te geraken. En dat valt best mee.

Ben Affleck, overlevende van pareltjes als ‘Pearl Harbor’ en ‘Reindeer Games’, heeft
nog steeds niet geleerd hoe hij een overtuigende emotie op z’n
gezicht moet toveren. Hij is bij uitstek het soort van acteur die
simpelweg doet wat er in het scenario staat, en zich voor het
overige weinig aantrekt van uitdieping van zijn rol. Wanneer je hem
ziet, zie je enkel een filmster die een rol speelt, je ziet het
personage niet. Nee, dan liever Morgan Freeman, die voor de
verandering eens niet de hele film lang met een mistroostige blik
op z’n gezicht rondloopt (hij lacht zowaar, hoe lang is dàt al niet
geleden?!), en er daarmee in slaagt om een geloofwaardige présence
te geven aan zijn rol. Hij is een adviseur van de president, en hij
is dat grààg. Wanneer we Freeman aan een conferentietafel in het
Pentagon zien zitten, krijgen we het gevoel dat hij daar
thuishoort. Wat een prestatie is, wees maar zeker.

Bijrollen worden in ‘The Sum Of All Fears’ opgevuld door herkenbare
acteurs, wat helpt om de personages uit elkaar te houden – er zijn
er namelijk nogal wat. We zien de president, gespeeld door James
Cromwell, omringd door een hele meute adviseurs en ministers, en
het is belangrijk dat de kijker meteen weet wie wie is. De scènes
die zich tussen hen afspelen behoren trouwens tot de sterkste van
de film – tijdens een tijd van hevige crisis zien we de leiders van
het machtigste land ter wereld niet geciviliseerd rond een tafel
zitten, maar over en weer rennen, allemaal door elkaar schreeuwend,
wanhopig op zoek naar juiste informatie om hun beslissingen op te
baseren. Wie had dat ooit gedacht, ze zijn ook gewoon mensen. Het
is een grote verdienste van het script dat dat soort van momenten
in de film zitten; het voegt een menselijk laagje toe aan een film
die net zo goed een onpersoonlijk verhaal over een algemene
dreiging had kunen vertellen. Het humane gelaat van deze film is
niet Jack Ryan, maar de vertwijfeling in de gezichten van de
politieke leiders.

De plot, naar verluidt hevig ingekort na de turf die Clancy ervan
maakte, is in principe niets minder dan een zoveelste James
Bondavontuur. Ik bedoel: nazi-superschurken die de wereld willen
veroveren, waar hebben we dat nog gehoord? Maar de structuur van de
film is zo no-nonsens en overtuigend, dat het niet moeilijk is om
erin te geloven. Regisseur Phil Alden Robinson bouwt zijn film op
uit felle telefoongesprekken en langzaam via verschillende
computers binnensijpelende informatie. De film is al half afgelopen
wanneer de speciale effecten dan toch hun intrede maken, en wanneer
dat gebeurt, komt de slag behoorlijk hard aan, voornamelijk omdat
het op dat moment zo onverwacht is. Dit is één van de zeldzame
gelegenheden de laatste jaren, dat ik het gevoel kreeg dat de
effecten in dienst stonden van het verhaal, in plaats van
omgekeerd.

‘The Sum Of All Fears’ is een thriller die alle juiste knopjes
indrukt bij het publiek. We krijgen een plot die onnozel is, maar
niet zo onnozel dat je er aanstoot aan zou kunnen nemen, acteurs
die (buiten de onfortuinlijke hoofdrol), meer dan adequaat zijn, en
een verrassend opwindende regie van iemand die duidelijk weet waar
hij met z’n verhaal naartoe wil en hoe hij er moet geraken. Er was
zelfs geen overdreven Amerikaans patriottisme in te bespeuren. Wat
wil je nog meer?

Nee, natuurlijk is het geen grote kunst, maar bij een dergelijke
productie is het belangrijk om in het oog te houden wat de
doeleinden van de film waren: twee uur degelijk amusement brengen.
En daarin slagen ze met vlag en wimpel.

http://www.sumofallfearsmovie.com

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

2 × 5 =