Nosferatu (2024)

De roman Dracula van Bram Stoker lag in de loop van de filmgeschiedenis aan de basis van ontelbare vertalingen naar het witte doek. Veel titels daarvan zijn verwaarloosbaar, andere best interessant, sommige beroemd. Vier films steken er om allerlei redenen bovenuit: het stille Duitse Nosferatu van Friedrich Wilhelm Murnau uit 1922, de eerste Hollywoodversie uit 1931 van Tod Browning, de remake door Werner Herzog van Nosferatu uit 1979 en uiteraard Francis Ford Coppola’s Bram Stoker’s Dracula uit 1992. De invloed van die vier specifieke voorlopers is duidelijk merkbaar in de geslaagde nieuwe interpretatie door Robert Eggers, de getalenteerde regisseur van The VVitch: A New-England Folk Tale, The Northman en The Lighthouse.

Inzake plot gaat Eggers vooral aan het werk met de licht gewijzigde versie uit 1922 (de makers hadden de rechten niet op het boek, wat hen ook een klacht opleverde), maar grosso modo blijft alles in grote lijnen trouw aan het basismateriaal. En dus trekt kantoorklerk Thomas Hutter (Nicholas Hoult) naar Transsylvanië om aldaar een vastgoedverkoop te regelen voor de excentrieke graaf Orlok (Bill Skarsgård). Wanneer die een foto ziet van Hutters vriendin (Lily-Rose Depp, de dochter van Vanessa Paradis en Johnny Depp, die hier haar grote doorbraak als actrice krijgt) ontspint zich een strijd tegen het bovennatuurlijke nachtcreatuur dat de jonge vrouw wil bezitten.

Veel meer dan de vraag of het allemaal wel strookt met de literaire bron, is de grote kwestie of Eggers erin slaagt om een eigen visie op te leggen aan het klassieke griezeldrama. Dat is absoluut het geval, zelfs al is het ontegensprekelijk zo dat de regisseur en zijn vaste fotografieleider Jarin Blaschke tegelijkertijd hun prent volstouwen met hommages aan de illustere voorgangers en zelfs een paar aanverwante titels zoals Murnaus Faust of Possession met Isabelle Adjani, de vrouwelijke hoofdrol in de Herzog-versie. Toch is dit meer dan louter slaafse pastiche. In een aantal keuzes krijgt deze Nosferatu immers een totaal eigen karakter. Zo is de graaf hier een dierlijk creatuur dat er waarlijk angstaanjagend uitziet en legt het script een stuk meer nadruk op de getroebleerde seksuele gevoelens tussen de vampier en het slachtoffer waardoor hij geobsedeerd is.

Visueel zetten Eggers en Blaschke in ieder geval opnieuw een hele reeks hoogstandjes neer, met als zeker te vermelden momenten een prachtige nieuwe benadering van de scène waarin Hutter opgepikt wordt door een spookachtige koets en de vele virtuoze interieur-shots waarover Blaschke vertelde dat alle ramen individueel voorzien werden van spiegels en motors om het gebruik van schaduw maximaal te kunnen controleren. De combinatie van hoogst expressieve composities en een meer ‘natuurlijk’ gemotiveerd gebruik van lichtbronnen (er werden onder andere speciale lenzen vervaardigd om op pellicule te kunnen opnemen bij kaarslicht) werkt bijzonder goed en resulteert in een vaal en gedesatureerd palet dat een sluier van dreiging over de film legt.

Dit is geen prent die het moet hebben van goedkope jump scares, maar uit elk beeld ademen angst en wanhoop. Dit is een duistere film in elke betekenis van het woord, en het feit dat alles zonder enige vorm van zelfbewuste ironie wordt gebracht, schenkt aan dit somptueuze griezelfestijn zeker de nodige extra kracht. Eggers doorprikt immers nooit de betovering van de cinematografische wereld die hij op het scherm creëert, en zolang we in het donker opgesloten zitten met de nachtmerries die hij tot leven brengt, is die wereld ook de enige realiteit. Die ode doet denken aan de stille dagen van het jonge filmmedium, waarmee de cirkel dan weer passend rond is.