Vijftien probeersels. Vijftien live-improvisaties die in de studio opnieuw zijn bekeken. De nieuwste Neubauten is er een die al zoekend tot stand kwam, maar dat hoor je niet, tenzij aan de teksten. “Just give me a salad spinner!”
Vanuit het Duits vertaald is een “Ramp” een helling. De perstekst legt de link met het Engelse “Ramping up” – “stijgend”. In het Neubautens betekent het gewoon ‘improviseren maar’. En dat deden ze, avond na avond, toen Blixa Bargeld en co die hete lente van 2022 Alles Im Allem naar de Europese zalen brachten. Telkens wanneer de reguliere set er op zat, rolde de groep de laatste bisronde in met een “Rampe” – hun codewoord voor een probeersel van het moment. Blixa kreeg op zijn autocue hoogstens wat losse zinnen, de rest van de band zocht zich een weg door een muzikaal idee dat werd opgenomen.
Terug in Berlijn werden vijftien daarvan opnieuw beetgenomen, herbekeken, en in alle professionele gründlichkeit opgenomen. Veertien overleefden. Het resultaat kreeg de ondertitel ‘apm: alien pop music’, en dat is wat betreft de Neubauten de grootste open deur links van de Basiliek van Koekelberg; nog steeds is hier geen hit voor Kylie te bekennen. “Hoe wij werken in de studio verschilt nu ook niet echt van hoe de Beatles werkten, of welke band van zestig jaar geleden ook. We komen samen in één kamer, en nemen de songs op”, schrijft Bargeld daarover in alle bescheidenheid en droogheid, en zo klinkt Rampen ook: alsof de Neubauten deze nummers zo in je woonkamer kunnen brengen – vooropgesteld dat uw buren wat subtiele plaatslagerij tolereren. Moeilijk, it ain’t.
Het is vergankelijkheid die Bargeld nog steeds het meest bezighoudt. “Before I Go” mag dan een huishoudelijk lijstje zijn, de titel is duidelijk. Opener “Wie lange noch?” spuit al helemaal geen inhoudelijke mist: “Alles schon gesungen / Alles schon gedacht / Die Tricks sind ausgegangen / Gedruckt mit Blut auf Flügeln und unters Volk gebracht”. In “Trilobiten” zoekt hij verwantschap met fossielen. Halverwege “Besser Isses” lost hij echter een schamper lach: boef met flair en meester van situaties. Je weet meteen ook dat dat ‘liefdeslied’ – ‘Ich ohne dich / Du ohne mich / Das ist alles’ – nu ook niet zo serieus te nemen is; dat krijg je als Patricia Kaas je vraagt een nummer te schrijven.
“Just give me the missing ingredients!”; het mag geen verbazing wekken dat taal een grote rol speelt. Dat gebeurt het beste op de derde plaatkant van deze pertinente dubbelaar. ‘I fell into the pit of language, covered in tar and words’, zingt Bargeld. Waarna uit die put het bezwerende “Planet Umbra” komt gekropen, en diezelfde taalput terugkeert in “Tar & Feathers”. En verder blijft Bargeld heel erg zichzelf. Niemand kan een banale uitroep als ‘a left-hand corkscrew’ met zoveel dramatische geladenheid uitstoten. Bijna denk je dat het iets betekent, en daar heeft hij je graag.
Natuurlijk is Rampen een kwart te lang – zoals alle dubbelaars. Wanneer we uit de pit of language zijn kabbelen we nog vier nummers naar het einde, en dat is te uitgebreid. Net als op Alles im allem keert Bargeld er terug naar zijn Berlijnse roots. Eerst met het dialectische “Ick wees nicht (Noch nicht)”, dan met “Gesundbrunnen”, naar een wijk in die Duitse hoofdstad.
Het is dan wel genoeg geweest. Verrassen doen Einstürzende Neubauten immers niet meer, deze dertiende plaat volgde netjes het boekje van de voorgaande, en nergens ging dat onder de lat door. Minder kan en mag je niet verwachten van een groep die een dikke veertig jaar samen is. Zolang Bargeld en co niet gaan toeren met een integrale Kollaps lijkt het met de vitaliteit nog altijd ok.
