Steven Spielberg is wellicht de invloedrijkste nog levende regisseur: grootmeester van de functionele mise-en-scène waarbij elk shot en camerabeweging in dienst staan van het narratief, maar hij brengt het natuurlijk en oogstrelend. Hij is een regisseur die op zijn best is als elk detail minutieus werd voorbereid. Voor The Post liet hij dit echter achterwege, want hij maakte de film tussendoor aan hoog tempo, in tien maanden van start tot eindproduct. Die gejaagdheid is helaas nefast voor de kwaliteit.
De gemoederen rond de Vietnamoorlog zijn jarenlang verhit. De publieke opinie gelooft het paternalistisch beleid niet meer. The New York Times komt op de proppen met geheime documenten waaruit blijkt dat alle laatste presidenten, van Truman en Ike over JFK en LBJ tot Nixon, schaamteloos hun kiezers hebben belogen. De powers that be proberen The New York Times via de rechtbank monddood te krijgen. Grote concurrent The Washington Post baalt omdat zij achter de feiten aan liepen, tot ze plots ook die Pentagon Papers in hun bezit krijgen. Zowel de hoofdredacteur (Tom Hanks) als de eigenaar van deze krant (Meryl Streep) worden geconfronteerd met dilemma’s die de hele wereld van toen troebleren: de positie van de vrouw in een mannenbastion en de relatie tussen de journalist en zijn onderwerp. Is de pers er voor de kiezers of voor de verkozenen?
Tom Hanks werkt voor de vijfde keer samen met Spielberg. Meryl Streep voor het eerst, en dat zie je onmiddellijk. De regisseur staat er immers om gekend dat hij nooit uitgebreid repeteert met de acteurs, maar het aloude adagium “Ken uw lijnen en struikel niet over de meubels” volgt. Met die methode reken je als regisseur volledig op de panache van de acteurs, op hun star quality. Streep is helaas het type dat langdurige intense repetities gewend is, terwijl Hanks zich als een vis in het water voelt bij deze methode.
Doorgaans toch. Hier lijkt het alsof Hanks voor het eerst té vrij werd gelaten. Hij hangt in het accent van Ben Bradlee, maar ook in de fysiek van zijn personage. Zijn lichaam trekt voortdurend, alsof zijn pak een maat te klein is, als een symptoom dat deze rol hem niet ligt. Streep daarentegen is beter op dreef dan ooit en laat haar “Streep tics” achterwege. Enkele scènes lang lijkt het nog even alsof ze die wil doordrukken, maar Spielberg grijpt gelukkig in en kortwiekt waar nodig. Het kan dus, een Streep die niet een film lang op de zenuwen werkt, maar je maakt het niet meer dan eens per decennium mee.
The Post wil een evenknie zijn van de politieke thrillers van de jaren zeventig waarin Pakula, Pollack en Lumet uitblonken. Daarom eindigt de film zelfs waar de titelsequentie van All The President’s Men start, maar Spielberg moet deze keer de limieten van zijn klassieke stijl met weinig cuts erkennen. Dit soort cinema is meer gediend met een uitgekiende decoupage en niet met deze “het-moet-snel-en-gejaagd-zijn”-benadering.
Een sleutelscène laat het als geen ander zien: Kay Graham (Streep) hangt aan de telefoon met Bradlee, een andere journalist en drie of vier leden van haar raad van bestuur. De pers wil haar overhalen alles te publiceren, de bestuursleden willen haar domineren en tegenhouden. Spielberg tovert plots enkele heerlijke cuts uit zijn hoed en belooft van een telefoongesprek het equivalent van een spannende achtervolging te maken. Als er iemand dit kan, dan hij wel, toch? Maar dan stopt het, grijpt hij terug naar zijn veilige comfortabele stijl en laat de mogelijkheden om deze film naar een hoger niveau te tillen volledig los.
Spielberg is dan ook de man die de laatste twintig jaar vooral vakkundigheid etaleerde waarmee hij menige collega het nakijken gaf. Banale dialoogscènes in een café werden pareltjes van mise-en-scène (Bridge Of Spies). Complexe gesprekken in een gesloten kamer werden meesterschap (Lincoln). De regisseur schudde het ogenschijnlijk uit zijn mouw, maar aan al die films ging een lange pre-productie vooraf, waarbij elk shot meticuleus werd voorbereid. Nu hij dit achterwege liet, krijgen we een film die af en toe over zijn woorden struikelt, en Spielbergs doorgaans klare taal herleidt tot een fluisterend mompelen. The Post is een te gejaagde en verre van perfecte film, maar het vakmanschap van Spielberg trekt het nog boven de middelmaat.
