John Zorn & Fred Frith :: Late Works

Tzadik, 2010

Het is een vriendschapsband die al meer dan dertig jaar bestrijkt,
maar sinds hun eerste ontmoeting in 1978 hebben John Zorn en Fred
Frith een aanzienlijke invloed gehad in de New Yorkse avant-garde
muziekwereld. Ongetwijfeld een hoogtepunt was het project ‘Naked
City’, een traditionele line-up die op brute wijze alle regels van
compositie en genre aan zijn laars lapte. ‘Naked City’ was, naast
de radical jewish music van Masada, een van de
meest succesvolle experimenten van Zorn, maar werd na vijf jaar aan
de kant geschoven omdat de Amerikaanse altsaxofonist nieuwe
richtingen wou uitgaan.

Deze abrupte stop in 1993 betekende echter niet het einde van de
samenwerkingsverbanden met artiesten die deel uitmaakten van het
collectief. In 2003 was er een korte reünie van Naked City op
enkele Europese festivals, maar er waren ook onderlinge
samenwerkingen in een andere context tussen de muzikanten. Bill
Frisell en Joey Baron hebben dikwijls geparticipeerd – en doen dat
nog steeds – in de talrijke releases van Tzadik, terwijl Wayne
Horvitz bij regelmaat (maar minder frequent) opduikt tussen de
talrijke gastbijdrages bij Zorns gevarieerde muziekprojecten. ‘Late
Works’ is in dat opzicht een lichtend voorbeeld: Fred Frith en John
Zorn zijn twee briljante artiesten, met een parallel verleden, die
ijverig muziek blijven maken.

De veelheid aan gekrijs, gepruttel en instrumentengeram zal
waarschijnlijk niet alle fans van John Zorn aanspreken, maar het
mag onderstreept worden dat de twee artiesten een bijzonder
bruisend en energiek album hebben opgenomen. ‘Foetid Ceremony’ is
onverhulde natuurkracht, gewelddadig en vernietigend in zijn
acties, maar met een zekere indringende schoonheid. Zorn wroet
doorheen de verschillende toonregisters, terwijl Frith met
broeierig getokkel en gepluk een psychotische klankbrij
tevoorschijn haalt. ‘Mosquito Slats’ sluit aan bij diezelfde stijl,
maar klokt sneller af waardoor het in tegenstelling tot
openingsnummer ‘Foetid Ceremony’ ontbreekt aan enige
doorontwikkeling. Dat maakt namelijk een intrigerende overgang
tussen chaos en minimalisme.

Fred Frith en John Zorn hebben met ‘Late Works’ een verzameling van
bijzonder beschrijvende muziek gemaakt. Van echte genres of stijlen
is weinig of geen sprake, aangezien er talrijke kruisbestuivingen
van traditie en avant-garde te bemerken vallen. ‘Horse Rehab’ is
daarbij een interessante fusion met een leuke dreiging, die
verrassend genoeg zeer aangenaam klinkt. Zorn gaat op meesterlijke
wijze aan de slag met de mogelijkheden van zijn instrument en geeft
een bijzondere naturalistische dimensie aan zijn saxofoonpartijen.
Bij ‘Creature Comforts’ is er ook sprake van een ver doorgevoerde
vervaging van vormelijke kenmerken: een stortvlaag aan geluiden
zonder echt harmonisch fundament. Het contrast is bijzonder scherp
wanneer het nummer eindigt met een bijna lullaby aandoend
fragment.

Als er één rode draad naar voren komt in dit brouwsel van niet
altijd even coherente composities, dan is het dat de deconstructie
als artistiek proces bijzonder actief kan aangevoeld worden.
Flarden van traditie worden gecombineerd met gitzwarte noisejazz,
waarbij in alle muzikale parameters de grootste extremen worden
opgezocht. Die urban bricolage is voelbaar bij ‘Movement
of Harried Angels’ maar eveneens bij afsluiter ‘Ankle Time’.

Hoewel de wispelturigheid en de broeierige klanken interessant om
te volgen zijn, is het vooral het ingetogen ‘The Fourth Mind’ dat
overduidelijk de artistieke oppervlakte openbreekt. Een bijzonder
minimale gemoedsstemming met kleine oprispingen die een middenweg
vormen tussen desert blues, klezmer,
maqam en Indiase muziek. Frith en Zorn gaan aldus heel
suggestief te werk maar de compositie heeft een moeilijk te
bevatten diepgang, een contemplatieve berusting die ontbreekt bij
de andere nummers (enkel ‘Slow Lattice’ vormt een uitzondering).
‘The Fourth Mind’ is veruit het meest interessante nummer van ‘Late
Works’, omdat het op mysterieuze wijze zowel een volstrekte leegte
als een universele oerkracht herbergt.

John Zorn en Fred Frith worden er niet jonger op, maar afgaande op
de inhoud van ‘Late Works’ hebben ze weinig aan energie en
radicalisme ingeboet. Vurige en onverwachte bricolages,
soms zelfs stevige teringherrie, maar op gepaste momenten ook een
gevoel van berusting en contemplatie.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

13 + tien =