Het klinkt haast te gek voor woorden, maar het duurde niet minder dan een jaar vooraleer Alela Dianes officiële debuut The Pirate’s Gospel eindelijk ook hier verdeeld geraakte. Het is een vergissing die voor opvolger To Be Still niet gemaakt wordt, zelfs al zijn een aantal nummers op de plaat ook alweer drie jaar oud.
Dat laatste mag niet verbazen; Alela Diane bracht The Pirate’s Gospel immers een eerste maal uit in 2004 waardoor ze toen de plaat eindelijk ook een officiële release kreeg, alweer op nieuwe songs had kunnen broeden. Die nummers werden aan de wereld kenbaar gemaakt middels de in beperkte oplage verschenen e.p.Songs Whistled Through White Teeth (die in Europa paradoxaal genoeg verscheen voor het debuut) en de befaamde Daytrotter Sessions.
Slechts drie songs op To Be Still ("Take Us Back", "The Ocean" en "Every Path") zijn niet eerder opgedoken op de e.p. of tijdens de sessies, waardoor het verrassingseffect een flinke knauw heeft gekregen. Maar zoals Alela Diane zelf al liet opmerken in interviews, dienen deze gekende versies als demo’s beschouwd te worden daar ze op plaat nog een grondige schoonmaakbeurt zouden krijgen. En dat laatste is alvast niet gelogen want waar ze er op The Pirate’s Gospel nog grotendeels alleen voor stond, heeft ze nu een volwaardige band achter zich om haar songs meer kleur te geven.
Het is verleidelijk om deze albumversies te vergelijken met de oudere opnames en deze laatste te verkiezen om hun puurheid en naaktheid, maar daarmee zou aan de essentie van deze plaat voorbij gegaan worden. Alela Diane is niet langer het (folk)meisje met de gitaar maar een singer-songwriter wiens nummers een volwaardige inkleuring vragen. Hierdoor krijgt To Be Still ook een heel andere teneur die nog weinig aan het debuut doet denken.
Dat dit niet noodzakelijk negatief hoeft te zijn, bewijst alvast de eerste helft van het album. Knappe versies van tot publieksfavorieten uitgegroeide "White As Diamonds" en "Dry Grass And Shadows" bewijzen dat ze ook binnen een bandbezetting tot hun recht komen. Het meest opvallende aan deze (en de andere) songs is overigens niet het groepsgebeuren, maar wel hun opbouw en toonzetting, die weliswaar minder op ontroering mikken maar wel een maturiteit laten horen die het debuut nog ontbeerde.
Ondanks zijn rijkere invulling en grotere diversiteit moet het album toch de duimen leggen ten overstaan van het debuut. Een belangrijke reden hiervoor is dat niet alle nummers even sterk zijn. Zo haalt "My Brambles" (een ode aan haar kat) niet het niveau van haar debuut noch van songs genre "The Ocean" of "Every Path". Hoewel het gros van de songs op zichzelf waardevol genoeg zijn, weten ze als een geheel niet te boeien. De plaat in één keer consumeren vraagt een onvermoede inspanning.
Hoezeer dit ook als detailkritiek mag klinken, blijft het een feit dat de plaat meer gediend was met een meer rigide songkeuze. De waarde van Alela Diane als muzikante en songschrijver mag dan wel buiten kijf staan, het betekent vooralsnog niet dat ze automatisch elke keer een meesterwerk afleveren zal. Wie dat in achterhoofd houdt, haalt met To Be Still een waardevolle plaat van een nog jonge en beloftevolle artieste in huis.
