Wat u moet weten: In Rainbows is niet de nieuwe The Bends of Kid A en nog veel minder de nieuwe Hail To The Thief. Het is wel de nieuwe Radiohead en misschien wel het voorlopige hoogtepunt van hun carrière.
In Rainbows openbaart zijn betoverende schoonheid echter slechts met mondjesmaat. De eerste beluisteringen zijn licht ontregelend, want nergens is het album echt wat een argeloze luisteraar ervan verwacht. Niet dat er echt veel kans is geweest om verwachtingen te krijgen. Nauwelijks bekomen van de schok dat er binnen de week al een nieuw Radiohead-album zou zijn, zetten we het album vroeg in de ochtend met bezwete handjes op de iPod.
In Rainbows laat een vertrouwde en tegelijk erg nieuwe Radiohead horen. In zowat alle nummers zijn echo’s van oudere songs te horen, maar als geheel klinkt de plaat veel ingetogener en beheerster dan we van de groep gewend waren. Voor het eerst sinds Kid A blijkt een Radiohead-album bovendien een duidelijk geheel. Na het onverwachte succes van OK Computer bleef de band worstelen met hun bekendheid en koos resoluut voor een eigengereid en soms behoorlijk ontoegankelijk traject.
Kid A werd in bepaalde middens als een carrière-einde beschouwd, maar een trouw publiek bleef de groep in steeds grotere idolatrie volgen omwille van die compromisloosheid. Op het intussen ook alweer vier jaar oude Hail To the Thief deed de groep opnieuw een poging om aansluiting te vinden bij zijn oude geluid. Er waren weer (duidelijk) instrumenten te horen en songs mochten opnieuw. Het album was echter een iets te groot uitgevallen lappendeken van ideeën, zodat spanning en samenhang al eens zoek raakten.
In Rainbows laat opnieuw een echte groep horen. De songs en ideeën staan duidelijker op de voorgrond en gaan minder dan op hun vorige album gebukt onder effecten en elektronica. De melodie en akoestische instrumenten krijgen vrij spel en de weidse en open productie komt het hernieuwde geluid alleen maar ten goede.
"15 Step" opent het album krakend en stuiterend als een Aphex Twin-track, maar wordt na veertig seconden door een prachtige gitaarlijntje naar ongekende hoogten getild. Hoe hard de groep het ook probeerde en hoe succesvol ze daarin ook leken, warmer en humaner klonken hun met elektronica verbouwde songs niet meer sinds "Karma Police". Phil Selway mag in elke song schitteren met een knappe fill of inventieve drumlijn en er wordt in elke song ook weer volop aan melodie gedaan. Niet dat Radiohead plots weer klassieke The Bends-songs aan het schrijven is (dat doen de Coldplays en Keanes van deze wereld wel), maar de groep lijkt thuisgekomen.
"Bodysnatchers" mag nog even ongecompliceerd beuken, maar dan gaat het tempo definitief naar beneden met het prachtige "Nude" en de hypnotiserende arpeggi van (jawel) "Weird Fishes/Arpeggi". De eerste helft van het album wordt afgesloten met het dreigende en zowaar sexy (dat we dat adjectief nog in een Radiohead-recensie mogen gebruiken!) "All I Need", inclusief euforische finale.
Maar het beste moet nog komen. Het prachtige "Faust Arp" is op het eerste gehoor een simpel akoestisch niemendalletje, maar wordt bij elke beluistering verslavender. "Reckoner" kent op nauwelijks vijf minuten minstens evenveel bochten als "Paranoid Android", maar dan subtieler doorgevoerd. "House Of Cards" en "Jigsaw Falling Into Place" zijn in deze rijke context de meest gewone songs, maar geven bij elke beluistering een nieuw geheim prijs. Het absolute hoogtepunt zit echter helemaal in de staart.
"Videotape" begint als een trage pianoballad, maar kruipt door Selways doffe drums en elegische achtergrondzang dreigend langs het ruggenmerg omhoog tot waar de donkerste existentiële gedachten zitten. Yorke zingt nauwelijks verholen over hoe hij bij zijn dood ("When I’m at the pearly gates") toch enkele mooie momenten zal weten passeren. Oprechter intens klonk hij niet eerder.
De waanzin en experimenteerdrang gaan op elke track van In Rainbows hand in hand met bijna ambachtelijke songschrijverij. Dat levert een album op dat zelfs na een eerste week intensief beluisteren al haar schoonheid nog niet heeft prijsgegeven. Maar het is zeker een album voor wie tijdens elk Radiohead-concert op "Lucky" zit te hopen, maar het niet nalaat uit de bol te gaan op "The National Anthem". Voor iedereen, quoi
