Nine Inch Nails :: Year Zero

In februari begon de hype door twee geslepen promotiestunts aan de
aftrap van de jongste tour. In Madrid en Lissabon werden USB-sticks
in de toiletten gedropt met daarop telkens één volledig afwerkte
song van het aankomende album. Diezelfde avonden kwam men ook tot
de constatering dat de geacccentueerde letters op het tour T-shirt
samen ‘I am trying to believe’ vormen en naar een website
leiden die bericht over een futuristische wereld in verval. Op dat
moment was het hek van de dam en bracht een kluwen van sites steeds
grauwere berichten over de status van onze aardbol in 2022 (het
Year Zero waarnaar verwezen wordt). Ook na de release komt geen
einde aan deze informatiebron: wie de zwarte cd in de speler
plaatst ziet de donkere laag na verwarming vervagen en een binaire
code vormen die alweer naar het wereldwijde web linkt. ‘Year Zero’
is niet zomaar een conceptplaat, maar is pas het eerste hoofdstuk
van een verhaal waarvan nog niet precies geweten is hoe het verder
moet verlopen (een albumsequel, een film en een videogame behoren
tot de mogelijkheden). De heer Reznor neemt hier wel heel veel hooi
op zijn vork: waar de fan normaal gezien gemiddeld vijf jaar geduld
moet oefenen voor nieuw materiaal, heeft de man nu slechts twee
jaar naar de release van With Teeth zijn meest
ingewikkelde plan ooit uitgekiend.

De zwarte schijf is geperst tussen een afbeelding van een hand met
een bijbel en een andere met een machinegeweer: in Year Zero
bevinden we ons dus tussen een even hard en onaantrekkelijk
overkomende god and gun. Als we de lyrics erop nalezen, ziet het er
binnen vijftien jaar dan ook allerminst rooskleurig uit: het harde
kapitalisme heeft religie uit het beeld verdreven. Erger nog, in
deze nabije toekomst is er van geen enkele vorm van geloof nog
sprake: de wereld komt op een breekpunt en nadert de afgrond.
Achterdocht is de emotie die overleeft: ten allen tijde kijkt
iemand over je schouder mee die bij enig moment van zwakte
genadeloos kan toeslaan. Na het overlopen van de teksten verwachten
we ons aan een genadeloze plaat. Maar waar The Downward Spiral
vanaf het begin een harde kopstoot gaf, sluipt de kilte langzaamaan
‘Year Zero’ binnen.

‘Year Zero’ vangt aan met een de hevige instrumental ‘Hyperpower’,
maar kiest nadien voor een toegankelijker geluid. Het korte,
krachtige ‘The Beginning Of The End’ had perfect op ‘With Teeth’
kunnen staan, door de radiovriendelijke opbouw met energieke
drumsectie en een stevige gitaarmuur. Deze track is kant en klaar
voer voor de podia. In dezelfde lijn gaat het in hardere modus door
met de sterke single ‘Survivalism’, waarop Reznor zijn lyrics op
militaristische wijze de wereld in spuugt. De gitaren zijn nog
steeds prominent aanwezig maar worden naar het einde toe steeds
sterker gekruid door een electronica-onderlaag, die voor de rest
van de plaat de bovenhand zal krijgen.

‘The Good Soldier’ brengt de volta en echoot de beginklanken van
‘Closer’, maar houdt een vriendelijker toon aan aangezien er toch
nog een poging ondernomen wordt om ondanks de nakende apocalyps het
geloof hoog te houden. Reznors stem heeft dan ook nog nooit zo
humaan geklonken en warmt de bij momenten onderkoelde programmatie
zelfs op. Hoewel de computergestuurde composities sowieso kouder
klinken dan het live-gevoel dat aanvankelijk nog even opgeroepen
wordt, blijft de toon in de eerste helft van de plaat nog
grotendeels upbeat. Zo ook in ‘Capital G’, de aankomende tweede
single, die met gescandeerde strofen waarvan verschillende letters
ingeslikt worden zelfs een lichte hiphop-toets verraadt (doorheen
het opnameproces werd Public Enemy dan ook meermaals door de boxen
gejaagd ten huize Reznor).

De dreiging sluipt subtiel binnen, waardoor de overgang niet
drastisch, maar des te meeslepender wordt. “I can win this war
by knowing not to fight”,
declameert een op de minimalistische
begeleiding van schrapende loops voortgedreven ‘Me, I’m Not’ en het
is dit besluit dat de eerste onrust creëert. Van hieruit sleurt het
album je mee doorheen verschillende gevoelsfasen waarin het
inlevingsvermogen blijft toenemen. Het briljante ‘My Violent Heart’
laat de agressie bijna erotiserend klinken, terwijl het van
ingetoomd gefluister naar schreeuwerige industrial overschakelt.
Hoe verder je vordert, hoe meer je echter gaat walgen van de
gewelddadige macht. De instrumental ‘Another Side Of The Truth’
doorbreekt het patroon met een zachte pianomelodie oversluierd door
een krakende filter. Temidden van de steeds opgefokte dreiging
grijpt deze rust aan, maar beangstigt daardoor net ook, aangezien
in ‘Year Zero’ elke blijk van oprecht gevoel een zwakte geworden
is. De laatste tracks werken naar de ultieme leemte toe. ‘In This
Twilight’ schetst dat het einde nabij is, maar klinkt daardoor net
hoopvol: de status quo is namelijkl onhoudbaar geworden. Na deze
opflakkering brengt afsluiter ‘Zero Sum’ de fatale klap met de
allerminst geruststellende berusting in het feit dat de mens nooit
meer voorstelde dan een binaire code. Muzikaal bloeit de track ter
hoogte van de refreinen open, maar inhoudelijk concludeert hij het
album met een ultiem nihilisme, wat een interessante auditieve
tweestrijd teweegbrengt.

Ook muzikaal daalt de plaat stilaan verder in de chaos neer, wat
Nine Inch Nails na een compositorisch rechtlijnigere voorganger
weer minder voorspelbaar maakt. Veel tracks maken middenin een
radicale ommekeer. ‘The Great Destroyer’ begint bijvoorbeeld als
een doorsnee rocktrack, maar mondt na een van de nodige praal
voorziene tweede introductie van de destructieve kracht uit in een
zee van distorted noise. Op ‘Meet Your Master’ lijken
verschillende samples gaandeweg een gevecht aan te gaan en duwen zo
stilaan Reznor uit het beeld. Tegen ‘The Greater Good’ heeft de
achtergrond hem volledig opgeslokt en is slechts nog een schim van
de stem te horen. Deze monotone dreun wordt alleen opgeluisterd
door een verwrongen pianogetokkel dat in deze desolate wildernis
uiterst bevreemdend klinkt.

De terugkeer van noise in het oeuvre van Nine Inch Nails is een
feit, maar hoewel links met vorige werk zeker niet afwezig zijn, is
het beter niet terug te blikken en Halo 24 als een volgende stap te
aanzien. Reznor heeft op deze plaat resoluut voor een elektronische
aanpak gekozen, maar springt hier zeer inventief mee om. Elke song
vormt een eigen organisme, maar tegelijkertijd een deel van the
bigger picture. Zelden hoorden we dan ook een conceptplaat die zo
sterk intrigeert: ‘Year Zero’ begint braafjes en wint zo het
vertrouwen alvorens je gebiologeerd de afgrond in te sleuren. Een
meesterwerk dat we nu al noteren voor de eindejaarslijstjes.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

13 − negen =