The Edukators




Eigenlijk heet deze prent ‘Die Fette Jahre Sind Vorbei’, maar
aangezien uw plaatselijke bioscoopuitbater blijkbaar bang is dat u
zonder hulp van een logopedist geen kaartje zult kunnen vragen,
houden we het voor de Belgische release maar op de Engelse (zij het
dan verkeerd gespelde) titel. ‘The Edukators’ is een degelijk in
elkaar gestoken tragikomedie waarin Daniel Brühl uit ‘Goobye, Lenin’ verder aan de weg timmert
als nieuw Duits Wunderknäbchen, en waarin de eeuwenoude
wijsheid nog maar eens wordt bevestigd: vertrouw nooit iemand van
boven de dertig. Dit is het verhaal van drie jonge mensen die een
generatie te laat geboren zijn om een echte revolutie mee te maken,
zoals die van mei ’68, en er dan zelf maar gaandeweg één verzinnen.
De vraag blijft echter of de rest van de wereld zich wel iets van
hun rebellie aantrekt.

Jan (Brühl) en Peter (Stipe Erceg) zijn twee vrienden die
vastbesloten zijn om samen de wereld te verbeteren: vanuit een
gevoel van verontwaardigd socialisme en egalitarisme breken ze in
bij rijke bourgeoisgezinnen, niét om er iets te stelen, maar enkel
om er de meubels op een hoop te zetten, de stereo in de koelkast te
stoppen en de dure porceleinen figuurtjes in de wc te flikkeren.
Vervolgens laten ze een briefje na waarop staat: “U hebt teveel
geld”, of anders wel: “De vette jaren zijn voorbij”.

Hun nachtelijke huisbezoekjes, waarin ze op hun eigen, puberale
manier wraak nemen op mensen die in te grote huizen wonen, met
teveel auto’s en te grote tv’s, beginnen relatief onschuldig, maar
nemen een verkeerde wending wanneer Jan samen met Jule (Julia
Jentsch), het vriendinnetje van Peter, een bezoek brengt aan het
huis van steenrijke zakenman Hardenberg (Burghart Klaussner). Jule
was enkele jaren geleden betrokken in een auto-ongeval met
Hardenberg, en moet nu een schadevergoeding van 100.000 euro zien
af te betalen, hoewel zij zelf geen rooie cent heeft en Hardenberg
er niet wakker van zal liggen. Jan en Jule voeren hun gebruikelijke
anti-kapitalistische kwajongensstreken uit in Hardenbergs villa,
maar wanneer de zakenman onverwacht thuiskomt, loop het zaakje
algauw uit de hand. Jan, Jule en Peter besluiten hem te ontvoeren
en de tweede helft van de film speelt zich af in een afgelegen
bungalow ergens op het platteland, waar de drie would-be
revolutionairen proberen te beslissen wat ze met hem moeten
doen.

Regisseur Hans Weingartner probeert hier een film te maken over een
onderwerp dat zich maar al te makkelijk leent tot goedkope
pathetiek of lachwekkende naïviteit: jeugdig idealisme, namelijk.
Twintigers die tot de conclusie zijn gekomen dat de wereld
oneerlijk in elkaar steekt en besloten hebben om er nu,
ogenblikkelijk, iets aan te doen. Ze zien de mensen om zich heen,
in slaap gesust door het comfort van een leven in een Westerse
grootstad, waar niemand nog iets anders nodig heeft dan z’n chique
wagen of z’n televisie en – lach maar als u wilt – ze willen er
iets aan doen. Jan, Jule en Peter hebben de beste bedoelingen, ze
zijn volkomen oprecht in hun ambities om de wereld te herschapen
naar socialistisch model. Iedereen gelijk, niemand die wat meer
heeft dan een ander. Het klinkt allemaal fantastisch, maar ‘The
Edukators’ houdt het niet bij dat soort van sloganeske politieke
platitudes – dit is een film met een scherp randje, waarin alle
personages een corrupte keerzijde hebben.

Zo beweren de drie vrienden dat hun acties niets te maken hebben
met geld – wel in tegendeel, ze zijn radicaal tegen het kapitalisme
gekant – maar aan het begin van de prent zien we hoe Peter een
Rolex gejat heeft uit één van de huizen. De hoofdpersonages zweren
elkaar eeuwige trouw, vrienden-socialisten onder mekaar, maar
langzaam maar zeker zien we Jan en Jule naar elkaar toegroeien en
verliefd op elkaar worden, tot amoureus wantrouwen en jaloezie
onvermijdelijk worden. Hardenberg op zijn beurt, vertelt met een
nostalgisch verlangen over zijn eigen jeugd in de jaren zestig –
hij was ook een links activist, die dweepte met Ché Guevara en in
een commune woonde. Nu verdient hij vier miljoen euro per jaar, hij
is de ergste vijand geworden van zijn eigen achttienjarige zelf.
‘The Edukators’ biedt een blik op jeugdig, geëngageerd maar niet
bijster intelligent of goed doordacht links en ouder, gezapig,
egoïstisch en onverschillig rechts, en zet de beide kanten
vervolgens in hun hemd. Het is onrechtvaardig dat sommigen alles
hebben en anderen niets, maar wat is dan het antwoord? De rijke
stinkerds hun meubilair opstapelen? Een kras maken op hun auto? De
acties van de “opvoeders” zijn weinig meer dan adolescente grappen
en grollen die in al hun oprechtheid enkel nog banaler
worden.

Weingartner brengt die ideeën op een mooi genuanceerde manier in
beeld, zodat links noch rechts de film helemaal kunnen opeisen. Hij
wordt ook geholpen door een over het algemeen goeie cast, waarin
vooral Klaussner als Hardenberg uitblinkt – als ex-achtenzestiger
beweert hij sympathie te hebben voor het idealisme van zijn drie
ontvoerders en hij doet solidair een trek van een joint, maar kijk
in z’n ogen en je ziet de radertjes in z’n hersenpan draaien. Hij
manipuleert de hele bende op een magistrale manier, en de
intelligentie die Klaussner naar de rol brengt, zorgt ervoor dat
hij dat zelfs zonder een woord te zeggen aan het publiek kan
duidelijk maken.

De interessante thematiek en het goed uitgebalanceerde scenario
kunnen echter niet verhinderen dat ‘The Edukators’ tijdens z’n
tweede helft toch af en toe vervalt in praterigheid – na pakweg een
half uurtje in de ontvoeringssituatie wéten we echt wel hoe het
slachtoffer en de daders tegenover elkaar staan, maar Weingartner
blijft maar doorgaan met conversaties over de
anti-establishmentbewegingen van vroeger en nu. Less is
more.
Bovendien vindt de regisseur het ook weer nodig om op
digitale video te filmen. Ik denk dat ik binnenkort eens een
vereniging in het leven ga roepen ter verdediging van de 35
millimeter film. Waarom moet elk independent project
tegenwoordig op DV gefilmd worden? Laat ons eerlijk zijn: DV ziet
er lelijk uit, dus als je geen verdomd goeie reden hebt om je prent
lelijk te willen hebben, gebruik dan toch gewone filmcamera’s. ‘The
Edukators’ is géén loodzwaar drama – er zit zelfs vrij veel humor
in de film – en de manier waarop de camera beweegt, getuigt ook al
niet van een prangende behoefte bij de makers om zonodig cinema
vérité te brengen. Is 35 mm misschien plots bourgeois geworden of
zo?

Dat terzijde genomen is dit een interessant filmpje. De kans is
klein dat ‘The Edukators’ de dag erop nog in uw kleren zal zitten,
visueel schiet Weingartner tekort en z’n film had ook best wat
korter gemogen, maar dit is een ernstige blik op een boeiend
onderwerp: mensen die koste wat het kost een verschil willen maken,
maar niet weten hoe.

http://www.theedukators.com/

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

4 × vier =