Pump Up The Volume

Het genre van de tienerfilm wordt over het algemeen netjes
onderverdeeld in twee categorieën: de quasi-ernstige, terminaal
boodschapverspreidende John Hughes-toestanden, zoals ‘The Breakfast
Club’, en dan natuurlijk de ranzige sekskomedietjes à la ‘Porky’s’,
die de laatste jaren opvolging hebben gevonden in twijfelachtige
stukjes pellicule zoals ‘American Pie’. En dat was het wel zo’n
beetje – die komedie’s hadden doorgaans niks te maken met het
puberleven zoals het echt was, en de Hughesfilms barstten dan wel
van de goeie bedoelingen, maar bleven uiteindelijk steeds de
achterom kijkende blik van een veertigjarige die zich z’n eigen
schooltijd probeerde te herinneren. ‘Pump Up The Volume’, een
ondertussen grotendeels vergeten prent van Allan Moyle uit 1990,
laat beide soorten films echter ver achter zich, en biedt een
ongebruikelijk inzichtrijke blik op het emotionele leven van pubers
overal ter wereld. Het is een tienerfilm die dat etiket overstijgt
en kwalificeert als succesvolle film tout court. Zo zijn er
niet al te veel.

Christian Slater, destijds op het hoogtepunt van z’n populariteit,
speelt hier de beste rol uit z’n carrière als Mark Hunter, een
verlegen scholier die net vanuit New York naar Arizona is verhuisd
en het moeilijk heeft om contact te leggen met anderen. Hij sluipt
door de gangen van z’n school en schijnt zich continu zo
onzichtbaar mogelijk te willen maken. Vrienden heeft hij niet, laat
staan dat hij met meisjes zou kunnen praten. Maar elke avond,
klokslag 22 u, gebruikt hij de radiozender in z’n kamer om eens
duchtig zijn gal te spuwen. Met een stemvervormer en onder de
schuilnaam “Hard Harry” voert hij een vast radioprogramma op waarin
hij z’n mening zegt over z’n ouders, de school waar hij gaat, de
leerkrachten en directie daarvan en het leven in het algemeen.
Lange tirades tegen hypocrisie, het verloochenen van je eigen
idealen en het morele bankroet van de wereld worden afgewisseld met
niet bepaald vrolijke deuntjes zoals Leonard Cohens ‘Everybody
Knows’. Vanuit zijn eigen gevoel van eenzaamheid en vervreemding
wordt Mark een spreekbuis voor zowat alle jongeren in de stad – het
publiek van Hard Harry groeit, en zijn anarchistische uitspraken
krijgen steeds meer invloed op de school waar Mark zelf geen mond
durft opentrekken.

Dan op een avond belt er een andere eenzame tiener naar hem met de
vraag of hij zelfmoord moet plegen. Mark neemt zijn dreigement niet
serieus genoeg, of is in ieder geval niet resoluut genoeg in z’n
antwoord, en de volgende dag blijkt dat de jongen in kwestie
effectief met z’n plan is doorgegaan. In plaats van de oorzaak te
zoeken bij het thuisleven of de school van de zelfmoordenaar,
besluiten de politie en de media voor de makkelijkste oplossing te
kiezen, en ze gaan achter Mark aan.

De reden waarom ‘Pump Up The Volume’ zo’n intelligente film is
geworden, is omdat Allan Moyle in zijn scenario op een zeer
welbespraakte manier uiting geeft aan de emotionele problemen van
maar al te veel hormonaal geteisterde pubers, én omdat hij die
woorden vervolgens in de mond legt van een tiener die er niét zo
afgelikt Hollywoodiaans uitziet als pakweg Emilio Estevez of Molly
Ringwald. De tieners die deze film bevolken, zien eruit als gewone
tieners: eentje is er te dik, eentje heeft er pukkels en de rest
loopt gewoon een beetje doorsnee te wezen. Slater zelf is de enige
die een beetje potentiele glamour bevat, maar dat wordt dan
weggestoken onder z’n kostumering en de manier waarop hij in beeld
wordt gebracht. De problemen van deze pubers kunnen maar al te
makkelijk worden afgedaan als typisch adolescente
weltschmerz, voorspelbaar “ik ben zestien en ik haat mijn
ouders”-geneuzel. Wie weet, misschien zou je daar niet eens
ongelijk in hebben. Maar ondertussen pleegden er in 2000 wel 4.402
jongeren onder de 24 zelfmoord in de VS en het aantal stijgt nog
elk jaar. In dat geval is het geen slecht idee om hun problemen
serieus te nemen en dat is wat deze film doet.

Jongeren worden hier voor een keertje niet afgeschilderd als geile
leeghoofden die enkel zo snel mogelijk van de grond willen komen,
en in tegenstelling tot de Hughesfilm, worden er ook geen goedkope
louteringen aangeboden (één keer huilend in de armen van een
leeftijdsgenoot vallen en alles komt in orde). Wat ‘Pump Up The
Volume’ suggereert, is dat er zowaar sprake moet zijn van
communicatie tussen ouders, opvoeders en kinderen, en dat jongeren
zo lang en zo hard hun stem moeten laten horen tot ze eens een keer
gehoord worden. ‘It makes a hell of a lot more sense than
blowing your fucking brains out,’
zegt Mark. In essentie is dat
een positieve boodschap, én een geloofwaardige. Allan Moyle doet
hier niet mee met doemdenkers zoals Larry Clark, die enkel een
sociaal probleem uitbuit om zoveel mogelijk jeugdig vlees in beeld
te kunnen brengen en vervolgens pertinent weigert om er zinnig
commentaar op te geven.

Slater speelt hier de rol van z’n leven – over het algemeen ben ik
niet direct een fan van ‘m (met z’n Jack Nicholson-imitaties
altijd), maar hier slaagt hij erin om de ene lange monoloog na de
andere af te steken en het gevoel te geven dat hij ze ter plekke
bedenkt. Die spontaniteit is niet gemakkelijk om over te brengen,
maar hier zien we anderhalf uur lang niets anders. In feite is zijn
rol grotendeels archetypisch: in plaats van een realistisch
personage, is hij eerder een spreekbuis voor de ideeën die de
regisseur in de film wilde stoppen. Welke zeventienjarige is zó
welbespraakt, zó intelligent? Maar de teksten zijn zo geestig en
spits, en ze worden zo goed gespeeld door Slater, dat je dat er
eigenlijk gewoon bijneemt zonder je er vragen bij te stellen.

Minpunten zijn er ook, natuurlijk – zo wordt de directrice van
Marks school (gespeeld door Annie Ross) opgevoerd als een
tirannieke teef die meer inzit met de status van haar school dan
met haar leerlingen. De manier waarop de ouders worden voorgesteld,
is genuanceerder: het is niet dat ze hun kinderen niet graag zien,
het is gewoon dat ze niet in staat zijn om te begrijpen wat ze
denken en voelen. Die nuance had makkelijk doorgevoerd kunnen
worden naar de schoolleiding, maar waar we mee overblijven, is een
huizenhoog cliché.

Doorspekt met goed gekozen muziek, knap geschreven en geweldig
geacteerd, is en blijft ‘Pump Up The Volume’ dé ultieme tienerfilm.
Radioprogramma’s zoals die van Hard Harry zijn tegenwoordig
vervangen door het internet, maar de inhoud van wat hij zegt is nu
wellicht relevanter dan ooit. Statistisch gezien heeft er sinds de
tijd dat ik deze recensie ben beginnen schrijven (ongeveer
anderhalf uur geleden), weer een tiener zelfmoord gepleegd. Als dàt
geen sterke afsluiter is.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

5 × twee =