John Q.


Regisseur: Nick Cassavetes

Voor zijn rol als ploert in ‘Training
Day’
gaven ze hem een oscar, maar een meer typische rol voor
acteur Denzel Washington, is die van engelachtige huisvader die hij
neerzet in ‘John Q’, een drama dat een nieuwe dimensie geeft aan
het woord “manipulatief”.

John Q. Archibald is een fabrieksarbeider die het niet erg breed
heeft. Zijn werkgevers hebben een gedeelte van hun productie naar
lageloonlanden verplaatst en hij kan nog maar twintig uur werk per
week krijgen, wat niet voldoende is om zijn gezin te onderhouden.
Het gezinnetje van John is zo’n typisch Hollywoodgezin: het is niet
voldoende dat ze van elkaar houden, ze zijn schijnbaar ook
verplicht om dat aan elkaar te tonen door elkaar te pas en te onpas
om de nek te vliegen, door aandoenlijk bedoelde spelletjes te
zitten spelen in de auto, en door zelfs ondanks hun financiële
moeilijkheden, altijd een brede “wat ben ik eigenlijk toch
gelukkig”-grijns op hun smoel te houden. Je ziet dat soort
gezinnetje, en je krijgt zin om een douche te nemen, om het slijm
van je lijf te spoelen.

Maar goed. Tijdens een baseballwedstrijd zakt zoontje Mike in
elkaar. In het ziekenhuis blijkt dat hij een voordien
ongediagnoseerde hartkwaal heeft, waardoor zijn hart is gaan
uitzetten tot ruwweg drie keer de normale omvang. Een
harttransplantatie is zijn enige kans op redding, maar daarvoor is
John niet verzekerd.

Begint er een lange lijdensweg doorheen de bureaucratie van
verscheidene instituten, waarvoor papieren moeten worden ingediend,
verzoeken geschreven en goedgekeurd enzovoort, terwijl de tijd van
kleine Mike langzaam maar zeker wegtikt. De directie van het
ziekenhuis is weinig behulpzaam; directrice Rebecca Payne (Anne
Heche) is zo’n beetje de oerbitch, die John en zijn vrouw weinig
meer vertelt dan dat het hopeloos is en dat ze maar beter gewoon
kunnen toekijken hoe hun zoontje crepeert in een ziekenhuisbed.
Chirurg Raymond Turner (James Woods) zien we in een gang staan
lachen met een oude, rijke hartpatiënt met een verdacht jonge
vrouw, en het is duidelijk wat er gesuggereerd wordt – deze ouwe
rijke stinkerd heeft een nieuw hart gekregen, terwijl Mike er geen
kan betalen.

John wordt radeloos, en als laatste redmiddel gijzelt hij een
aantal mensen, waaronder chirurg Woods, om een operatie voor zijn
zoontje af te dwingen.

‘John Q’ is een film met goede bedoelingen, maar zoals een wijze
man ooit zei: de weg naar de hel is geplaveid met goede
bedoelingen, niet met slechte, en de resulterende film is niet om
aan te zien. De ziekteverzekering (of het gebrek daar aan) in
Amerika, is ongetwijfeld een onderwerp dat een film verdient – ik
kan mij voorstellen hoe Oliver Stone of Robert Altman een verhaal
rond deze problematiek zouden spinnen. Met de juiste aanpak en een
halfweg intelligent scenario valt daar best wat van te maken.

Maar nee dus. ‘John Q’ is een film die zo schandalig slecht
geschreven is, dat hij erin slaagt om niet alleen niets zinnigs of
geloofwaardigs te zeggen over zijn onderwerp, maar zelfs een soort
van cynisme uit te stralen dat nooit de bedoeling kan zijn geweest
van de makers.

In navolging van ‘Dog Day Afternoon’, verandert de plaats van de
gijzeling al gauw in een circus, met, zoals het hoort, de
vaderlijke flik aan de andere kant van de telefoon die John ervan
probeert te overtuigen geen domme dingen te doen, de parasitaire
media, én een debiele commissaris die liever in de schijnwerpers
staat dan dat hij zijn werk doet. Als de film nu één thema had
kunnen kiezen, was hij misschien beter geweest. Maar nee, ‘John Q’
wil én de medische wereld, én de mediageile politie, én de hartloze
overheid, én de cynische media afhandelen binnen één en dezelfde
film. Aangezien 110 minuten lang niet genoeg is om een zinnig
commentaar te geven op al deze onrechtvaardige instituten, opteert
de film maar voor gemakkelijk sentiment en polemisch uitgedrukte
standpunten.

Individuen staan machteloos met hun menselijkheid binnen het
cynisme en de incompetentie van de instituten waartoe ze behoren.
Verre van een subtiele film, kiest ‘John Q’ ervoor zijn – weliswaar
geldige – standpunten duidelijk te maken met de voorhamer, door van
de personages karikaturen te maken die geen ruimte laten voor
nuances en zich uitdrukken in vreselijk pompeuze dialogen.

Er is enkel wit of zwart in deze film, en geen enkele ruimte
voor grijs. Wanneer John aan de telefoon met zijn zoontje praat,
heeft een schurftige nieuwsreporter het signaal van een
bewakingscamera opgepikt, en hij kijkt en luistert terwijl het
familiaal drama zich ontwikkelt. Het enige waar de man aan denkt,
zijn kijkcijfers. Ongetwijfeld zullen dat soort mensen wel bestaan,
maar als personage zou hij geloofwaardiger zijn indien hij ook maar
de minste menselijkheid bezat. Op deze manier lijkt hij zo uit een
stripverhaal weggelopen.

En hetzelfde geldt in feite voor alle figuren uit ‘John Q’. Ze
zijn heiligen of duivels, en niets daar tussenin.

Uiteindelijk laat de film maar één kant van het verhaal zien.
Wat ik miste, was een intelligente vertegenwoordiger van de andere
kant. Van een overheid die inderdaad dagelijks dit soort van
tragedies op haar bord krijgt, en het zich niet kant veroorloven
één van de vijftig miljoen patiënten boven de anderen te stellen.
Het zou mooi zijn zoiets te krijgen in plaats van de stereotypische
ijskoningin die Anne Heche te spelen krijgt. Het mens is zo gemeen
dat hondsdolle dobermanns voor haar zouden vluchten.

En dan is er nog dat einde, natuurlijk, dat zo schaamteloos
manipulatief is dat ‘Pay It Forward’
plots een zeer redelijk slot lijkt te hebben. Opeens zet de film
zijn eigen standpunten vrolijk aan de kant voor een conventioneel
Hollywood ending, dat niet alleen ongeloofwaardig is, maar ook de
hele thematiek van de film teniet lijkt te doen.

Goede acteurs – vooral Denzel zelf – doen wat ze kunnen, maar
erg veel is dat niet. Probeer maar eens een scène tot leven te
brengen die gespeend is van alle intellect of logica. Wie wil weten
wat doorgaans bedoeld wordt met de woorden “debiele Amerikaanse
films”, moet hier maar eens naar kijken.

http://www.iamjohnq.com

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

vier × drie =