From Hell


Jack The Ripper is één van de populairste moordenaars in
filmland, en daar is een goeie reden voor: niet alleen was hij de
eerste seriemoordenaar die een mediafiguur werd, maar hij werd ook
nooit gepakt, wat natuurlijk alle ruimte openlaat voor creatieve
gissingen. Zelfs in een aflevering van ‘Star Trek’ hadden ze ooit
een theorie, kun je nagaan.

De versie van de feiten die in ‘From Hell’ wordt aangereikt
heeft allicht weinig of niets met de realiteit van de zaak te
maken. De plot van dit historisch verzinsel is ontleend aan het
legendarische, 500 pagina’s tellende stripverhaal van Alan Moore en
Eddy Campbell, en volgt inspecteur Fred Abberline (in werkelijkheid
belast met het originele onderzoek naar de Ripper), op zijn
speurtocht naar de identiteit van de mysterieuze moordenaar.

Vanaf het begin is het duidelijk dat de regisseurs van ‘From
Hell’, de broers Allen en Albert Hughes, ons in een surrealistische
wereld willen binnensleuren van rokerige cafés, hoertjes, hun
klanten, hun pooiers en de moordenaar die hun rangen uitdunt. De
smerige straten van Whitechapel anno 1888 waren dan wel de
inspiratie voor de visuele sfeer van de film, maar het is allemaal
net een beetje overgestileerd.

Ook de personages zijn er zeer bewust een beetje over: Abberline
wordt door Johnny Depp gespeeld met een nogal moeilijk te plaatsen
accent, als een opiumverslaafde die de oplossingen op de raadsels
waarmee hij geconfronteerd wordt “droomt”. Heather Graham is Mary
Kelly, de eerste feministische prostituée in Engeland, en Ian Holm
bewandelt de dunne lijn tussen welwillendheid en een afbrokkelende
mentale gezondheid als Sir William Gull, lijfarts van de koningin.
De enige halfweg normale in het hele stel is Abberline’s adjudant
Godfrey (Robbie Coltrane), die citaten van Shakespeare in het rond
strooit terwijl hij probeert zijn baas op het rechte pad te
houden.

En verder loopt het in het wereldje van ‘From Hell’ vol met
mysterieuze mannen in lange zwarte jassen, onvoorstelbaar elitaire
dokters die zonder enige aarzeling lobotomieën uitvoeren en meer
van dat slag volk.

De broertjes Hughes maakten eerder furore met ghetto-films à la
‘Menace II Society’, en hoewel Jack The Ripper een enorme stap
daarvan verwijderd mag lijken, is er in wezen niet eens zoveel
veranderd voor hen: ook ‘From Hell’ is een film over een groepje
niet al te stabiele mensen die onder mensonterende omstandigheden
in een notoir verrotte wijk wonen. En hoewel er geen uiterlijke
anachronismen in de film zitten (toch niet voor zover ik heb
gezien), is de mentaliteit ervan duidelijk 20ste eeuws. Mary Kelly
bijt van zich af en eist rechten voor zichzelf op die geen enkele
vrouw, en zeker geen prostituée, toen zou hebben kunnen verlangen.
De emotionele en morele waarden die de personages koesteren zijn
duidelijk op hun tijd vooruit, wat nog eens versterkt wordt door de
look van de film. Rode lichten domineren, om de hel te suggereren
die Whitechapel is. De droomsequenties van Abberline worden op 16
mm gefilmd om een korrelige kwaliteit te verkrijgen en vervolgens
versneld weergegeven. Razendsnel rondrijdende koetsen worden in
beeld gezet zoals een moderne auto-achtervolging eruit zou zien en
de moorden zelf trekken in soms expliciet gewelddadige flitsen aan
ons voorbij in een stijl die nog het meest doet denken aan moderne
slasherfilms.

Die botsing tussen typisch hedendaagse filmmakerij en de setting
van het verhaal geeft ‘From Hell’ een zeer individuele identiteit
mee – men heeft hier iets nieuws gepresteerd, en dat verdient
sowieso een zekere lof.

Ondanks het grimmige onderwerp, mag er duidelijk ook gelachen
worden in ‘From Hell’ – bepaalde scènes getuigen van een grimmig
gevoel voor zwarte humor, zoals de digitale manipulatie van de ogen
van de Ripper tijdens de ontmaskeringscène, en vooral de inrichting
van zijn huis. Nog voor we te weten komen wie de moordenaar is,
krijgen we verschillende close-ups van zijn interieur: schilderijen
van wreedheden, orgieën, brandstapels en slachtpartijen en zware
onheilspellende gotische meubels. Waar hààlt die vent die spullen
eigenlijk? In Evil Ikea?

Uiteindelijk is de oplossing van het raadsel weinig overtuigend,
en ook als analyse van de hypocriete Britse cultuur van de
Victoriaanse periode werkt ‘From Hell’ niet. Thrillers die sociaal
relevant trachten te zijn, gaan altijd een riskante onderneming aan
– als je plot rond een met messen zwaaiende killer draait, moet je
al van goede huizen zijn om een dergelijke relevantie enigszins
subtiel in je film te verwerken. Als je die thriller dan nog in een
met de tijd contrasterende stijl hebt opgebouwd, mét
droomfragmenten en diabolische allusies erbij, wordt het haast
onmogelijk. En het lukt dan ook niet. Misschien was het beter
gelukt indien de film zich geconcentreerd had op de manier waarop
de pers op de affaire sprong (Jack the Ripper betekende zo ongeveer
de geboorte van de roddelpers). In dat geval hadden ze een sociale
tendens gehad die ook nu nog relevant is. Maar een portret van een
kroonprins “met koude ogen” redt het niet.

Niet dat de film daardoor zo zwaar benadeeld wordt – er blijft
in ieder geval nog genoeg over om van een bescheiden succes te
spreken. Maar bescheiden blijft dat succes wel.

http://www.fromhellmovie.com

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

zeven + zestien =