Changing Lanes


Net nu we dachten dat de moraliteitsspelen wel uitgestorven
waren, komt Britse regisseur Roger Michell met ‘Changing Lanes’,
een film die het Vaticaan waarschijnlijk zelf had willen
financieren. Michell, van wie we eerder nooit enig talent
vermoedden (hij maakte onder andere ‘Notting Hill’), maakte hier
een enorm ambitieuze film die het op zich neemt zinnige dingen te
zeggen over onze tijd, de manier waarop we leven en het moreel
verval van de maatschappij. Klinkt dat zwaar op de hand? Dat is het
ook.

Ben Affleck, het hapklare stukje gladde filmster dat zichzelf
graag een acteur mag noemen, onderneemt hier een noeste poging zijn
geloofwaardigheid op te schroeven in de rol van Gavin Banek, een
jonge advocaat die tijdens zijn luttele jaren als high profile Wall
Street-pleiter erin geslaagd is om zijn ziel aan een behoorlijke
prijs te verkopen. Banek heeft een belangrijke zaak af te handelen:
een stervende, oude miljonair heeft in zijn laatste dagen zijn
fortuin onder het beheer van Baneks kantoor achtergelaten, en nu de
man overleden is, sleept zijn familie de sluwe advocaten voor de
rechter wegens misbruik van vertrouwen. Het enige dat Banek hoeft
te doen, evenwel, is de rechter een ondertekende overeenkomst
tonen, om juridisch onaantastbaar te zijn.

Onderweg naar de rechtbank, heeft hij echter een auto-ongeluk –
niets ernstig, enkel blikschade. De man in de andere wagen is Doyle
Gipson (Samuel L. Jackson), een herstellend alcoholicus die zelf
ook naar de rechtbank ging, in een wanhoopspoging om zijn huwelijk,
en het contact met zijn kinderen te redden. Banek is gehaast, en
het ongeluk heeft hem in de war gebracht. Hij schrijft Gipson een
blanco cheque uit, en wanneer Gipson die niet wil aannemen, stapt
hij gewoon in z’n wagen en rijdt weg. De volgende keer meer geluk,
schreeuwt hij nog.

Dat is het begin van een lange, zware dag voor beide heren.
Banek ontdekt immers dat hij in z’n verwarring Gipson de
overeenkomst in handen heeft geduwd die hij nodig heeft voor zijn
rechtzaak. Er ontwikkelt zich een soortement kat-en-muisspelletje,
waarin deze twee in essentie fatsoenlijke mensen ontdekken tot wat
voor smerige, lage praktijken ze eigenlijk in staat zijn onder de
juiste omstandigheden. Banek wil zijn overeenkomst terug. Gipson
was twintig minuten te laat op zijn hoorzitting, die in zijn
afwezigheid nadelig voor hem is afgelopen, en hij wil die twintig
minuten terug.

Dat klinkt allicht als de aanzet tot weinig meer dan een
doordeweeks thrillertje à la ‘Death Wish’, maar vergis u niet:
ditmaal valt er meer te beleven dan enkel wat oppervlakkige
achtervolgingstoestanden. We ontmoeten beide personages als mensen
die ooit begonnen zijn aan hun carrière en huwelijk met de beste
bedoelingen – die enkel wilden doen wat juist was. Maar ergens
onderweg zijn ze dat kwijtgeraakt, Gipson in een fles, Banek in de
honderd-en-één morele concessies die hij heeft moeten maken in de
naam van “het groter goed”. Naarmate ze over de loop van de dag
meer en meer onder druk worden gezet, worden ze beiden
geconfronteerd met een duistere kant waarvan ze misschien niet eens
wisten dat ze die hadden. Allebei zitten ze vast in hun leven, net
zoals ze vastzitten aan elkaar in deze hele verknipte situatie,
hulpeloos in een stroom aan gebeurtenissen die ze niet bewust in
gang hebben willen zetten, en die ze nu al helemaal niet meer
kunnen tegenhouden. Affleck vat het mooi samen tegen het einde van
de film: “sometimes, God just puts two men in a bag together and
lets her rip!”

Het verhaal van ‘Changing Lanes’ heeft een onontkenbare
relevantie – er spreekt een gevoel van grootsteedse angst en woede
uit, die maar al te veel mensen zullen herkennen. Michell toont ons
hoe een enkele beslissing, vaak genomen in een fractie van een
seconde als een paniekreactie, een enorme invloed kan hebben op de
rest van je leven en ik veronderstel dat niemand verheven is boven
die thematiek. Wat als je morgen een geparkeerde wagen deukt en je
rijdt gewoon door zonder om te kijken? Wat als je een overval ziet
plegen en je grijpt niet in omdat je niet betrokken wil raken? Hoe
leef je dan nog met jezelf? Dat is in principe waar ‘Changing
Lanes’ naartoe wil, en dat is een mooie plek voor een film om
naartoe te gaan.

De eerste helft van de film is een behoorlijk aangrijpend
thriller-drama, met interessante personages over wie we echt méér
willen weten. Dit zijn niet zomaar eendimensionele filmkarakters
van wie we weten dat het uiteindelijk best wel goed zal aflopen.
Samuel L. Jackson speelt voor het eerst in jaren nog eens een
loser, en het is een waar genoegen om hem op deze manier aan het
werk te zien. Hij laat zijn gebruikelijke nummertje van bad ass
mothafucka voor de verandering eens thuis en speelt zowaar een
personage in plaats van een zoveelste versie van zijn publieke
persoonlijkheid (zoals hij dat bijvoorbeeld wel deed in ‘The 51st State’). Let op de scène in de
bar, en bereid u voor om zwaar onder de indruk te komen.

Ben Affleck heeft een net zo boeiend personage, en weet af en
toe een moment van schijnbare oprechtheid in zijn vertolking te
leggen, maar het feit blijft dat hij eenvoudigweg te jong is om
deze rol te spelen. Banek is een man die al lang genoeg in de
advocatuur zit om niet alleen zijn ziel verkocht te hebben, maar
ook te rouwen om het verlies ervan. Indien hij werd gespeeld door
een acteur die in de veertig was, zou dat makkelijker te geloven
zijn. Maar morele wroeging bij iemand die – volgens de film –
slechts 29 is? Gezien het feit dat je al op z’n minst een jaar of
25 moet zijn vooraleer je toegang krijgt tot het soort zaken waar
Banek mee bezig is, vind ik dat weinig geloofwaardig.

Tijdens die eerste helft houdt Michell er echter op een
bewonderenswaardige manier de pas in, met fascinerende
plotwendingen die nooit lijken te conformeren aan het
Hollywood-reglementenboekje, maar volkomen gemotiveerd worden
vanuit de personages. Logica is zeldzaam in dit soort film, maar
toch… Het is schijnbaar mogelijk.

Dat is de eerste helft. Daarna gaat het helaas allemaal
behoorlijk bergaf, naarmate het gemoraliseer epidemische vormen
begint aan te nemen. Melige monologen volgen elkaar in recordtempo
op – Baneks echtgenote wordt er opeens bijgesleurd, enkel en alleen
om een lange speech af te steken over de ethiek van zijn beroep.
Vervolgens krijgen we een verschrikkelijk geforceerde bekentenis
van Banek aan een priester, een lange, rationaliserende monoloog
van zijn baas en schoonvader, én tenslotte nog eens een zwaar
betekenisvolle dialoog tussen Banek en Gipson. De levendige,
spannende thriller mét betekenis die ‘Changing Lanes’ aanvankelijk
was, vertraagt plots tot een slakkengangetje om ruimte te maken
voor een praterig lesje “hoe herwin ik m’n morele zuiverheid?” En
om dat laatste hadden we dus niét gevraagd.

Dit is een film die aantal belangrijke onderwerpen aansnijdt, en
die ook op een zeer eerlijke manier probeert om zinnige antwoorden
te verzinnen op de vragen die automatisch worden opgeroepen door
die onderwerpen. Maar met thema’s alleen maak je geen film, en naar
het einde toe zijn de thema’s wel zo ongeveer alles dat nog
overblijft eens suspense, humor en dramatische spankracht zijn
verdwenen. Gezien de veelbelovende eerste helft, kan ik dat enkel
jammer vinden. Een gemiste kans.

http://www.changinglanes.com/

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

zeventien − vijf =