“We’re not scaremongering, this is really happening” zong Thom Yorke in 2000 op Idioteque, uit het onvolprezen album Kid A van Radiohead. Vandaag de dag gebeurt het écht, en dit kan niet genoeg benadrukt worden uit een eindeloos respect voor de mensen die in de eerste linie van de zorg staan in deze pandemie.
Radiohead moet in die dagen aan hetzelfde infuus vol fin de siècle hebben gehangen als de heren van At The Drive In die vorige week in deze rubriek werden besproken. En zoals we toen lazen is dit gevoel sterk van toepassing op onze huidige tijden, waarin de angst als een onzichtbare keizer in de straten regeert.
Radiohead liet de gitaren achter zich na de slopende tour die volgde op OK Computer, en ze gingen op hun volgende albums verder in het uitdiepen van hun thematiek van de kille maatschappij die de onze is. Waar ze op OK Computer voor gitaren kozen als middel om deze thematiek in menselijke melodieën te hullen, gingen ze op hun nieuwe album onder invloed van de muziek van onder anderen Autechre en Aphex Twin ook de muzikale omlijsting steeds killer invullen. De emotionele leegte was compleet. Ook uit het prachtige artwork sprak een postapocalyptisch (emotioneel) landschap.
De muziek van “Idioteque” kwam uit een stukje dat Thom Yorke had gelift uit een 50 minuten durende soundscape gemaakt door Jonny Greenwood. Het bevat een sample van een stuk computermuziek uit 1976 “Mild und Leise” van de Amerikaanse componist Paul Lansky, waarover Yorke als een bezeten sjamaan van deze kille en digitale tijden tekeergaat. Yorke zegt voor dit album geen rechttoe-rechtaanteksten te hebben geschreven. Hij gebruikte de cut-uptechniek, waarbij uit de voorbereidende teksten flarden worden gelift en door elkaar gehusseld om nonsens te creëren. Sommige van die teksten, hoe onzinnig bedoeld ook, vertonen in deze onzinnige tijden juist heel veel coherentie en betekenis. “Ice Age coming / Ice Age Coming / I can see an Ice Age coming” herhaalt Yorke. Radiohead voorspelde ons al sinds OK Computer een emotionele woestenij ten gevolge van ongebreideld consumentisme en de nieuwe technologieën die ons leven zouden overnemen, en ze hebben tot nu toe gelijk gehad.
Contradictorisch en ironisch genoeg is het vooral de technologie, die sluipmoordenaar van sociale interactie en goed fatsoen, die ons dezer dagen warmte kan schenken. We gaan nog blij zijn met onze mobiles squerking en mobiles chirping. Voor één keertje had Thom Yorke ongelijk. Of toch deels. Misschien. Zóveel zijn we bereid om nog toe te geven. Zover heeft corona ons al gedreven.
Graag bevelen we u de live versie van dit nummer aan op het album I Might Be Wrong. Die heeft naar ons aanvoelen nog iets meer dwingende urgentie dan de meer afstandelijke en lijzige albumversie. Ook de manier waarop het publiek de onheilspellende lyrics meezingt, doet rillingen over de rug gaan.
