Nik Bärtsch’s Mobile :: Continuum

Twee decennia nadat hij z’n ritual groove music voor het eerst op de kaart zette, keert de Zwitserse pianist terug naar de band die zo cruciaal was voor z’n oeuvre. Wijdde hij de vorige jaren en albums aan zijn elektrische zen funk band Ronin, goed voor een handvol knappe albums bij ECM, dan zoekt het akoestisch spelende Mobile de zone op tussen jazz, kamermuziek en minimalisme met een heel eigen aanpak.

Bärtsch is ook solomuzikant, maar zijn faam is gebouwd op de concerten met zijn bands Ronin en Mobile. Of eerder: ritualistische happenings die uren of zelfs meer dan een dag konden aanhouden. De combinatie van piano, een klarinet in het lage register, drums en percussie zorgt er soms voor dat de muziek op Continuum ook één en al ritme is en teert op eindeloos draaiende ostinato’s. Compleet akoestisch, maar met een mechanische vastberadenheid en strakheid die herinnert aan een elektronisch minimalisme.

Veel Europeser kan je vermoedelijk ook niet klinken, want hoewel er wel wordt aangeleund bij de jazz en ruimte gemaakt wordt voor improvisatie, weliswaar binnen duidelijk afgebakende parameters, is het Amerikaanse rootselement volledig afwezig in deze muziek. Hier geen blues, swing of spel met klassieke interactie, maar een in de Europese concertmuziek gewortelde aanpak die uitgevoerd wordt met een ijzeren discipline en rigiditeit. Dat zorgt ervoor dat Continuum enigszins afstandelijk kan klinken, soms steriel (en daar doemt het cliché van de Zwitserse horloges op), maar toch niet die hypnotiserende impact verliest.

Bärtsch, Sha (basklarinet, contrabasklarinet), en drummers/percussionisten Kaspar Rast (met wie Bärtsch al meer dan dertig jaar samenspeelt) en Nicolas Stocker, gaan aan de slag met modules waarin de laagjes naadloos op elkaar gelegd worden. Soms wordt gebruikt gemaakt van eerder bestaand materiaal dat in een nieuwe omgeving geplaatst wordt, maar net zo vaak gaat het om nieuwe cycli. In opener “Modul 29_14” wordt gestart met een delicate, filmische piano-aanzet, maar al snel trekt de motor zich op gang, met de klarinet die doorgaans perfect ingebed is in de mechaniek.

Het is muziek als strak design: gaaf, transparant, volledig ten dienste van maximaal ruimtegebruik. Een sound die soms uit opvallende onderdelen bestaat: zacht schuifelende brushes, gedempte pianonoten, metalen en houten objecten met een metronoomfunctie. In de meeste stukken leidt dat tot een Spartaanse trance, maar voor elke beweging die het zoekt bij introverte rust (“Modul 12”) krijg je er eentje die weerwoord biedt met meer stuwende, pompende energie. “Modul 4” valt eigenlijk nog het best te omschrijven als een uitgebeende, neurotische, ja misschien zelfs dansbare funk met invloeden uit moderne klassiek en kraut.

Voor drie stukken wordt de band vergezeld door een strijkkwintet (dat is dan de Mobile Extended-versie), wat de kamermuziekverwantschap van de band nog eens in de verf zet. In “Modul 60” zorgt het voor een lyrischer en meer filmisch resultaat, minder afhankelijk van die insisterende, repetitieve ritmes, maar in de andere twee leidt het vooral tot een verrijking van de cyclische aanpak. De trance is er niet zo kaal of afstandelijk, maar dat is misschien goed nieuws voor zij die de kwartetuitvoeringen wat (te) streng vinden. Het leidt hoe dan ook tot een volstrekt eigen, ritualistische hybride die in live context – met extra aandacht voor setting, sound en belichting – voor een ongemeen meeslepend effect kan zorgen.

Nik Bärtsch’s Mobile (Extended) speelt vrijdag 20/1 in Flagey (Brussels Jazz Festival) en zaterdag 21/1 in de Handelsbeurs (Gent).

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

11 + acht =