Historicity (2009), Iyers vorige plaat met Stephan Crump en Marcus Gilmore, werd bedolven onder zo veel lofbetuigingen, prijzen en podiumplaatsen in eindejaarslijstjes, dat sindsdien reikhalzend afgeteld werd naar opvolger Accelerando. De fans kunnen alleszins op twee oren slapen: dit Trio vaart nog steeds z’n eigen koers, met voorspelbaar knappe resultaten.
Na Historicity, Solo en Tirtha wordt nu ook Accelerando gesierd door een kunstwerk van de Indisch-Britse kunstenaar Anish Kapoor. Niet enkel een gepaste keuze gezien de gemeenschappelijke roots, maar de minimalistische rigiditeit en elegantie van diens werken kan zeker beschouwd worden als een geslaagde visuele weergave van Iyers muziek, die ondanks z’n soms imponerende complexiteit en doordachtheid toch steeds op een zeer lucide en gestileerde manier uitgevoerd wordt. Zelfs in z’n meest tegendraadse momenten is dit muziek die een strakke esthetiek volgt die er enerzijds voor zorgt dat het steeds benaderbaar blijft, ook voor nieuwkomers, maar toch ook steeds facetten inhoudt die zelfs niet na heel wat beluisteringen niet ontbloot zijn.
Met bassist Crump en Gilmore heeft Iyer dan ook muzikanten in huis die perfect geschikt zijn om z’n muzikale visie uit te dragen en als ritmesectie een al even unieke identiteit hebben. Ietwat excentrieke ritmes staan nog meer dan op Historicity op de voorgrond en terwijl de korte titeltrack en “Actions Speak” soms wat doen denken aan het rondstuiterende werk van Steve Lehman met Tyshawn Sorey, valt ook nu op hoe merkwaardig en eigentijds dat samenspel soms kan klinken. Hoewel er weinig studiogefoefel aan te pas komt (tenzij even aan het begin van “Accelerando”) voel je gewoonweg dat deze drie door en door vertrouwd zijn met innovatieve hedendaagse muziek, ook die van buiten de jazzkringen, iets waar de steeds verschuivende ritmische contouren en hun trance-effect voldoende bewijs van zijn.
Toch is het ook wel leuk om vast te stellen dat er een paar constanten overeind gebleven zijn. Zo vonden maar liefst zes covers hun weg naar Accelerando en wordt opnieuw een mooi evenwicht gevonden tussen oud en nieuw, avant-garde en mainstream. De M.I.A. en Stevie Wonder van Historicity maakten plaats voor Flying Lotus en Michael Jackson (een geweldige trioversie van “Human Nature”, dat plots een struikelritme meekrijgt dat het nummer een even onverwachte als aanstekelijke groove schenkt) , terwijl Andrew Hill en Julius Hemphill deze keer vervangen werden door Herbie Nichols (een haast argwanend klassiek “Wildflower”) en Henry Threadgill (een duizelingwekkende uitvoering van “Little Pocket Size Demons”). De nummers van die laatste twee werden al gespeeld tijdens het voorbije optreden in de Antwerpse Roma en behoren ook nu tot de hoogtepunten.
“Optimism” mankeert op plaat de donkere grandeur van de liveversie, al blijft het een prachtig voorbeeld van de steeds bijgestuurde interactie van dit trio, een voortdurend twijfelen tussen Spartaanse puurheid en eigenzinnige prikkels, wat leidt tot een stuk dat z’n geheimen weigert prijs te geven. Opmerkelijk is zeker ook “The Star Of A Story”, origineel van de 70’s funkband Heatwave, dat hier drijft op een vette groove en steeds opduikende arpeggio’s. Het bereik van de plaat is dan ook vrij breed: Flying Lotus’ “Mmmhmm” golft van bijna introvert impressionisme naar hoekige nervositeit, terwijl het van Ellington geleende “The Village Of The Virgins” zorgt voor een bijna ouderwets aandoend einde waarin alsnog de blues opduikt.
Wie hiervoor nog wat afgeschrikt of geïrriteerd werd door de obsessie voor vormelijkheid en de daar aan gekoppelde afstandelijkheid — als er al (best begrijpelijke) kritiek was, dan draaide het doorgaans rond een teveel aan beredenering in de composities en uitvoering –, die zal nu ook niet vallen voor de gestroomlijnde jazz van het trio, maar het moet gezegd dat hier vaak met een bijzondere inventiviteit en verrassende aandacht voor ritmes gespeeld wordt. Crump en Gilmore kunnen zich voortdurend laten gelden (zowel met vrij eenvoudige, maar consequent uitgewerkte ideeën als met bevlogen techniek) en Iyer demonstreert nog maar eens een van de meest markante en intussen ook herkenbare pianisten van vandaag te zijn. Accelerando geeft de liefhebbers van Historicity waar ze op hoopten (en meer), neemt ongetwijfeld een pak nieuwe luisteraars op sleeptouw en zal de status van dit trio enkel nog verstevigen.
