The Caretaker :: An Empty Bliss Beyond This World

History Always Favours the Winners, 2011

Wij duiken aan de andere kant van de wereld een ijzige zee in.
Het water is aanvankelijk koud als messen, maar na enkele seconden
went het gevoel en wentelen wij ons in heerlijke gewichtsloosheid.
Omdat instinct ons daartoe aanzet, gaan wij kopje onder en zwemmen
wij enkele meters naar beneden. En gaan wij dieper en dieper en
dieper. Tot wij ergens een echo horen en een nauwelijks
waarneembare schijn opmerken, die flikkert als een theelichtje in
de inktzwarte diepte van de oceaan. Wij gaan op verkenning en
kunnen langzaamaan de contouren van een schip waarnemen: geloof het
of niet, maar wij zwemmen naast de vergane glorie die ooit fier de
naam Titanic droeg.

Langs de boeg zwemmen wij naar de achtersteven, waar het
echoënde geluid vandaan komt. Het is muziek die ergens in de verte
speelt. We weten niet wat het is, maar het stemt ons droevig en wij
glijden af in een melancholische mood. Toch worden wij tot
de geluidsbron aangetrokken als was het een sirene. Wij blijven
zwemmen – of het nu minuten, uren of dagen zijn kunnen we niet
zeggen – tot we aan een patrijspoort komen. Het fijne licht komt
van een sputterende olielamp binnenin de kajuit. En dan zien we
het: op een krakend, met mos begroeid houten kastje staat een
stokoude grammofoonspeler – zo één met wat lijkt op een gigantisch
gouden hoorapparaat – wiens arm vastzit in de groef van een
halfvergane plaat, maar die nog altijd aan het spelen is. Steeds
hetzelfde wijsje, aangetast door de tijd, opnieuw en opnieuw en
opnieuw, maar toch ook net weer anders.

Die plaat, die daar nog steeds aan het draaien is in een eenzaam
kamertje op de bodem van de oceaan, dat is de nieuwe van The
Caretaker. Voor zijn grootste project naast Leyland Kirby (waarmee
hij dit jaar de prachtige ‘Intrigue & Stuff’-tetralogie
uitbracht), manipuleert James Kirby al jarenlang oude
78-toerenplaten; stokoude ballroom-muziek die hij
liefdevol omzwachtelt met stotterende ambient en in eindeloze loops
giet, die veranderen en evolueren zonder dat u er erg in heeft. ‘An
Empty Bliss Beyond This World’ is wellicht de meest
hartverscheurende plaat die u dit jaar gehoord zal hebben, al wordt
er geen woord in gesproken en beantwoordt Kirby in feite nergens
aan de trends die afgelopen jaren de elektronica overheersten. The
Caretaker maakt muziek over de schoonheid van verval, wat net als
op de ‘Disintegration Loops’ van Williams Basinski resulteert in
een overweldigend gevoel van melancholie.

Kirby presenteert dan ook niet het verleden an sich, maar
bewerkt zijn bronmateriaal intensief, ook al zou je niet zomaar
kunnen aanduiden waar je zijn inbreng net moet situeren. Hij
behoudt het gekraak en geruis van de originele bakelietplaten, maar
voegt daar zijn eigen effecten aan toe, werkt met enkele
terugkerende motieven en laat het geluid in glorieuze stereo heen
en weer springen tussen uw verschillende boxen, dan wel oren van uw
headphones. Sommige tracks herhalen minutenlang hetzelfde mantra,
terwijl andere plots afgebroken worden in het midden van een stuk
melodie. Het effect is bevreemdend, droevig en meer dan eens een
tikje verwarrend. De naam “The Caretaker” is trouwens een
verwijzing naar Jack Nicholsons rol in ‘The Shining’, en het is
niet toevallig dat de tijd in de film ook rondjes draait – loops
vormt – en dat heden en verleden er mekaar constant voor de voeten
lopen. De scène waarin Nicholson terechtkomt in een somptueuze,
schijnbaar eeuwigdurende ballroom party zou perfect werken
met ‘An Empty Bliss’ op de geluidsband.

2011 is ongetwijfeld het jaar van de nostalgie – een simpele
Google-opdracht leidt u ongetwijfeld naar allerhande artikels op
hippe blogs en intellectualistische onlinemagazines – maar The
Caretaker komt van ergens anders. Dit is niet mijmerend over de zee
staren en denken, “ha, wat is die zomer van 1985 alweer lang
geleden”. Door de afbrokkelende natuur van de opnames die Kirby
gebruikt, betrekt hij tamelijk letterlijk lichamelijk verval bij
het – haha – plaatje. Omdat nummers hier en daar abrupt worden
afgebroken, vestigt de man je aandacht op de tijd die hier en nu
aan het passeren is. Daarenboven gaat hij niet op zoek naar een
liefdevolle reproductie van klanken uit het verleden, maar gebruikt
hij echte nummers die al decennialang stof liggen te vergaren, met
alle gevolgen vandien. Wat wil dat dan allemaal zeggen? Goh, wij
vermoeden dat er hier ergens materiaal voor een thesis valt te
rapen, maar het effect is veeleer direct en emotioneel dan
weldoordacht of rationeel. Onderga de muziek, en misschien dat u
begrijpt wat we bedoelen.

Je kan de muziek van The Caretaker misschien nog het best zien
als een conceptuele studie over het afbrokkelen van het menselijke
geheugen, over het vervagen van herinneringen of over de sensatie
die Proust ervoer wanneer hij een hap nam uit zijn
Madeleine-koekje, maar op zijn meest basale niveau is ‘An Empty
Bliss Beyond This World’ vooral een meesterlijk gecomponeerde ode
aan de schoonheid van het vervliegen van de tijd. Een
springlevende grafrede, zo ontroerend mooi als normaal gezien
alleen de vergeelde foto van een verloren geliefde kan zijn. Lang
vervlogen, maar nooit vergeten.

http://www.brainwashed.com/vvm/

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

1 × 2 =