Björk :: Biophilia

Björk die een nieuwe plaat uitbrengt, het is altijd wel een beetje een mediacircus. De recente aankondiging en release van Biophilia deden daar nog eens een schepje bovenop. “The album is so outdated” stelde Björk, en ze besloot om van haar nieuwe muziek een gigantisch multimedia-evenement te maken, waarbij het album maar een van de vele luiken van het project is.

Zo staan de theatrale live shows (voorlopig nog geen gepland in de directe omgeving van België) eigenlijk centraal, is de plaat slechts een weergave van die live uitvoeringen, en worden de songs op Biophilia ook nog eens versterkt door apps die de concepten van de songs ondersteunen. Maar, conservatieve muziekcritici met baksteen-gsm als wij zijn (hell, voor ons is “app” in de eerste plaats nog gewoon afkorting van appartement) houden we het bij het bespreken van de muziek hier. Want uiteindelijk draait het toch allemaal daarom, niet waar?

Nochtans, dat heeft Björk ook in zekere zin in vraag willen stellen met deze plaat. Tijdens de live shows (maar dus ook op het album, al heb je het hier misschien niet meteen door) worden verscheidene van de bizarre instrumenten die de zangeres in elkaar liet knutselen voor de plaat (de meest prominente daarvan is de “gameleste”, een erg geslaagde kruising tussen een gamelan en een celesta) op afstand bespeeld door voorgeprogrammeerde tablet-pc’s, wat dus de relatie muzikant-instrument enigszins onderuithaalt. Ook gewone songstructuren zijn passé voor Björk (dat is weliswaar niets nieuws), en het merendeel van de nummers heeft hier bizarre maatsoorten waardoor de composities op een vrije, soms haast willekeurige manier lijken voort te vloeien.

Allemaal goed en wel om conventies in vraag te stellen, maar levert dat ook interessante muziek op? Eerder bewees Björk al dat ze met dergelijke concepten wel sterke platen kan maken (als u het ons vraagt is het experimentele en wisselvallige Médulla paradoxaal genoeg haar beste album), maar op Biophilia is het een beetje een dubbeltje op zijn kant geworden. Hoewel de plaat nergens slecht is, en de meer experimentele nummers bij elke beluistering steeds beter in het gehoor gaan liggen, zijn er toch een aantal momenten waar het experiment het net te veel van de muziek lijkt te winnen. Zo bijvoorbeeld in het semi-atonale duo “Dark Matter” en “Hollow” waarin Björk’s stem bij momenten maar wat zit te zweven boven de bizarre orgelpartijen zonder er echt mee te mengen. Zoals al eerder gezegd helpt het om de nummers meerdere keren te beluisteren, maar of dit echt topcomposities zijn? Nee, dat zouden we niet zeggen.

Gelukkig weet Björk op de meeste andere nummers toch weer uitstekend vakwerk af te leveren. Single “Crystalline” bijvoorbeeld is beter dan zowat alles op Volta en de breakcore-explosie aan het einde van het nummer zorgt voor een eigenzinnige maar wel bijzonder geslaagde (en veel te korte) badass finale. Ook opener en afsluiter “Moon” en “Solstice” horen bij haar beste werk totnogtoe. Hier lukt het Björk immers wel om connectie te maken met de vreemd vloeiende begeleiding door de harp (al dan niet bespeeld door een iPad). “Thunderbolt” lijkt aanvankelijk niet echt te werken met de vreemde orgelbegeleiding, maar eenmaal de logge beat en tientallen ijle stemmetjeslagen invallen weet de song toch te overtuigen.

Ondanks (of misschien net omwille van) al dat geëxperimenteer met effecten en nieuwe instrumenten is Biophilia toch weer duidelijk een Björk-plaat geworden. De stem van la Björk staat zoals steeds centraal en neemt doorgaans de leiding, terwijl melodieën en ritmes van andere instrumenten zich om de stem heen wikkelen, vaak ingewikkelde patronen vormend die op een vreemde manier toch toegankelijk blijven klinken. Ook de tendens om haar platen in te laten spelen door horden muzikanten wordt hier doorgezet, met onder meer omvangrijke koren, en verschillende electronicamuzikanten die een handje komen helpen. Oh ja, en we zouden het bijna vergeten, maar een behoorlijk cerebraal concept omtrent de instinctieve link tussen mensen en andere levende organismen staat centraal in de teksten.

Het verdict dan? Biophilia is niet meteen de beste instapplaat, en is sowieso een plaat die voornamelijk de die-hard fans zal kunnen bekoren. Met enige inspanning en herhaaldelijke luisterbeurten gaat Biophilia weliswaar steeds gemakkelijker in het oor liggen en de rijkdom van het muzikale kleurenpalet zorgt er ook voor dat je er elke keer meer in kan ontdekken. Mogelijk zal de plaat in de toekomst uitgroeien tot een blijver, maar op dit moment is het vooral een interessant curiosum.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

15 − zes =