Dam Street




Chinezen mogen dan klein van gestalte zijn, ze
hebben zeer lange tenen, waar makkelijk op getrapt kan worden. Dat
geldt alleszins voor de leden van het Chinese filmbureau, die
gemachtigd zijn om te beslissen of een film in hun zalen mag worden
vertoond of niet. Hun tenen krullen in een spastische knoop zodra
er nog maar vermoed wordt dat er in de film met China of de
Chinezen de draak wordt gestoken, zodra er een vleugje kritiek op
de regering te ruiken valt of het verleden van het land niet op de
juiste lovende toonaard wordt bezongen. Ze zijn streng bij het
keuren van films, maar zelden rechtvaardig: het komt vaak neer op
natte-vingerwerk en de regels worden opzettelijk enigszins duister
gehouden. Het communisme mag dan ‘officieel’ onder de zoden liggen,
kritiek wordt in China maar moeizaam geduld (men heeft toch het
liefst dat iedereen in dezelfde richting zijn kimono strikt) en
alles onderwerpen aan een onverbiddelijke censuur blijft een trekje
dat ingebakken zit in hun rijstbollen en dim sums. Vooral voor de
uit het buitenland geïmporteerde films durft de overheid al eens
een Chinees muurtje op te trekken: maar weinig buitenlandse films
raken onverknipt de zalen binnen. Zo werd onlangs ‘The Departed’ verboden,
zogenaamd omwille van de negatieve afschildering van Chinese
criminelen, terwijl het filmbureau wél rustig een spleetoogje
toekneep voor Gong Li’s vreemde variant op de Engelse taal in
‘Miami Vice’. Regeltjes van niks dus, een absurditeit in een
oogkleppenmaatschappij, want de bevolking krijgt beide films toch
via de internetkanalen en zwarte dvd-markt te zien.

Chinese filmmakers moeten zelf ook stevig in hun schoenen staan
om een film te draaien zonder de goedkeuring van de overheid: zelfs
een realistisch (en daarom dus niet altijd positief) beeld scheppen
van de Chinese maatschappij in heden of verleden, wordt al snel
bestempeld als te pro-Westers of anti-communistisch en wordt
richting afvoer gestuurd. Vier jaar geleden deed regisseuse Yu Li
met haar debuterend lesbisch liefdesdrama ‘Fish and Elephant’ de
homofobe filmcensuur stijgeren. Ook haar tweede film, ‘Dam Street’,
zal niet in eigen land vertoond worden: ongewenste zwangerschap en
adoptie blijft een overgevoelig thema. De film won op het
Filmfestival van Gent in 2005 de prijs voor de beste regie, maar
het duurde toch twee jaar eer hij een distributeur vond, al is er
weinig omstreden aan. Voor China is dit taboemateriaal, voor het
Westen (de uiteindelijke afzetmarkt voor al deze verboden films) is
die maatschappijkritische toon iets minder tastbaar (wij hebben
tienermum Stephanie Planckaerts als publiekelijk bezit,
weet je wel). Het is een film die in eigen land misschien grotere
impact zou hebben (als hij was uitgebracht), maar hij geeft ons wel
iets anders: een prima schets van de hypocrisie in de jaren ’80 in
China en een mooi in beeld gebrachte film tout court.

Yun is al bijna acht maanden ver als ze ontdekt dat ze in
verwachting is van haar vriendje Wang Fe. Ze is nog maar zestien en
de baby houden is geen optie binnen de roddelmaatschappij, waar
geluk vaak opgeofferd wordt aan een goede reputatie. De twee
tieners worden voor iedereen belachelijk gemaakt wanneer het
schoolhoofd het nieuws over hun schandelijk gedrag door de
luidsprekers laat weergalmen (hét voorbeeld van hoe men toen met
onzedig gedrag omging). Ze worden van school gestuurd en Yuns
vriendje trekt naar de stad, weg van de schande. Yun bevalt onder
volledige narcose, haar moeder staat het kind ter adoptie af, maar
vertelt haar dochter dat het kindje dood geboren werd.

Na een dia met een samenvattende tussentekst, wordt er een grote
sprong gemaakt naar tien jaar later. Yun heeft haar reputatie niet
van zich kunnen afschudden en nog steeds wordt ze versleten voor de
matras van het dorp en kunnen de mannen hun ogen en handen
maar moeilijk van haar afhouden. Ze heeft zangtalent, maar moet
zich tevreden te stellen met een baantje als zangeres in een soort
variant op Het Witte Paard, waar karaokeliedjes,
in glitters gehulde dames en kitscherige wansmaak de norm zijn. Ze
is ongelukkig in haar relatie met een getrouwde man en ze heeft
haar verleden nog niet helemaal kunnen verwerken. Tot het
ondeugende jongetje Xiao-Yun in haar leven komt, dat rond haar
dartelt als een verliefd veulen en haar als enige verdedigt,
wanneer ze publiekelijk vernederd wordt door de jaloerse vrouwen
van het dorp. Zijn fascinatie voor haar lijkt erg op die van het
jongetje uit de film ‘Malena’ van Guiseppe Tornatore, maar
dan zonder het magisch realistische trekje (‘Dam Street’ wijkt
nergens van zijn naturalistische stijl af). Ter compensatie krijgen
we als extraatje wel een heus Oedipuscomplex. De vriendschapsband
tussen het fratsen uithalende jongetje en zijn muze Yun, is dankzij
het zeer natuurlijk acteerwerk erg ontwapenend. Hun relatie vormt
het grote krachtpunt van de film, net als de manier waarop sommige
scènes in de natuur in beeld gebracht worden, zoals die aan de dam.
De dam, die het jongetje moet oversteken om tot bij Yun te geraken
en die dus ook een beetje een straat is, een verbinding tussen twee
mensen die elkaar instinctief (terug)gevonden hebben.

Toch mist de film wat inlevingsvermogen. Hij is iets te
voorspelbaar en afstandelijk door de manier van filmen. ‘Dam
Street’ is wat je een basic film zou kunnen noemen: een
rechtlijnige vertelstijl (geen flashbacks of zijsprongen), sobere
beeldvoering (geen snufjes of truukjes) en nergens wordt er
ingegrepen op vlak van montage of op om het even welk vlak (behalve
dan de vreemde samenvattende tekstjes, die niet echt nodig waren).
Alleen het noodzakelijke wordt getoond om het verhaal te kunnen
volgen, afgewisseld met dagelijkse handelingen om de sfeer wat te
scheppen en het kader te schetsen (zoals de vissen die uit de kar
vallen en de vissers die er maar niet in slagen om de flipperende
beestjes terug te vangen). ‘Dam Street’ is er eentje uit een
dozijn, de film zwemt vlotjes naar het einde toe, maar is weinig
verrassend of emotioneel diepgaand. Hij flappert uiteindelijk ook
maar een beetje als een vis op het droge: een film voor in het
kleinste zaaltje van de cinema en eens opgegeten, helaas ook weer
onrustwekkend snel verteerd.

LAAT EEN REACTIE ACHTER

Schrijf uw reactie
Vul hier uw naam in

elf + veertien =