Is er een droever kerstlied denkbaar dan “Eenzame kerst”, de debuutsingle van wijlen André Hazes, voor sommigen de Hank Williams van de Lage Landen? Terwijl overal het stroop er met bakken uitgulpt en iedereen met een family pack Prozac achter de kiezen in weerwil van alles blijft grijnzen, beschrijft André het verdriet van een bajesklant.
Helaas zijn dit soort bitterzoete kerstsongs zwaar in de minderheid. Koffiebrander Douwe Egberts maakte er een sport van met Kerstmis zijn publiek te bestoken met kerstcd’s en overal is wel Bing “White Christmas” Crosby te horen. Een mens zou zich van minder van de daken storten en al vallende nog enkele gevelklimmende kerstmannen meesleuren. Want wat hangen die kerstmannen daar in godsnaam te doen? Klussen ze misschien bij als inbreker, of zijn het ordinaire gluurders?
Dat Kerstmis in onze contreien een feest is waarbij de geboorte van de heiland gevierd wordt, dreigt al jaren ondergesneeuwd te raken. Verblind door de kerstlichtjes is het voor velen vooral een praalfeest geworden dat de Amerikaanse zin voor kitsch en smakeloosheid schaamteloos overneemt. De Amerikaanse moderne bard Sufjan Stevens heeft dat donders goed begrepen: Songs For Christmas. Sing Along ((In Stereo Hi-Fi)) bulkt dan ook van de dik in de verf gezette rommel en “instant feel good”-boodschappen.
Het verhaal van de box is bekend: Stevens nam de voorbije jaren met kerst een cd’tje op met eigen nummers en interpretaties van klassieke kerstnummers en deelde die dan uit aan vrienden. Het label bood een tijdlang de eerste drie e.p.’s gratis aan, liefhebbers en collectioneurs konden de e.p.’s dan aan hun verzameling toevoegen. De kous was daarmee een tijdje af, maar het succes van Stevens groeide na Illinoise zo exponentieel dat alles met de naam Stevens op, ondertussen goud waard is.
Dat de kerst-e.p.’s nu dus te koop aangeboden worden, mag niet geheel verbazen. Maar in de beste kerstsfeer zijn het er niet minder dan vijf geworden (2001-2006) en krijgt u er onder meer stickers, “extensive liner notes”, verhaaltjes, comics, een familieportret en “lots of Christmas cheer!” bij. Het mag dus allemaal met een flinke korrel zout genomen worden. Santa Sufjan geeft volmondig toe dat Kerstmis evenzeer een protserig feest is als de herdenking van de heiland en doet daar dan ook volmondig aan mee.
En dus hoort u op de vijf e.p.’s heel wat ernstige of obligate kerstliedjes als “Amazing Grace”, “We Three Kings”, “Once in Royal David’s City” en “Silent Night” maar ook eigen en vaak hilarisch werk als “Did I Make You Cry On Christmas Day? (Well You Deserved It)” of “Get Behind Me Santa”. Maar hoe leuk geschreven of gearrangeerd het ook allemaal mag zijn, het blijven kerstliedjes en zelfs Stevens ontsnapt niet altijd aan de tenenkrullende sfeer van “ho-ho-ho” en “Joy To The World”.
In de eigen nummers valt evenwel op hoezeer Stevens in de voorbije vijf jaar gegroeid is als songschrijver en arrangeur. De songs uit 2001 verschillen in de afwerking dan ook hemelsbreed van de songs uit 2006. Terwijl de eerste e.p.’s veel weifelender staan tegenover alles en zwaar op de banjo steunen, mag het op de latere e.p.’s allemaal wat voller en breedvoeriger klinken.
Songs For Christmas. Sing Along ((In Stereo Hi-Fi)) is interessanter als “curiosum” en document dan als volwaardige plaat. Het brengt de muzikale evolutie van Stevens in kaart en toont netjes aan hoezeer de man erin slaagt zijn christelijke geloofsovertuiging te koppelen aan een gezond gevoel voor humor zonder dat een van beide echt in het vaarwater van de andere terechtkomt. Wie geen zin heeft in nog maar eens een portie Egberts of Crosby kan vanaf nu dus gerust naar Stevens’ box grijpen, maar het ultieme kerstnummer staat nog steeds op naam van Peter Murphy & Tom Waits met “Christmas Sucks”. Een persoonlijke favoriet deze tijd van het jaar, het is immers “the season to be jolly”.
